Terminologia odnosząca się do systemu politycznego Wolofów w Le navigazioni di Alvise da Ca’ da Mosto e Pietro di Sintra (c. 1465) autorstwa Alvise da Ca’ da Mosto

Rafał Smoleń

Abstrakt

Terminology of the political system of the Wolof people in Le navigazioni di Alvise da Ca’ da Mosto e Pietro di Sintra (c. 1465) by Alvise da Ca’ da Mosto

The paper deals with Le navigazioni di Alvise da Ca’ da Mosto e Pietro di Sintra, an account written circa 1465 by Alvise da Ca’ da Mosto, a young Venetian merchant in the service of Henry the Navigator, describing his two voyages to the region of Senegambia taken in 1454 and 1455. The aim of the paper is to analyse the terminology used by Ca’ da Mosto to describe the political system of the Wolof people as well as the factors that influenced his decisions in this regard. In this context, special attention will be paid to those fragments of the account which deal with the connection between the ruler and the state, the relationships of dependency between the Wolof countries as well as the socio-economic conditions in these countries.

Słowa kluczowe: Alvise da Ca’ da Mosto, Wolof people, political terminology, Wolofowie, terminologia polityczna
References

Źródła

Ca’ da Mosto A. da, Le navigazioni di Alvise da Ca’ da Mosto e Pietro di Sintra [w:] G.B. Ramusio, Navigazioni e viaggi, t. 1, a cura di M. Milanesi, Torino 1978.

Ca’ da Mosto A. da, Podróże do Afryki, tłum. J. Szymanowska, wstęp i oprac. M. Tymowski, Gdańsk 1994.

Europeans in West Africa 1450–1560, ed. and transl. J.W. Blake, London 1967.

Marees P. de, Description and Historical Account of the Gold Kingdom of Guinea (1602), ed. and transl. A. van Dantzig, A. Jones, Oxford 1987.

The Portuguese in West Africa, 1415–1670, ed. M. Newitt, Cambridge 2010.

Ramusio G.B., Il viaggio di Giovan Leone e le navigazioni di Alvise da Ca da Mosto, di Pietro di Cintra, di Annone, di un piloto portoghese e di Vasco di Gama, Venezia 1837.

Relacja Ibrahima Ibn Jakuba z podróży do krajów słowiańskich w przekazie Al-Bekriego, t. I, seria II, tłum. T. Kowalski, „Monumenta Poloniae Historica”, Kraków 1946.

The Voyages of Caʼ da Mosto and Other Documents on Western Africa in the Second Half of the Fifteenth Century, ed. and transl. G.R. Crone, London 1936.

Zurara G.E., The Chronicle of the Discovery and Conquest of Guinea, ed. Ch. Beazley,  London–New York 1896.

Monografie i prace zbiorowe

Boulègue J., Le Grand Jolof (XIIIe–XVIe siecle), Paris 1987.

The Cambridge History of Africa, vol. 3: From c. 1050 to c. 1600, ed. R. Oliver, Cambridge 2007.

Da Silva J.G., Morskie dzieje Portugalczyków, tłum. V. Soczewińska, red. nauk. J. Kieniewicz, Gdańsk 1987.

Historia Afryki do początku XIX wieku, red. M. Tymowski, Wrocław 1996.

Kuper A., Wymyślanie społeczeństwa pierwotnego. Transformacje mitu, tłum. T. Sieczkowski, A. Dąbrowska, Kraków 2009.

Małowist M., Europa a Afryka Zachodnia w dobie wczesnej ekspansji kolonialnej, Warszawa 1969.

Małowist M., Konkwistadorzy portugalscy, Warszawa 1976.

Tymowski M., Państwa Afryki przedkolonialnej, Wrocław 1999.

Whitfield P., The Image of the World: 20 Centuries of World Map, London 2010.

Wierzbicka A., Słowa klucze. Różne języki – różne kultury, tłum. I. Duraj-Nowosielska, Warszawa 2007.

Winczorek P., Nauka o państwie, Warszawa 2005.

Artykuły

Elbl I., Cross-Cultural Trade and Diplomacy: Portuguese Relations with West Africa, 1441–1521, „Journal of World History” 1992, vol. 3, no. 2.

Elbl I., The Horse in Fifteenth-Century Senegambia, „The International Journal of African Historical Studies” 1991, vol. 24, no. 1.

