Rola Marii Kazimiery w stosunkach polsko-francuskich w czasach panowania Jana III Sobieskiego

Maciej Serwański

Abstrakt

The impact of Marie Casimire on the Polish-French relations in the reign of John III Sobieski

Queen Marie Casimire played an important role in the Polish-French relations. The article analyzes each stage of the political relationship between the two countries during Marie Casimire’s stay in Poland. She played a significant, and largely decisive, role during the election of 1674. The queen’s influence was also an important factor in the making of the treaty of Jaworów. The friendly relationship between the Commonwealth and France changed in 1678 due to a combination of reasons. The Commonwealth reoriented her foreign policy to adopt an anti-French stance, as ultimately confirmed by the Treaty of the Holy League. It is also important to take note of the personalities and actions of the French ambassadors in Warsaw. The last one, Polignac, acted in cooperation with the queen towards reorienting the foreign policy and assuring an election of a pro French candidate, but he was unsuccessful on both counts.

Słowa kluczowe: Jan III Sobieski, Francja, Polska, polityka zagraniczna, dyplomacja, Maria Kazimiera , John III Sobieski, France, Poland, foreign policy, diplomacy, Marie Casimire
References

Źródła

Archiwum spraw zagranicznych francuskie do dziejów Jana Trzeciego, t. 1: lata 1674–1677; t. 2: lata 1677–1679; t. 3: lata 1680–1683, wyd. K. Waliszewski, Kraków 1879–1884.

Mongrillon M. de, Pamiętnik sekretarza ambasady francuskiej w Polsce pod koniec panowania Jana III oraz w okresie bezkrólewia i wolnej elekcji po jego zgonie (1694–1698), z franc. przeł., oprac. i wstępem opatrzyła Ł. Częścik, Wrocław 1982.

Sarnecki K., Pamiętniki z czasów Jana Sobieskiego. Diariusz i relacje z lat 1691–1696, wyj. J. Woliński, t. 1–2, Wrocław 2004.

Opracowania

Berenger J., Dyplomacja francuska wobec tureckiego zagrożenia w 1683 r. [w:] Odsiecz Wiednia. Prace poświęcone trzechsetnej rocznicy zwycięstwa, „Acta Universitatis Lodziensis, Folia Historia”, nr 26, s. 53–68.

Czarniecka A., Nikt nie słucha mnie za życia… Jan III Sobieski w walce z opozycyjną propagandą (1684–1696), Warszawa 2011.

Czermak W., Marya Kazimiera Sobieska, Kraków 1899.

Deiches E., Koniec Morstina. Studium historyczne z czasów Jana Sobieskiego, Kraków 1894.

Historia dyplomacji polskiej, t. 2: 1572–1795, red. Z. Wójcik, opr. J. Gierowski, J. Michalski, H. Wisner, Z. Wójcik, Warszawa 1982 (cz. 2: Dyplomacja polska w okresie wojen drugiej połowy XVII wieku (1648–1699), opr. Z. Wójcik, s. 163–330).

Kamieński A., Polska a Brandenburgia-Prusy w drugiej połowie XVII wieku. Dzieje polityczne, Poznań 2002.

Kersten A., Maria Kazimiera de la Grange d’Arquien [w:] Polski słownik biografi czny, t. XIX, Kraków 1974, s. 637–644.

Kołodziej R., „Ostatni wolności naszej klejnot”. Sejm Rzeczypospolitej za panowania Jana III Sobieskiego, Poznań 2014.

Komaszyński M., Jan III Sobieski a Bałtyk, Gdańsk 1983.

Komaszyński M., Księcia Contiego niefortunna wyprawa po koronę Sobieskiego, Warszawa 1971.

Komaszyński M., Maria Kazimiera d’Arquien Sobieska (1641–1716) królowa Polski, Kraków 1984.

Komaszyński M., Teresa Kunegunda Sobieska, Warszawa 1982.

Piwarski K., Dyplomacja polska w czasach Jana III Sobieskiego, „Polityka Narodów” 1933, z. 8, s. 13–55.

Piwarski K., Między Francją a Austrią. Z dziejów polityki Jana III Sobieskiego w latach 1687–1690, Kraków 1933.

