Aktywizacja zawodowa kobiet w pierwszych dekadach PRL. Analiza zagadnienia w świetle wybranych wypowiedzi konkursowych z lat 60. XX wieku

Agata Klimek

Abstrakt
Mobilization of women into the workforce in the first decades of the Polish People’s Republic. An analysis of the problem in the light of selected works from writing competitions organized in 1960s
 
The mass mobilization of women into the workforce which took place in Poland in the 20th century contributed to changes within the institutions of family and marriage. For some women, the ingress into the labour market symbolized an opportunity to develop and gave them fulfillment and satisfaction. However, for others, professional duties became a hardship and synonym for lack of time, monotony and exhaustion. In the article the author analyzed autobiographical narratives of  “ordinary” people which refer to the women’s participation in the labour market. The narratives, which had been composed for autobiographical competitions organized in 1960s, enabled the author to perceive a conspicuous diversity of women’s and their husbands’ attitudes towards the phenomenon which was characteristic of the first decades of the Polish People’s Republic.
Słowa kluczowe: praca kobiet, małżeństwo, rodzina, macierzyństwo, równouprawnienie, PRL, konkurs autobiograficzny, wypowiedź autobiograficzna.
References

Źródła

Art. 66 Konstytucji Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej z dnia 22 lipca 1952 r. (Dz.U. 1952, nr 33, poz. 232).

Jaka jesteś, rodzino?, wybór i oprac. M. Parzyńska, I. Tarłowska, Warszawa 1965.

Młodzi po ślubie, wybór i oprac. M. Parzyńska, J. Horodecka, Warszawa 1966.

Nas dwoje: konkurs Spodka, red. J. Hennelowa, M. Skwarnicki, Kraków 1965.

„Tygodnik Powszechny” 1962.

„Życie Warszawy” 1962, 1964.

Literatura przedmiotu

Adamski F., Rola „Przyjaciółki” w kształtowaniu modelu współczesnej rodziny, „Zeszyty Prasoznawcze” 1969, nr 3.

Bogucka M., Życie codziennespory wokół profilu badań i definicji, „Kwartalnik Historii Kultury Materialnej” 1996, nr 3.

Brzostek B., Ludzie z ulicy. Życie codzienne w Warszawie (1956–1970) [w:] Socjalizm w życiu powszednim: dyktatura a społeczeństwo w NRD i PRL, red. S. Kott, M. Kula
i T. Lindenberger, Warszawa 2006.

Chumiński J., Robotnicy polscy 1945–1956: „Stary” i „nowy” ośrodek przemysłowy na przykładzie Krakowa i Wrocławia, Wrocław 2015.

Chyra-Rolicz Z., Spółdzielczość pracy w aktywizacji zawodowej kobiet, Warszawa 1980.

Fidelis M., Kobiety, komunizm i industrializacja w powojennej Polsce, Warszawa 2015.

Goleniewska D., Kariery zawodowe kobiet w przemyśle, Warszawa 1976.

Jakubczak F., Metodologiczne problemy użytkowania dokumentów pamiętnikarskich w badaniach nad kulturą współczesną [w:]Ruch pamiętnikarski i przemiany polskiej kultury, red. B. Gołębiowski, J. Kossak i K. Krzemień, Warszawa 1972.

Jarosz D., Kobiety a praca zawodowa w Polsce w latach 1944–1956 (główne problemy w świetle nowych badań źródłowych) [w:]Kobieta i praca: wiek XIX i XX: zbiór studiów, red. A. Żarnowska, A. Szwarc, Warszawa 2000.

Jarosz D., Polacy a stalinizm: 1948–1956, Warszawa 2000.

Jarska N., Kobiety z marmuru: robotnice w Polsce w latach 1945–1960, Warszawa 2015.

Kałwa D., Between emancipation and traditionalism: the situation of women and the gender order in Poland after 1945 [w:] Social care under state socialism (1945–1989): ambitions, ambiguities, and mismanagement, red. S. Hering, 2009.

Kałwa D., Model kobiety aktywnej na tle sporów światopoglądowych. Ruch feministyczny w dwudziestoleciu międzywojennym [w:] Równe prawa i nierówne szanse: kobiety w Polsce międzywojennej, red. A. Żarnowska, A. Szwarc, Warszawa 2000.

