Venia legendi z zakresu filologii na Uniwersytecie Jagiellońskim od drugiej połowy XIX wieku do 1939 roku oraz dalsze losy wyhabilitowanych docentów

Przemysław M. Żukowski

Abstrakt

Venia legendi in the fi eld of philology at the Jagiellonian University from the second half of the nineteenth century to 1939 and further fate of habilitated docents

This paper gives an overview of 71 persons who tried to obtain the right to give lectures on philology at the Faculty of Philosophy at the Jagiellonian Universityin the years 1862–1939. Out of them, 60 persons received the venia legendi, but 11 were denied that right. While the article takes into account a small group of scholars, some conclusions and generalizations can be made, such as, for example, that it is certain that philology schools were founded in Cracow. Thus, it is easier to capture the master–student relationship. Most of the privat-docents (docents), after obtaining the venia legendi, still remained “in school” and received university chairs not only at the Jagiellonian University but also at other universities. A Cracow’s docent, who could not count on a chair at the Jagiellonian University – not because of inadequate qualifications but because of budgetary reasons – received a professor’s chair at one of the other universities of the Second Polish Republic (not counting Lwow):  in Vilnius, Warsaw or Poznań.
Słowa kluczowe: Uniwersytet Jagielloński, historia nauki, habilitacja, docenci, Wydział Filozoficzny, filologia polska, filologia klasyczna, filologia romańska, filologia niemiecka, filologia angielska, filologia orientalna, filologia ruska, językoznawstwo indoeuropejskie.
References

Źródła prawa

Ustawy

Ustawa z 13 VII 1920 r. o szkołach akademickich, DzURP 1920, nr 72, poz. 494.

Ustawa z 15 III 1933 r. o szkołach akademickich, DzURP 1933, nr 29, poz. 247.

Rozporządzenia

Rozporządzenie Ministra WRiOP z 21 IV 1936 r. o sposobie postępowania habilitacyjnego w państwowych szkołach akademickich, DzURP 1936, nr 38, poz. 290.

Rozporządzenie Ministra WRiOP z 26 VII 1939 r. o sposobie postępowania habilitacyjnego w państwowych szkołach akademickich, DzURP 1939, nr 69, poz. 468.

Rozporządzenie Ministra Oświaty z 25 VI 1945 r. w sprawie postępowania habilitacyjnego w państwowych szkołach akademickich, DzURP 1945, nr 24, poz. 139.

Źródła archiwalne

Archiwum Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie

Akta Senatu Akademickiego

S II 525, Władze nadrzędne oświatowe i polityczne.

S II 583, Docenci prywatni.

S II 619, Teczka personalna: W. Folierskiego, M. Kawczyńskiego, K. Morawskiego, S. Strońskiego, M. Zdziechowskiego, J. Ziłyńskiego, F. Zolla sen.

Akta Wydziału Filozoficznego

WF II 45, Protokoły posiedzeń Rady Wydziału Filozoficznego.

WF II 121, Teczka habilitacyjna: H. Andersa, A. Bełcikowskiego, T. Benniego, J. Birkenmajera, W. Bobka, M. Brahmera, M. Dłuskiej, R. Dyboskiego, O. Floecka, W. Folkierskiego, H. Gaertnera, A. Gawrońskiego, T. Grabowskiego, L. Janowskiego, J. Kallenbacha, L. Kamykowskiego, M. Kawczyńskiego, A. Kleczkowskiego, Z. Klemensiewicza, S. Kołaczkowskiego, T. Kowalskiego, A. Krokiewicza, B. Kruczkiewicza, J. Krzyżanowskiego, K. Kumanieckiego, W. Kuraszkiewicza, T. Lehr-Spławińskiego, Z. Łempickiego, M. Małeckiego, M. Manna, L. Mańkowskiego, T. Milewskiego, A. Miodońskiego, J. Molina, J. Morawskiego, K. Morawskiego, K. Nitscha, J. Otrębskiego, K. Osiecimskiego, A. Pechnika, K. Petelenza, S. Pigonia, R. Pollaka, B. Rosenthal, G. Przychockiego, J. Radwańskiego, S. Rosponda, J. Rozwadowskiego, M. Rudnickiego, J. Sajdaka, J. Schnaydera, S. Skiminy, E. Słuszkiewicza, L. Sternbacha, R. Stopy, S. Strońskiego, C. Studzińskiego, M. Szyjkowskiego, A. Świtkowskiego, S. Tarnowskiego, W. Taszyc­kiego, J. Tretiaka, J. Ujejskiego, S. Wędkiewicza, S. Windakiewicza, S. Witkowskiego, M. Zdziechowskiego, J. Ziłyńskiego, B. Ziołeckiego.

