Drabiny jako urządzenia oblężnicze w kontekście starożytnej techniki walki i morale żołnierzy

Daniel Budacz

Abstrakt

Ladders as siege engines in the context of ancient military techniques and the morale of soldiers

Siege ladders which have been known from time immemorial, constituted one of the important siege engines. Relatively primitive and easy to construct and transport, they could be used instantly in the course of conquering the entrenched positions. The aim of the article is to present issues associated with the use of ladders as means of conquering the entrenched positions in the context of ancient military techniques and soldiers’ morale. In the narration, the author has chiefly made use of sources which describe the military art in the period from the 4th century BC to the 1st century A.D.; beside the historiographical accounts, an important group of sources is made up of military treatises which offer a certain insight into the military art and the issue of broadly-understood fighting spirit of the soldiers. On the basis of the gathered material, the author tries to outline the challenges which had faced the armies that made use of siege ladders and the possible benefits which could have been expected from their use.
 

Słowa kluczowe: historia starożytna (IV w. p.n.e.–I w. n.e.), sztuka oblężnicza, drabiny oblężnicze, grecka i rzymska sztuka wojenna
References

Źródła:

Aeneas Tacticus, Poliorcetica (Eneasz Taktyk, Obrona obleganego miasta, tłum., wstęp, komentarz i przypisy B. Burliga, Warszawa 2007).

Lucius Flavius Arrianus, Anabasis (Flawiusz Arrian, Wyprawa Aleksandra Wielkiego, tłum. H. Gesztoft-Gasztold, wstęp i komentarz J. Wolski, Wrocław 2004).

Caesar, Commentarii de bello Gallicio (Gajusz Juliusz Cezar, Wojna gallicka [w:] Corpus Caesarianum, tłum. i oprac. E. Konik i W. Nowosielska, Wrocław 2006).

Diodorus Siculus, Bibliotecae Historiae (Diodorus Siculus, Library of Histo­ry, vol. 9, transl. F.R. Walton, R.M. Geer, London 1947).

Sextus Julius Frontinus, Strategemata (Frontinus, Stratagems [w:] Stratagems, Aqueducts of Rome, with an English translation by Ch.E. Bennet, edited by B. McElwain, Cambridge–Mas­sachusetts–London 2003).

Herodotus, Historiae (Herodot, Dzieje, tłum. S. Hammer, Warszawa 1959).

Flavius Iosephus, Bellum Iudaicum (Józef Flawiusz, Wojna żydowska, tłum. z języka greckiego, wstęp i komentarz J. Rodożycki, Warszawa 2001).

Titus Livius Patavinus, Periochae (Tytus Liwiusz, Dzieje Rzymu od założenia Miasta, t. 4, tłum. i oprac. M. Brożek, komentarz M. Brożek, J. Wolski, Wrocław–Warszawa–Kraków–Gdańsk 1982).

Onasander, Strategikos (Onasander, Strategikos [w:] Aemeas Tacticus, Asclepiodotus, Onasander, translated by Illinois Greek Club, London 1928).

Polybius, Historiae (Polibiusz, Dzieje, tłum. i oprac. S. Hammer, t. 1–2, Wrocław 1957–1962).

Plutarchus, Alcibiades (Plutarch, Alcibiades, ed. B. Perin, http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus:text:2008.01.0006; data dostępu: 11 VIII 2013).

Plutarchus, Aratus (Plutarch, Aratus, ed. Perin B., http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus:text:2008.01.0008; data dostępu: 11 VIII 2013).

Plutarchus, Solon (Plutarch, Solon, ed. Perin B., http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus:text:2008.01.0063; data dostępu: 11 VIII 2013).

Sallustius, Bellum Iugurthinum (Gajusz Salustiusz Krispus, Wojna z Jugurtą [w:] Sprzysiężenie Katyliny i Wojna z Jugurtą, tłum. i wstęp K. Kumaniecki, Wrocław 2006).

Suetonius, Divus Augustus (Gajusz Swetoniusz Trankwillus, Boski August [w:] Żywoty Cezarów, t. 1, tłum., wstęp i ko­mentarz J. Nimerska-Pliszczyńska, przedmowa J. Wolski, Wrocław 2004).

Tacitus, Annales (Publiusz Korneliusz Tacyt, Roczniki [w:] Dzieła, tłum. z języka łacińskiego S. Hammer, Warszawa 2004).

Thucydides, Historiae (Tukidydes, Wojna peloponeska, tłum. K. Kumaniecki, Warszawa 1988).

Vegetius, Epitomia rei militaris (Flawiusz Wegecjusz Renatus, Zarys wojskowości, tłum. A.M. Komornicka [w:] Ks. I, „Meander” 1973, t. 28, z. 10, s. 403–417; Ks. II, „Meander” 1973, t. 28, z. 12, s. 485–501; Ks. III, „Meander” 1974, t. 29, z. 4–5, s. 198–232; Ks. IV, „Meander” 1974, t. 29, z. 7–8, s. 333–352).

Velleius Paterculus, Historiae Romanae (Wellejusz Paterkulus, Historia rzymska, tłum. E. Zwolski, Wrocław 2006).

Opracowania:

Budacz D., Antyczne formacje wojskowe. Ich metody walki i rola na polu bitwy w wiekach IV p.n.e.–I n.e., Oświęcim 2012.

Campbell D.B., A succession of sieges. Marius and the war with Jugurtha, „Ancient Warfare” 2011, t. 5, z. 1, s. 37–41.

Ardant du Picq [J.J.], Studjum o walce, tłum. J. Zając, Warszawa 1927.

Eph’al I., The City Besieged. Siege and Its Manifestations in the Ancient Near East, Leiden–Boston 2009.

France J., Sztuka wojenna Europy zachodniej w epoce krucjat 1000–1300, tłum. G. Smółka, Oświęcim 2012.

Goldsworthy A., W imię Rzymu: Wodzowie, których zwycięstwa stworzyły rzymskie imperium, tłum. K.O. Kuraszkiewicz, Warszawa 2003.

Kern P.B., Ancient siege warfare, Bloomington 1999.

Kmieć W., Historia artylerii rzutowej. Starożytność–średniowiecze, Toruń 1978.

Lawrence A.W., Ancient Egyptian Fortifications, „The Journal of Egyptian Archaeology” 1965, t. 51, s. 69–94.

Lowe B.J., Polybius 10.10.12 and the Existence of Salt-Flats at Carthago Nova, „Phoenix” 2000, t. 54, nr 1/2, s. 39–52.

Nossov K., Philon of Byzantium. Fortification in theory and practice, „Ancient Warfare” 2009, t. 3, z. 2, s. 10–14.

Rosenstein N., Military Command, Political Power, and the Republican Elite [w:] A companion to the Roman army, ed. By P. Erdkamp, Malden–Oxford–Carlton 2007,s. 132–147.

Roth J.P., The Logistics of the Roman Army at War (264 B.C.–A.D. 235), Leiden–Boston–Köln 1999.

Czasopismo ukazuje się w sposób ciągły on-line. Pierwotną wersją
czasopisma jest wersja elektroniczna publikowana kwartalnie w internecie.