Czy Edward Abramowski jest etykiem troski? Część I. Prezentacja etyki troski i etyki przyjaźni

Dorota Sepczyńska

Abstrakt
Is Edward Abramowski an ethicist of care? Part I. Introduction to the ethics of care and the ethics of friendship
 
These two papers contribute to the research tendency that seeks an analogy between the ethics of care and other ethical theories. The purpose of this study is to compare the ethics of care with Edward Abramowski’s moral theory. The critical appraisal of both theories requires the reconstruction and confrontation of issues such as friendship-brotherhood-care, response to the needs of others, and making friendship-brotherhood-care public. The analysis of philosophical sources was carried out with the use of tools from hermeneutics and the history of ideas. In the case of the ethics of care, both the theories of direct caring relations and of group, institutional caring relations were examined. The analysis of Abramowski’s philosophy is focused on the ethics of friendship. In Part I, the ethics of care and the ethics of friendship are presented. Part II refers the results obtained from the analysis of the ethics of friendship to the theses and arguments which feature in the ethics of care.
 
Keywords: care, brotherhood, friendship, mutual aid, relationship, egoism, altruism, democracy, capitalism, socialism
 
Czy Edward Abramowski jest etykiem troski? Część I. Prezentacja etyki troski i etyki przyjaźni
 
Seria dwóch artykułów wpisuje się w tendencję badawczą poszukującą analogii pomiędzy etyką troski a innymi teoriami etycznymi. Celem pracy jest porównanie etyki troski i teorii moralnej Edwarda Abramowskiego. Krytyczne badanie obu teorii polega na odtworzeniu i konfrontacji rozumienia takich zagadnień, jak: przyjaźń – braterstwo – troska, źródła reakcji na potrzeby innego, upublicznienie przyjaźni – braterstwa – troski. Do jego realizacji wykorzystano analizę tekstów filozoficznych przeprowadzoną z uwzględnieniem narzędzi hermeneutyki i historii idei. W przypadku etyki troski badaniu poddano zarówno teorie bezpośrednich relacji opiekuńczych, jak i teorie relacji pośrednich, międzygrupowych, zinstytucjonalizowanych. Przedmiotem analizy w filozofii Abramowskiego stała się etyka przyjaźni. W pierwszym artykule zaprezentowano etykę troski oraz etykę przyjaźni. W drugim odniesiono pozyskane wyniki analiz etyki przyjaźni do tez i argumentacji obecnych w etyce troski.
Słowa kluczowe: troska, braterstwo, przyjaźń, pomoc wzajemna, zależność, egoizm, altruizm, demokracja, kapitalizm, socjalizm
References
Abramowski, Edward, Braterstwo – solidarność – współdziałanie. Pisma spółdzielcze i stowarzyszeniowe, red. Remigiusz Okraska, Stowarzyszenie „Obywatele Obywatelom”, Łódź 2012.
 
Abramowski, Edward, Metafizyka doświadczalna i inne pisma, red. Stanisław Borzym, WN PWN, Warszawa 1980.
 
Abramowski, Edward, Pisma. Pierwsze zbiorowe wydanie dzieł treści filozoficznej i społecznej, red. Konstanty Krzeczkowski, t. 1–4, Wydawnictwo Związek Polskich Stowarzyszeń Spożywców, Warszawa 1924–1928.
 
Baier, Annette C., Caring About Caring: A Reply to Frankfurt, „Synthese” 53/2, 1982, s. 273–290.
 
Baier, Annette C., Moral Prejudices. Essays on Ethics, Harvard University Press, Cambridge 1994.
 
Broverman, Inge K. i in., Sex-Role Stereotypes: A Current Appraisal, „Journal of Social Issues” 28/2, 1972, s. 59–78.
 
Bookchin, Murray, Znaczenie konfederacjonizmu, przeł. Marcin Kreczmer, „Jasna Polana” 5, 2011, s. 26–33.
 
