Działania nieregularne wojsk konfederacji tarnogrodzkiej 1715-1716

Karol Kościelniak

Abstrakt

Irregular warfare of the Tarnogród Confederation troops in the years 1715–1716

The Swedish complex of the army of the Kingom of Poland resulting from the lack of experience in commanding troops with different kinds of weapon, as well as the lack of understanding of the changes in the battlefield at the beginning of the 18th century were the reasons why Polish cavalry officers, coming across a Swedish division, rarely decided to take up open battle. It was then when the basic action of the Polish cavalry became the hit-and-run attacks, based on the mobility of the troops and element of surprise. Such a situation had a place during the Tarnogród Confederation, when the enemy were the Saxon forces. As long as the hit-and-run tactics were applied, the confederates were successful, but whenever they decided to fight in the open field, they suffered defeat.
 

Słowa kluczowe: Armia koronna, jazda, walka podjazdowa, konfederacja tarnogrodzka, wielka wojna północna
References

Źródła rękopiśmienne

Archiwum Główne Akt Dawnych w Warszawie, Archiwum Radziwiłłów, sygn VI-II/52.

Biblioteka Czartoryskich w Krakowie, rkps 548.

Biblioteka Ossolińskich, rkps 276.

Źródła drukowane

Dziennik konfederacji tarnogrodzkiej przeciw wojskom saskim zawiązany w Polsce (1715–1717), wyd. E. Raczyński, Poznań 1841.

Encyklopedie

Leksykon wiedzy wojskowej, oprac. pod kier. M. Laprusa, Warszawa 1979.

Opracowania

Gierowski J.A., Między saskim absolutyzmem a złotą wolnością. Z dziejów wewnętrznych Rzeczypospolitej w latach 1712–1715, Wrocław 1953.

Janas E., Konfederacja tarnogrodzka – demokratyczny ruch szlachecki [w:] Konfederacja tarnogrodzka i jej tradycje, red. R. Szczygieł, Tarnogród 1995.

Jarochowski K., Wzięcie Poznania przez konfederatów tarnogrodzkich w dniu 24 lipca 1716. Opowiadania historyczne, Poznań 1860.

Kupisz D., Wojska powiatowe samorządów Małopolski i Rusi Czerwonej w latach 1572–1717, Lublin 2008.

Nagielski M., Upadek staropolskiej sztuki wojennej w dobie wielkiej wojny północnej [w:] Rzeczpospolita w dobie wielkiej wojny północnej, red. J. Muszyńska, Kielce 2001, s. 11–43.

Otwinowski E., Dzieje Polski pod panowaniem Augusta II 1696–1728, Kraków 1849.

Prochaska A., Konfederacya tarnogrodzka, „Przewodnik Naukowy i Literacki” R. 45/1917, t. 43, s. 50–61, 140–154, 239–256, 353–367, 430–454, 521–548, 638–657, 756–768, 837–848, 934–942, 1030–1040.

Stanek W., Konfederacje generalne koronne w XVIII wieku, Toruń 1991.

Wimmer J., Wojsko Rzeczypospolitej w dobie wojny północnej, Warszawa 1956.

Czasopismo ukazuje się w sposób ciągły on-line. Pierwotną wersją
czasopisma jest wersja elektroniczna publikowana kwartalnie w internecie.