Dostępność i jakość przestrzeni publicznych w tkance miejskiej wybranych dzielnic Krakowa w kontekście użytkowania ich przez osoby starsze

Wojciech Dawid

Abstrakt

Accessibility and quality of public space in the urban fabric of selected districts of Cracow in the context of its use by the elderly

This article is an analysis of accessibility and quality of space in three Cracow’s housing estates: Azory, Dębniki, and Nowy Bieżanów in terms of usability by the elderly. Each of the studied areas has a different functional and spatial structure, and a local architectural environment. The purpose of the analysis is to draw attention to the needs of older  residents, whose participation in the Polish society will increase thanks to changing demographics. The result of the research is a determination of the impact of urban and spatial layout on pedestrian traffic and activities of the elderly. The presented observations highlight how the physical proximity between the place of residence and recreational areas or service buildings determines the behaviour of senior residents.

Keywords: accessibility of public space, quality of public space, Azory, Dębniki, Nowy Bieżanów, elderly people

Zarys treści: W artykule przeanalizowano dostępność oraz jakość przestrzeni trzech krakowskich osiedli: Azory, Dębniki, Nowy Bieżanów w kontekście użytkowania ich przez osoby starsze. Każdy z badanych obszarów charakteryzuje się odmienną strukturą funkcjonalno-przestrzenną oraz lokalnym środowiskiem architektonicznym. Celem analiz jest zwrócenie uwagi na potrzeby najstarszych mieszkańców miast, których udział w społeczeństwie będzie się zwiększać w związku ze zmieniającą się w Polsce sytuacją demograficzną. Wynikiem przeprowadzonych badań jest określenie wpływu układów urbanistyczno-przestrzennych na kształtowanie się ruchu pieszego oraz aktywność osób starszych. Zaprezentowane wyniki analiz podkreślają, w jaki sposób fizyczny dystans pomiędzy miejscem zamieszkania a terenami rekreacyjnymi lub obiektami usługowymi determinuje zachowania seniorów.

Słowa kluczowe: dostępność przestrzeni publicznych, jakość przestrzeni publicznych, Azory, Dębniki, Nowy Bieżanów, osoby starsze
References

AENEAS – Attaining Energy-Efficient Mobility in an Ageing Society, 2011, http://www.aeneas-project.eu/pl (dostęp: 26.02.2019).

Atlas Demograficzny Polski, 2017, Główny Urząd Statystyczny, Warszawa.

Bujacz A., Skrzypska N., Zielińska A.M, 2012, Publiczna przestrzeń miejska wobec potrzeb seniorów. Przykład Poznania, Gerontologia Polska, Polskie Towarzystwo Gerontologiczne, Poznań.

Burton E., Mitchell L., 2006, Inclusive Urban Design: Streets For Life, Routledge.

Czerwiński K., 2007, Metodologiczne aspekty pomiaru postaw jako wypadkowej systemu wartości [w:] W.J. Maliszewski (red), Komunikacja społeczna a wartości w edukacji. Nowe znaczenie i sytuacje.

Humanistyczne (i inne) konteksty komunikowania „się” i „Ja” w obszarze wartości wewnątrz edukacji, Komunikacja społeczna w edukacji, Wydawnictwo Adam Marszałek, Toruń, 222–236.

Fadda G., Cortés A., Olivi A., Tovar-Restrepo M., 2010, The perception of the values of urban space by senior citizens of Valparaiso, Journal of Aging Studies, 24 (I-4), 344–357.

Frąckiewicz L. (red.), 2007, W obliczu starości, Regionalny Ośrodek Polityki Społecznej Województwa Śląskiego, Katowice.

Gehl J., 2010, Życie między budynkami, Wydawnictwo RAM, Kraków.

Gehl J., 2014, Miasta dla ludzi, Wydawnictwo RAM, Kraków.

Geurs K.T., van Wee B., 2004, Accessibility evaluation of land-use and transport strategies: review and research directions, Journal of Transport Geography, 12, 127–140.

Global Age-friendly Cities: A Guide, 2007, World Health Organization.

Hansen W.G., 1959, How accessibility shapes land use, Journal of the American Institute of Planners, 25, 73–76.

Hillier B., 1996, Space is the machine, Cambridge University Press.

Hillier B., Hanson J., 1984, The social logic of space, Cambridge University Press.

Komisja Europejska, 2011, Demography report 2010. Older, more numerous and diverse Europeans, Eurostat, Luxemburg.

Labus A., 2015, Strategie odnowy miast wobec depopulacji i starzenia się społeczeństwa w trzech skalach przestrzennych, Forum Przestrzenie Miejskie pt. Budownictwo infrastrukturalne – miejskie w programach finansowych Unii Europejskiej. Ogólnopolska konferencja naukowa, Katowice 12 czerwca 2015. Materiały konferencyjne, 1–9.

Likert R., 1932, A technique for the measurement of attitudes, Archives of Psychology, 140.

Moniruzzaman M., Páez A., 2016, An investigation of the attributes of walkable environments from the perspective of seniors in Montreal, Journal of Transport Geography, 51, 85–96.

Mordwa S., 2015, Percepcja zagrożeń społeczno-przestrzennych w mieście a subiektywne ryzyko wiktymizacyjne i zachowania obronne osób w wieku powyżej 60 lat [w:] A. Janiszewska (red.), Jakość życia ludzi starych – wybrane problemy, Space – Society – Economy, 14, Department of Population and Services Studies, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź, 101–120.

Niezabitowska E., 2005, Architektura a środowisko zabudowane [w:] M. Bielak, K. Fross (red.), Środowisko zabudowane w służbie człowieka. Człowiek – potrzeby – środowisko. Materiały Pokonferencyjne. Jubileuszowe Sympozjum Naukowe, Katowice, 11–24.

Senioralny Audyt Przestrzeni, 2015, Stowarzyszenie Pracownia Obywatelska, Kraków.

Sugiyama T., Ward Thompson C., Alves S., 2009, Associations between neighborhood open space attributes and quality of life for older people in Britain, Environment and Behaviour, 41 (1), 3–21.

Tobiasz-Adamczyk B., Brzyska M., 2011, Wybrane aspekty socjologiczne wieku starszego, Świat Problemów, 11, 5.

Tinker A., Ginn J., 2015, An age friendly city – how far has London come?, King’s College, London.

Zrałek M. (red.), 2012, Przestrzenie Starości, Wyższa Szkoła Humanitas, Sosnowiec.

Czasopismo ukazuje się w sposób ciągły on-line

Pierwotną wersją czasopisma jest wersja elektroniczna publikowana w internecie