 

Akta Wydziału Prawa

WP II 137, Habilitacje i docentury.

WP II 138, Teczka habilitacyjna F. Zolla sen.

 

ДержавнийархівЛьвівськоїобластім. Львів

Akta Uniwersytetu we Lwowie

f. 26, opis 5, sprawa 778, Teczka personalna M. Kawczyńskiego.

 

Lietuvos Centrinis Valstybės Archyvas w Wilnie (LCVA)

Akta Uniwersytetu Stefana Batorego w Wilnie

f. 175, Teczka personalna M. Zdziechowskiego.

Źródładrukowane

Die österreichischen Universitätsgesetze. Sammlung der für die österreichischen Universitäten gültigen Gesetze, Verordnungen, Erlässe, Studien- und Prüfungsordnungen, Hrsg. L. Beck von Mannagetta, C. von Kelle, Wien 1906.

Statut Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 1925.

Zbiór przepisów o szkolnictwie akademickim. Ustawy, rozporządzenia, okólniki, zebr. A. Ostrowski, Lwów–Warszawa 1938.

Prasa

„Czas”, nr 251 z 31 X 1861 r.

Literatura

Czerny Z., Kawczyński Maksymilian [w:] Polski Słownik Biograficzny, t. 12, 1966–1967.

Dybiec J., Uniwersytet Jagielloński 1918–1939, Kraków 2000.

Estreicher S., Znaczenie Krakowa dla życia narodowego polskiego w ciągu XIX wieku, Kraków 1931.

Horn E., Zur Gesichte der Privatdozenten [w:] Mitteilungen der Gesellschaft für deutsche Erziehungs- und Schulgeschichte, Vol. 11, Berlin 1901.

Jastrzębski J., Habilitacja w państwowym szkolnictwie akademickim II Rzeczypospolitej, „Analecta. Studia i Materiały z Dziejów Nauki” R. XIX, 2010, z. 1–2.

Michalewska K., Habilitacje w Uniwersytecie Jagiellońskim 1848–1918, „Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego” 1963, nr 71, „Prace Historyczne”, z. 12.

Patkaniowski M., Dzieje Wydziału Prawa Uniwersytetu Jagiellońskiego od reformy kołłątajowskiej do końca XIX stulecia, Kraków 1964.

Perkowska U., Corpus Academicorum Facultatis Philosophiae Universitatis Iagellonicae 1850–1945, Kraków 2007.

Pieczara S., Morawski Kazimierz [w:] Polski Słownik Biograficzny, t. 21, 1976.

Przeniosło M., Stopnie, tytuły i stanowiska naukowe w II Rzeczypospolitej, „Res Historica” 2012.

Rojek W., Stroński Stanisław [w:] Polski Słownik Biograficzny, t. 44, 2006–2007.

Stinia M., Uniwersytet Jagielloński w latach 1871–1914. Modernizacja procesu nauczania, Kraków 2014.

Widłak S., Reinhold Joachim Henryk [w:] Polski Słownik Biograficzny, t. 31, 1988.

Wojtczak K., O stopniach naukowych i venia mlegendi w II Rzeczypospolitej (część I), „Studia Prawa Publicznego” 2014, nr 3.

Wojtczak K., O stopniach naukowych i venia mlegendi w II Rzeczypospolitej (część II), „Studia Prawa Publicznego” 2014, nr 4 (8).

Wydział Filologiczny Uniwersytetu Jagiellońskiego. Historia katedr, red. W. Taszycki, A. Zaręba, Kraków 1964.

Złota Księga Wydziału Filologicznego, red. J. Michalik, W. Walecki, Kraków 2000.

ŻukowskiP.M., Profesorowie Wydziału Prawa Uniwersytetu Jagiellońskiego, t. 2: 1780–2012, red. D. Malec, Kraków 2014.

Збірникпам›ятіІванаЗілинського(1879–1952), ред. Ю. Шевельов, Нью-ЙоркПарижСіднейТоронтоЛьвів 1994.

Czasopismo ukazuje się w sposób ciągły on-line. Pierwotną wersją
czasopisma jest wersja elektroniczna publikowana kwartalnie w internecie.