„I litość bierze patrzeć na te turystki…” – ubiory sportowe i rekreacyjne w Galicji jako zjawisko odzwierciedlające przemiany mentalności

Marta Kargól

Abstrakt
“THOSE TOURISTS ARE A PITIFUL SIGHT…” – SPORT AND LEISURE CLOTHES IN GALICIA AS A PHENOMENON REFLECTING THE CHANGES IN MENTALITY
 
In the second half of the 19th century and at the beginning of the 20th century, a distinct development of physical culture took place, and a growing interest in sport and recreation was noted. Those changes were also observed in Galicia. The arrival of new forms of physical activity and the growing popularity of the already existing sports were accompanied by the transformation of customs and mentality. One of the most important issues accompanying the changes concerned clothing which had to be adjusted to safety requirements, hygiene and comfort. However, etiquette, aesthetics and ethics stood in the way. Additionally, the problem was dependent on the level of institutionalization and professionalisation of the sport and on the gender and social status of the participants. The co-dependence and the dynamics of changes taking place in the physical culture, sports fashion and mentality are presented in memoirs, press and iconography: painting and photography.
Słowa kluczowe: moda, ubiór, sport, Galicja, XIX wiek
References

BIBLIOGRAFIA

Bialic M., Bloomerki, fedory oksfordzkie marynarki, „Rowertour” 2008, nr 2.

Bialic M., Historia krokieta strojów krokietowych Polsce od drugiej połowy XIX wieku do 1939 roku, „Kwartalnik Historii Kultury Materialnej” 2011, nr 1.

Bialic M., dawnych automobilowych strojach ziemian polskich (1900–1939) [w:] Ziemiaństwo na Lubelszczyźnie IV: Ziemianie podróży. Materiały IV sesji naukowej zorganizowanej Muzeum Zamoyskich Kozłówce dniach 8–10 października 2008 roku, t. 2, Lublin 2010.

Bialic M., strojach polskich kołowców, „Rowertour” 2009, nr 3.

Broniewski S., Igraszki czasem czyli minione lata na cenzurowanym, Kraków 1970.

Campbell Warner P., From Clothing for Sport to Sportswear and the American Style: 
The movies Carried the Message, 1912–1940
„Costume” 2013, vol. 47, no. 3.

Coppens M., Mode en Belgique au XIXe siècle, Bruxelles 1996.

Gaj J., Hądzelek K., Dzieje kultury fizycznej Polsce, Poznań 1997.

Garlicki S., Sklepy Krakowa na początku XX wieku, Kraków 2008.

Główne kierunki rozwoju wychowania fizycznego od końca XVIII wieku do1918 roku, oprac. K. Hądzelek, R. Wroczyński, Wrocław 1968.

Golachowski K., Towarzystwo Gimnastyczne „Sokół” Nowym Sączu, Nowy Sącz 1997.

Kietlińska Mohrów M., Wspomnienia, t. 1, opr. I. Homola-Skąpska, Kraków 1986.

Klemensiewicz Z., Zasady taternictwa, Lwów 1913.

Kolekcja Instytutu Ubioru Kioto. Historia mody od XVIII do XX wieku, Warszawa 2002.

Kolekcja klubów, t. 3: Wisła Kraków. 90 lat „Białej Gwiazdy” – księga jubileuszowa, Katowice 1996.

Kolekcja klubów, t. 10: Cracovia. 100 lat prawdziwej historii, Katowice 2006.

Kronika sportu, red. M. Michalski, Warszawa 1993.

Krzyżanowski K., Świstak Z., Towarzystwo Gimnastyczne „Sokół” Jaśle, Jasło 2008.

Kukulski J., KS Cracovia 1906–1986, Kraków 1986.

Lipiński W., Historia sportu, Warszawa 2012.

Modna pani wód. Kąpieliska nad Bałtykiem 1880–1914, red. nauk. M. Buchholz-Todorska, Sopot 2010.

Ordyńska Z., To już prawie sto lat. Pamiętnik aktorki, Wrocław–Warszawa–Kraków 1970.

Orłowicz M., Moje wspomnienia turystyczne, Wrocław 1970.

Polski Słownik Biograficzny, tom 12, 1966–1967.

Samozwaniec M., Maria Magdalena, t. 1–2, Pruszków 1992.

Sawina B., Możdżyńska-Nawotka M., Ubiory kobiece 1840–1939, Wrocław 1999.

Stolarczyk M., Towarzystwo Gimnastyczne „Sokół” Brzesku (1892–2003), Brzesko 2003.

Szkice dzieła dziejów kultury fizycznej, red. T. Jurek, K. Obodrzyński, S. Zaborski, Rzeszów 2007.

Szuro S., TG Sokół Małopolsce. Zarys dziejów, Kraków 1999.

Van Godstenhoven K., Een sportief leven [w:] Een leven in mode. Vrouwenkleding 1750–1950. Uit de collectie Jacoba de Jonge, Antwerpen 2012.

Czasopismo ukazuje się w sposób ciągły on-line. Pierwotną wersją
czasopisma jest wersja elektroniczna publikowana kwartalnie w internecie.