Piwarski K., Osłabienie znaczenia międzynarodowego Rzeczypospolitej w drugiej połowie XVII wieku, „Roczniki Historyczne” 1957, nr 23, s. 226–258.

Serwański M., Être une reine étrangère: deux Françaises en Pologne [w:] Femmes et pouvoir politique. Les princesses d’Europe XVe–XVIIIe siècle, sous la direction d’Isabelle Poutrin et Marie-Karine Schaub, Rosny-sous-Bois 2007.

Serwański M., Jean III Sobieski et la Sainte-Ligue, „XVIIe Siècle” (Paris) 1998, R. 50, nr 199, z. 2, s. 277–290.

Serwański M., Kształtowanie się stronnictwa profrancuskiego na dworze polskim w wiekach XVI i XVII [w:] Dwór a kraj. Między centrum a peryferiami władzy, red. R. Skowron, Kraków 2003, s. 219–235.

Serwański M., La rivalité des factions à la cour de Pologne aux XVIe et XVIIe siècles [w:] Hofgesellschaft und Höfl inge an europäischen Fürstenhöfen in der Frühen Neuzeit (15.– 18.Jh.). Société de Cour et courtisans dans Europe de l’époque moderne (XVe–XVIIIe siècle), herausgegeben von Klaus Malettke und Chantal Grell unter Mitwirkung von
Petra Holz, Münster 2001, s. 217–230.

Serwański M., La victoire de Kahlenberg en 1683 et la conscience nationale des Polonais [w:] Exploration de la mémoire collective. Grands événements et mythes des origines. Actes du XIe colloque polono-français de l’Université Adam Mickiewicz de Poznan et de l’Université Marc Bloch de Strasbourg. Textes réunis par François-Xavier Cuche
et Jean-Paul Schneider, Strasbourg 2004, s. 49–59.

Serwański M., Polityka Francji wobec Polski 1655–1660 [w:] Rzeczpospolita w latach potopu, red. J. Muszyńska, J. Wijaczka, Kielce 1996, s. 21–39.

Serwański M., Polska czasów Jana Sobieskiego [w:] L’Europa di Giovanni Sobieski. Cultura, politica, mercatura e società. Atti del VI Colloquio Internazionale (Viterbo 24–25 giugno 2004), a cura di Gaetano Platania, Viterbo 2005, s. 111–121.

Serwański M., Staropolskie tradycje kontaktów z Francją – związki serca czy rozsądku. Wykłady inauguracyjne Instytutu Historii Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza, red. K. Ilski, Poznań 2009.

Skrzypietz A., Francuskie zabiegi o koronę polską po śmierci Jana III Sobieskiego, Katowice 2009.

Skrzypietz A., Królewscy synowie – Jakub, Aleksander i Konstanty Sobiescy, Katowice 2011.

Skrzypietz A., Melchior de Polignac i jego misja na dworze Jana III Sobieskiego [w:] Polska wobec konfl iktów w Europie nowożytnej. Z dziejów dyplomacji i stosunków międzynarodowych w XV–XVIII wieku, red. R. Skowron, Kraków 2009, s. 421–443.

Skrzypietz A., Rozkwit i upadek rodu Sobieskich, Warszawa 2014.

Targosz K., Dwór królowej Marysieńki Sobieskiej ogniskiem recepcji teatru francuskiego, „Barok. Historia – Literatura – Sztuka” 1995, 2, nr 1, s. 43–74.

Targosz K., Polsko-francuskie związki teatralne w XVII w., „Pamiętnik Teatralny” 1971, nr 20, s. 43–50.

Verneret H., Marie de La Grange d’Arquien (1641–1716). Une nivernaise règne sur Varsovie et Rome, Paris 1997.

Waliszewski K., Marysieńka. Marie de la Grange d’Arquien Reine de Pologne femme de Sobieski 1641–1716, Paris 1898.

Woliński J., Z dziejów wojny i polityki w dobie Jana Sobieskiego, Warszawa 1960.

Wójcik Z., Jan Sobieski 1629–1696, Warszawa 1983.

Czasopismo ukazuje się w sposób ciągły on-line. Pierwotną wersją
czasopisma jest wersja elektroniczna publikowana kwartalnie w internecie.