Farrar T., When African Kings Became ‘Chiefs’: Some Transformations in European Perceptions of West African Civilization, c. 1450–1800, „Journal of Black Studies” 1992, vol. 23, no. 2.

Hair P., Early Sources on Guinea, „History in Africa” 1994, vol. 21.

Kimble G.H.T., Portuguese Policy and Its Infl uence on Fifteenth Century Cartography, „Geographical Review” 1933, vol. 23, no. 4.

Law R., Horses, Firearms, and Political Power in Pre-Colonial West Africa, „Past & Present” 1976, vol. 72.

Soto H. de, Bieda może pokochać kapitalizm, „Newsweek” 2003, nr 51–52.

Southall A., The Segmentary State: From the Imaginary to the Material Means of Production [w:] Early State Economics, ed. H.J.M. Claessen, P. van de Velde, New Brunswick–London 1991.

Tymowski M., Europeans and Africans in the Early Period of Portuguese Expansion in Africa – the Organization and Course of the First Encounters, „Hemispheres” 2010, vol. 25.

Tymowski M., Jak w XV wieku europejscy odkrywcy porozumiewali się z Afrykanami? [w:] Człowiek w społeczeństwie średniowiecznym, red. R. Michałowski, Warszawa 1997.

Tymowski M., Odkrywanie świata przez Europejczyków w XIV–XV w. [w:] Schyłek średniowiecznej Europy, red. H. Samsonowicz, Warszawa 2003.

Tymowski M., Opinie Afrykanów o Europejczykach we wczesnym okresie wypraw portugalskich do Afryki Zachodniej (XV w.–początek XVI w.) [w:] Ex Africa semper aliquid novi, t. I, red. J. Łapott, E. Prądzyńska, Żory 2014.

Tymowski M., Państwo i plemię w dziejach Afryki Czarnej [w:] Plemię, państwo, demokracja. Uwarunkowania kultury politycznej w krajach pozaeuropejskich, red. R. Vorbrich, Poznań 2007.

Tymowski M., Podróże i poselstwa władców zachodnioafrykańskich do Portugalii w XV w., „Afryka” 2014, nr 40.

Tymowski M., Posypanie głowy piaskiem w ceremoniale dworskim państw Sudanu Zachodniego między XI a XVI wiekiem [w:] Dawne elity – słowo i gest, red. J. Olko, J. Axer, Warszawa 2005.

Tymowski M., Przestrzenne ramy handlu europejsko-afrykańskiego na Wybrzeżu Zachodnim Afryki w XV i na początku XVI wieku (opisy i źródła ikonografi czne) [w:] Świat średniowiecza. Studia ofi arowane Profesorowi Henrykowi Samsonowiczowi, red. A. Bartoszewicz, G. Myśliwski, J. Pysiak, P. Żmudzki, Warszawa 2010.

Tymowski M., State and Tribe in the History of Medieval Europe and Black Africa – a Comparative Approach, „Social Evolution and History” 2008, vol. 7, no. 1.

Tymowski M., Strach i odwaga w czasie pierwszych wypraw europejskich do Afryki w XV w., „Przegląd Historyczny” 2006, nr 97, z. 3.

Tymowski M., Wenecka uczta na wybrzeżu Afryki Zachodniej w połowie XV wieku [w:] Aetas media, aetas moderna. Studia ofi arowane profesorowi Henrykowi Samsonowiczowi w siedemdziesiątą rocznicę urodzin, red. H. Manikowska, A. Bartoszewicz, W. Fałkowski, Warszawa 2000.

Tymowski M., Wolof Economy and Political Organization: The West African Coast in the Mid-Fifteenth Century [w:] Early State Economics, ed. H.J.M. Claessen, P. van de Velde, New Brunswick–London 2009.

Vansina J., A Comparison of African Kingdoms, „Africa” 1962, vol. 32, issue 4.

Webb J.L.A. Jr., The Horse and Slave Trade between the Western Sahara and Senegambia, „The Journal of African History” 1993, vol. 34, issue 2.

Słowniki

Marzullo A., Dizionario pratico della lingua italiana con esempi didattici e citazioni classiche, Milano 1970.

Słownik etnologiczny. Terminy ogólne, red. Z. Staszczak, Poznań 1987.

Czasopismo ukazuje się w sposób ciągły on-line. Pierwotną wersją
czasopisma jest wersja elektroniczna publikowana kwartalnie w internecie.