Metafizyka pozytywizmu prawniczego

Tomasz Gizbert-Studnicki

Abstrakt

Metaphysics of legal positivism

The purpose of this paper is to present a metaphysical analysis of one of the main theses of legal positivism, namely that legal facts are ultimately determined by social facts alone. A short analysis of the notions of social and legal facts is followed by a presentation of possible accounts of the relation of determination. Three alternative accounts are discussed: the reduction of legal facts to social facts, the supervenience of legal facts on social facts and the grounding of legal facts by social facts. The first and second accounts are dismissed as unsatisfactory. The account of determination as a relation of metaphysical grounding appears to be promising, but creates difficulties with explaining the normative nature of legal facts.

Keywords: legal positivism, legal fact, reduction, supervenience, grounding, normativity of law

Metafizyka pozytywizmu prawniczego

Celem artykułu jest metafizyczna analiza jednej z głównych tez pozytywizmu prawniczego, głoszącej, że fakty prawne są ostatecznie wyznaczone wyłącznie przez fakty społeczne. Po krótkiej analizie pojęcia faktu społecznego i faktu prawnego artykuł przedstawia możliwe ujęcia relacji wyznaczania. Rozważane są trzy możliwe ujęcia: redukcja faktów prawnych do faktów społecznych, superweniencja faktów prawnych na faktach społecznych oraz ugruntowanie faktów prawnych przez fakty społeczne. Dwa pierwsze ujęcia są odrzucone jako niezadawalające. Ujęcie relacji wyznaczania jako metafizycznego ugruntowania wydaje się obiecujące, jednakże stwarza trudności w wyjaśnieniu normatywnego charakteru faktów prawnych.

Słowa kluczowe: pozytywizm prawniczy, fakt prawny, redukcja, superweniencja, ugruntowanie, normatywność prawa
References

Audi Paul. 2012. „Grounding. Towards a Theory of the In-Virtue-Of Relation". The Journal of Philosophy CIX, issue 12: 685-711.

Brożek Bartosz. 2012. Normatywność prawa. Warszawa: Wolters Kluwer.

Correia Fabrice. 2008. „Ontological Dependence". Philosophy Compass 3: 1013-1032.

Correia Fabrice i Schnieder Benjamin. 2012. „Grounding. An Opinionated Introduction" [w:] Correia F i Schnieder B. (ed.). Metaphysical Grounding. Understanding the Structure of Reality. Cambridge: Cambridge University Press: 1-35.

Dyrda Adam. 2010. „Pozytywizm pochowany żywcem? W obronie miękkiego pozytywizmu". Studia Prawnicze 184: 5-36.

Dyrda Adam. 2013. Konwencja u podstaw prawa. Warszawa: Wolters Kluwer.

Dyrda Adam. 2015. „Why Legal conventionalism Fails?". Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej 10: 14-30.

Enoch David 2001. Taking Morality Seriously. A Defence of Robust Realism. Oxford: Oxford University Press.

Gizbert-Studnicki Tomasz. 2013. „Pozytywistyczny park jurajski" Forum Prawnicze 15: 50-60.

Green Lesli. 1999. „Positivism and Conventionalism”. Canadian Journal of Law and Jurisprudence. Vol. XII nr 1.

Greenberg Mark. 2004. „How Facts Make Law". Legal Theory 10: 157-198.

Hale Bob. Encyclopedia Britannica, hasło „Realism". http://www.britannica.com/topic/realism-philosophy/Metaphysical-realism-and-objective-truth.

Hart Herbert. 2012. The Concept o f Law. 3rd ed. Oxford: Oxford University Press.

Hart Herbert. 2015. „Nowe wyzwanie dla pozytywizmu prawniczego". Tłum. Grabowski Andrzej. Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej 9: 5-19.

Jackson Frank. 1998. From Metaphysics to Ethics. A Defense of Conceptual Analysis. Oxford: Clarendon Press.

Kim Jaegwon. 2003. „Supervenience, Emergence, Realization, Reduction" [w:] Loux Michael, Zimmerman Dean (ed.). The Oxford Handbook of Metaphysics, Oxford: Oxford University Press: 556-584.

Leiter Brian. 2012 „Why Legal Positivism (Again)?". University of Chicago Public Law Working Paper 442, http://ssrn.com/abstract=2323013.

Marmor Andrei. 2011. Philosophy of Law. Princeton: Princeton University Press.

Marmor Andrei. 2013. „Farewell to Conceptual Analysis" [w:] Waluchow Wil i Sciaraffa Stefan (red.), Philosophical Foundations of the Naturę of Law. Oxford: Oxford University Press: 209-229.

McLaughlin Brian i Bennett Karen. 2014 „Supervenience", The Stanford Encyclopedia of Philosophy (Spring 2014 Edition), Edward N. Zalta (ed.), URL = .

Morawski Lech. 2003. „Pozytywizm «twardy», pozytywizm «miękki» i pozytywizm martwy". lus et Lex 2003 nr 1: 319-346.

Plunkett David. 2012. „A Positivistic Route for Explaining How Facts Make Law". Legal Theory 18; 139-207.

Raz Joseph. 1999. Practical Reasons and Norms. Oxford: Oxford University Press.

Raz Joseph. 2009. „On the Naturę of Law" [w:] Raz Joseph Betewen Authority and Interpretation. Oxford: Oxford University Press.

Rosen Gideon. 2010. „Metaphysical Dependence: Grounding and Reduction" [w:] Hale Bob, Hoffman Aviv (ed.). Modality. Metaphysics, Logic and Epistemology. Oxford: Oxford University Press: 109-136.

Schaffer Karl. „Grounding, Transitivity, and Contrastivity" [w:] Coreira F., Schnieder B. (ed.), Metaphysical Grounding...: 122-138.

Shapiro Scott. 2011. Legality. Cambridge, MA: The Belknap Press of Harvard University Press.

Trogdon Kelly. An Introduction to Grounding [w:] Hoeltje Miguel, Schnieder Benjamin, Steinberg Alex (ed.). Yarieties of Dependence. Monachium: Philosophia Yerlag: 97-122.

Van Riel Raphael i Van Gulick Robert. 2014, „Scientific Reduction", The Stanford Encyclopedia of Philosophy (Summer 2014 Edition), Edward N. Zalta (ed.), URL = .

Yayrynen Pekka. 2013. „Grounding and Normative Explanation", Proceedings of the Aristotelian Society. Sup. Vol. 87: 155-178.

Załuski Wojciech. 2009. Evolutionary Theory and Legal Philosophy. Chel-tenham: Edward Elgar Publishing.

Pierwotną wersją czasopisma jest wersja elektroniczna publikowana w internecie. Czasopismo ukazuje się w sposób ciągły on-line