Kałwa D., Klich-Kluczewska B., „Codzienność peryferyjna”. Pamięć o PRL mieszkańców Ustronia – studium przypadku, „Konteksty. Polska Sztuka Ludowa” 2011, nr 1 (292).

Klich-Kluczewska B., Droga do małżeństwa w powojennym Krakowie [w:] Kobieta i małżeństwo: społeczno-kulturowe aspekty seksualności. Wiek XIX i XX: zbiór studiów, red. A. Żarnowska, A. Szwarc, Warszawa 2004.

Klich-Kluczewska B., Przez dziurkę od klucza: życie prywatne w Krakowie (1945–1989), Warszawa 2005.

Knychała K., Zatrudnienie kobiet w Polsce Ludowej w latach 1955–1974, Warszawa–Poznań 1978.

Kosiński K., Oficjalne i prywatne życie młodzieży w czasach PRL, Warszawa 2006.

Kosiński K., Pamiętnikarstwo konkursowe jako źródło historyczne, „Polska 1944/45–1989. Studia i materiały”, t. 6 (Warsztat badawczy), Warszawa 2004.

Kurzynowski A., Aktywizacja zawodowa kobiet zamężnych w Polsce Ludowej. Geneza, czynniki rozwoju, perspektywy, Warszawa 1979.

Kurzynowski A., Przemiany wzorów karier zawodowych kobiet w latach 1950–1989 [w:] Kobieta i praca: wiek XIX i XX: zbiór studiów, red. A. Żarnowska, A. Szwarc, Warszawa 2000.

Leoński J., Metoda biograficzna [w:] Encyklopedia socjologii, t. 2, kom. red. pod przewodnictwem W. Kwaśniewicza, Warszawa 1999.

Łojek J., Myśliński J., Władyka W., Dzieje prasy polskiej, Warszawa 1988.

Pamiętniki Polaków 1918–1978. Antologia pamiętnikarstwa polskiego, t. 3, wybór i oprac. B. Gołębiowski, M. Grad, F. Jakubczak, Warszawa 1983.

Przedpelski M., Struktura zatrudnienia kobiet w Polsce Ludowej, Warszawa 1975.

Sierakowska K., Żarnowska A., Stare i nowe wzorce i obyczaje rodziny inteligenckiej w Polsce i Europie Środkowo-Wschodniej [w:] Rodzina, prywatność, intymność: dzieje rodziny polskiej w kontekście europejskim [Sympozjum na XVII Powszechnym Zjeździe Historyków Polskich, Kraków, 15–18 września 2004], red. D. Kałwa, A. Walaszek,
A. Żarnowska, Warszawa 2005.

Sołoma L., Metody i techniki badań socjologicznych: wybrane zagadnienia, Olsztyn 1997.

Stańczak-Wiślicz K., Traktorzystka – o potędze wizerunku, „Teksty Drugie” 2013, nr 4.

Stańczak-Wiślicz K., Perkowski P., Zmiany w gospodarstwie domowym okresu PRL [w:] K. Sierakowska, G. Wyder, Kobieta w gospodarstwie domowym: ziemie polskie na tle porównawczym, Zielona Góra 2012.

Szarota T., Dokumenty autobiograficzne w badaniach dziejów najnowszych, „Pamiętnikarstwo Polskie” 1972, nr 4.

Szczepański J., Odmiany czasu teraźniejszego, Warszawa 1971.

Sztumski J., Wstęp do metod i technik badań społecznych, Katowice 1995.

Tyszka Z., Rodzina we współczesnym świecie, Poznań 2003.

Tyszka Z., Rodziny współczesne w Polsce, Warszawa 1982.

Włodarek J., Ziółkowski M., Teoretyczny i empiryczny status metody biograficznej we współczesnej socjologii [w:] Metoda biograficzna w socjologii, red. J. Włodarek,
M. Ziółkowski, Warszawa–Poznań 1990.

Żarnowski J., Rodzina w czasach cywilizacyjnego przyspieszenia: Europa i Polska 1918–1989 [w:] Rodzina, prywatność, intymność: dzieje rodziny polskiej w kontekście europejskim [Sympozjum na XVII Powszechnym Zjeździe Historyków Polskich, Kraków, 15–18 września 2004], red. D. Kałwa, A. Walaszek, A. Żarnowska, Warszawa 2005.

Czasopismo ukazuje się w sposób ciągły on-line. Pierwotną wersją
czasopisma jest wersja elektroniczna publikowana kwartalnie w internecie.