Świadomość chłopów w Galicji w pierwszej połowie XIX wieku. Zarys problemu

Tomasz Kargol

Abstrakt

Galician peasants’ awareness in the first half of the 19th century. An outline

The article discusses the issue of peasants’ social and national awareness in Galicia in the first half of the 19th century. An important factor in peasants’ awareness was the feeling of loyalty towards the monarch and state duties. Peasants did not consider themselves a part of a larger community, either a state or national one. They were “imperials” or “locals.” “Imperiality” was expressed by loyalty towards the monarch and belief in his care and protection. “Locality” meant belonging to a local community – a family, a gathering, a parish, etc. Peasants were aware of the economic system they functioned in. They knew the regulations of inventories, the common law and new legal acts. They noticed the significance of a document, especially one that verified financial transactions.
 

Słowa kluczowe: peasants, social awareness, national awareness, Galicia.
References

I. Źródła

1. Źródła archiwalne

Archiwum Główne Akt Dawnych (AGAD):

Archiwum Potockich z Łańcuta (APŁ), sygn. 173.

Zbiór Branickich z Suchej, sygn. 265/334, 337/426, 402/514, 409/523, 412/526, 414/526.

 

Archiwum Narodowe w Krakowie (ANK):

Archiwum Konarskie Grabowskich (AKG), sygn. 25, 30.

2. Wydawnictwa źródłowe

Rewolucja polska 1846 roku, oprac. S. Kieniewicz, Wrocław 1949.

Testamenty chłopów polskich od drugiej połowy XVI do XVIII wieku, oprac., wyd. J. Łosowski, Lublin 2015.

3. Prasa

„Krakus” (Kraków) 1848.

„Nowiny Polityczne dla Ludu” (Lwów) 1848.

„Prawda” (Kraków) 1848.

„Przyjaciel Ludu” (Lwów) 1848.

„Szkoła Ludu” (Kraków) 1848–1849.

„Tygodnik Wiejski” (Wadowice) 1848.

„Wieśniak” (Kraków) 1848.

II. Opracowania

Beauvois D., Trójkąt ukraiński. Szlachta, carat i lud na Wołyniu, Podolu i Kijowszczyźnie 1793–1914, Lublin 2005.

Bończa Tomaszewski N., Polskojęzyczni chłopi? Podstawowe problemy nowoczesnej historii chłopów polskich, „Kwartalnik Historyczny” R. 112, 2005, z. 2, s. 91–111.

Brodowska H., Problemy badawcze świadomości chłopów w okresie zaborów, „Acta Universitatis Lodziensis. Folia Historica” 1992, z. 45:Kształtowanie się świadomości klasowej i narodowej chłopów w okresie zaborów (Materiały z sesji naukowej odbytej w dniach 22–23 października 1986 r. w Instytucie Historii UŁ), red. H. Brodowska, s. 9–21.

Brodowska-Kubicz H., Chłopi o sobie i Polsce. Rozwój świadomości narodowej, Warszawa 1984.

Brodowska-Kubicz H., Świadomość społeczna i narodowa chłopóww Królestwie Polskim w połowie XIX wieku [w:] Ksiądz Piotr Ściegienny – epoka, dzieło, pokłosie, red. W. Caban, przedm. W.A. Djakow, Kielce 1996, s. 39–51.

Czepulis-Rastenis R., Ludzie nauki i talentu. Studia o świadomości społecznej inteligencji polskiej w zaborze rosyjskim, Warszawa 1988.

Czubaty J., Zasada „dwóch sumień”. Normy postępowania i granice kompromisu politycznego Polaków w sytuacji wyboru (1795–1816), Warszawa 2005.

Gzella G., „Pisma dla ludu” z I połowy XIX w. jako źródło do badań nad kształtowaniem świadomości czytelnika wiejskiego, „Acta Universitatis Lodziensis. Folia Historica” 1992, z. 46: Z dziejów wsi w XIX wieku, red. Z. Stankiewicz, s. 119–132.

Łukasiewicz D., Uwagi o położeniu chłopów pod zaborem pruskim (Prusy Południowe i Zachodnie) w końcu XVIII i na początku XIX w., „Przegląd Historyczny” R. 103, 2012, z. 2, s. 303–331.

Madurowicz-Urbańska H., Mentalność chłopów polskich w XVIII w. (w świetle suplik wsi królewskich i kościelnych), „Śląski Kwartalnik Historyczny Sobótka” R. 37, 1982, nr 3–4, s. 259–265.

Olechnicki K., Załęcki P., Słownik socjologiczny, Toruń 1997.

Pazdur J., Ślad Konstytucji 3 Maja w suplikach chłopskich, „Rocznik Muzeum Narodowego Rolnictwa w Szreniawie” R. 16, 1987, s. 211–222.

WiśliczT., Naród chłopski? Społeczna, religijna i narodowa tożsamość chłopów we wczesnonowożytnej Polsce [w:] Między Barokiem a Oświeceniem. Społeczeństwo stanowe, red. S. Achremczyk, J. Kiełbik, Olsztyn 2013.

Czasopismo ukazuje się w sposób ciągły on-line. Pierwotną wersją
czasopisma jest wersja elektroniczna publikowana kwartalnie w internecie.