Metody działań Jana III Sobieskiego w polityce wewnętrznej do roku 1679

Jarosław Stolicki

Abstrakt

John III Sobieski’s domestic policies before 1679

John III Sobieski’s domestic politics was mostly subordinated to his foreign policy objectives. The king’s post-election course of action was strongly influenced by his past experiences. He deferred the coronation until a more favourable moment, although the political benefits of that decision failed to materialize. The new king’s politics was quite cautious. He did not put forward any major reform proposals, assessing the prospects of such reforms to be poor. He managed to end the war with the Ottoman Empire, but the king’s subsequent moves met with strong domestic opposition encouraged  by Vienna and Berlin. The failure of the Baltic politics led John III to return to the idea of a war with the Porte. Before that, the king had to resolve acute internal conflicts, doing so during the Diet of Grodno  in 1679. Only then could he undertake preparations for a new political course. However, the most important factor in the success of the new policy was the opportune development of the  international situation at the time. 

Słowa kluczowe: koronacja, wojna turecka, polityka bałtycka, konflikty wewnętrzne, sejm grodzieński , coronation, the Turkish war, Baltic politics, internal conflicts, the Diet of Grodno
References

Źródła rękopiśmienne

Archiwum PAN w Warszawie, Materiały Janusza Wolińskiego, teka 66.

Biblioteka Czartoryskich w Krakowie, Teki Naruszewicza 172, 176, rkps 423.

Biblioteka PAN w Kórniku, rkps 385.

Biblioteka PAU-PAN w Krakowie 1855; Teki Rzymskie 8431.

Biblioteka Zakładu Narodowego im. Ossolińskich we Wrocławiu, Teki Lukasa 2999.

Źródła drukowane

Akta sejmikowe województw poznańskiego i kaliskiego. Lata 1675–1695, wyd. M. Zwierzykowski, R. Kołodziej, A. Kamieński, Poznań 2019.

Akta sejmiku podolskiego in hostico 1672–1698, wyd. i oprac. J. Stolicki, Kraków 2002.

Pisma do wieku i spraw Jana Sobieskiego, wyd. F. Kluczycki, Kraków 1884.

Woliński J., Materiały do dziejów wojny polsko-tureckiej 1672–1676, „Studia i Materiały do Historii Wojskowości”, t. XII, cz. II.

Opracowania

Barycz H., Rzecz o studiach w Krakowie dwóch generacji Sobieskich, Kraków 1984.

Hundert Z., Wojsko koronne a elekcja 1674 roku [w:] Wokół wolnych elekcji w państwie polsko-litewskim XVI–XVIII wieku, red. zbior., Katowice 2016, s. 308–332.

Kołodziej R., „Ostatni wolności naszej klejnot”. Sejm Rzeczypospolitej za panowania Jana III Sobieskiego, Poznań 2014.

Konarski K., Polska przed odsieczą wiedeńską r. 1683, Warszawa 1914.

Markiewicz M., Historia Polski 1492–1795, Kraków 2004.

Matwijowski K., Czy Sobieski zamierzał dokonać absolutystycznego zamachu stanu [w:] Studia z dziejów epoki Jana III Sobieskiego, red. K. Matwijowski, Wrocław 1984, s. 75–87.

Matwijowski K., Pierwsze sejmy z czasów Jana III Sobieskiego, Wrocław 1976.

Matwijowski K., [rec. Wójcik Z., Jan Sobieski 1629–1696, Warszawa 1983], „Śląski Kwartalnik Historyczny Sobótka” 1984, R. IXL, z. 1, s. 101–105.

Matwijowski K., Sejm grodzieński 1678–1679, Wrocław 1985.

Odsiecz Wiednia. Prace poświęcone trzechsetnej rocznicy zwycięstwa, Acta Universitatis Lodziensis, Folia Historica, 26, Łódź 1986.

Piwarski K., Hieronim Lubomirski hetman wielki koronny, Kraków 1929.

Przyboś A., Rożek M., Biskup krakowski Andrzej Trzebicki. Z dziejów kultury politycznej i artystycznej w XVII stuleciu, Warszawa–Kraków 1989.

Stolicki J., Biskupi krakowscy wobec polityki Jana III Sobieskiego [w:] Kościół Katolicki w Małopolsce w średniowieczu i we wczesnym okresie nowożytnym, red. W. Kowalski, J. Muszyńska, Kielce 2001, s. 367–381.

Stolicki J., Działania Jana III w celu wzrostu znaczenia Rzeczypospolitej w Europie w latach 1674–1683, „Studia Środkowoeuropejskie i Bałkanistyczne” 2017, t. XXV, red. I. Stawowy-Kawka, s. 27–41.

Stolicki J., Propaganda antyturecka w latach 1676–1683 [w:] Król Jan III Sobieski i Rzeczpospolita w latach 1674–1683, red. D. Milewski, Warszawa 2016, s. 19–33.

Stolicki J., Rozdawnictwo wakansów przez Jana III jako metoda tworzenia partii dworskiej [w:] Faworyci i opozycjoniści. Król a elity polityczne w Rzeczypospolitej XV–XVIII wieku, red. M. Markiewicz, R. Skowron, Kraków 2006, s. 359–375.

Stolicki J., Wobec wolności i króla. Działalność polityczna szlachty ruskiej, ukrainnej i wołyńskiej w latach 1673–1683, Kraków 2007.

Wagner M., Wojna polsko-turecka w latach 1672–1676, t. II, Zabrze 2009.

Woliński J., Epilog elekcji 1674 r., „Rozprawy Wydziału Historyczno-Filozofi cznego PAU” 1952, seria II, t. XLVI (nadbitka).

Woliński J., Z dziejów wojny i polityki w dobie Jana Sobieskiego, Warszawa 1960.

Wójcik Z., Jan Sobieski 1629–1696, Warszawa 1983.

Wójcik Z., Rozmowa ziemianina ze statystą, „Śląski Kwartalnik Historyczny Sobótka” 1975, R. XXX, s. 321–333.

Wójcik Z., Rzeczpospolita wobec Turcji i Rosji 1674–1679, Wrocław 1976.

Czasopismo ukazuje się w sposób ciągły on-line. Pierwotną wersją
czasopisma jest wersja elektroniczna publikowana kwartalnie w internecie.