Chodorow, Nancy, Reproduction of Mothering: Psychoanalysis and the Sociology of Gender, University of California Press, Berkeley-Los Angeles-London 1978.
 
Dobrowolska, Beata, Wprowadzenie do medycznej etyki troski, Oficyna Wydawnicza Branta, Bydgoszcz 2010.
 
Dziedzic, Anna, Antropologia filozoficzna Edwarda Abramowskiego, Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, Wrocław 2010.
 
Dziedzic, Anna, Edwarda Abramowskiego dwie koncepcje sumienia, „Etyka” 36, 2003, s. 63–76.
 
Dziedzic, Anna, Empiryzm i etyka w Metafizyce doświadczalnej Abramowskiego, „Archiwum Historii Filozofii i Myśli Społecznej” 63, 2018, s. 63–79.
 
Engster, Daniel, Mary Wollstonecraft’s Nurturing Liberalism: Between an Ethic of Justice and Care, „American Political Science Review” 95/3, 2001, s. 577–588.
 
Giełżyński, Wojciech, Wschód Wielkiego Wschodu (1906–1918), Wielki Wschód Polski, Warszawa 2008.
 
Gilligan, Carol, Chodźcie z nami! Psychologia i opór, przeł. Sergiusz Kowalski, Wydawnictwo Krytyki Politycznej, Warszawa 2013.
 
Gilligan, Carol, In a Different Voice: Women’s Conceptions of Self and of Morality, „Harvard Educational Review” 47/4, 1977, s. 481–517.
 
Gilligan, Carol, Innym głosem. Teoria psychologiczna a rozwój kobiet, przeł. Barbara Szelewa, Wydawnictwo Krytyki Politycznej, Warszawa 2015.
 
Groenhout, Ruth E, Connected Lives. Human Nature and the Ethics of Care, Rowman & Littlefield Publishers, Lanham 2004.
 
Groenhout, Ruth E., Theological Echoes in an Ethic of Care, Occasional Papers of the Erasmus Institute, Erasmus Institute, Notre Dame 2003.
 
Hekman, Susan, The Embodiment of the Subject: Feminism and the Communitarian Critique of Liberalism, „The Journal of Politics” 54/4, 1992, s. 1098–1119.
 
Held, Virginia, The Ethics of Care, w: The Oxford Handbook of Ethical Theory, red. David Copp, Oxford University Press, Oxford 2006, s. 537–566.
 
Johannesen, Richard L., Nel Noddings’s Uses of Martin Buber’s Philosophy of Dialogue, „Southern Communication Journal” 65/2–3, 2000, s. 151–160.
 
Keith, Heather E., Feminism and Pragmatism: George Herbert Mead’s Ethics of Care, „Transactions of the Charles S. Peirce Society” 35/2, 1999, s. 328–344.
 
Kittay, Eva Feder, A Feminist Public Ethic of Care Meets the New Communitarian Family Policy, „Ethics” 111/3, 2001, s. 523–547.
 
Kittay, Eva Feder; Meyers, Diana T. (red.), Women and Moral Theory, Rowman & Littlefield, Totowa 1987.
 
Krzeczkowski, Konstanty, Dzieje życia i twórczości Edwarda Abramowskiego, Wydawnictwo Spółdzielczego Instytutu Naukowego, Warszawa 1933.
 
Leffers, M. Regina, Pragmatists Jane Addams and John Dewey Inform the Ethic of Care, „Hypatia” 8/2, 1993, s. 64–77.
 
Li, Chenyang, The Confucian Concept of Jen and the Feminist Ethics of Care: A Comparative Study, „Hypatia” 9/1, 1994, s. 70–89.
 
Li, Chenyang, Revisiting Confucian Jen Ethics and Feminist Care Ethics: A Reply to Daniel Star and Lijun Yuan, „Hypatia” 17/1, 2002, s. 130–140.
 
Miller, Jean Baker, Toward a New Psychology of Women, Beacon Press, Boston 1976.
 
Minkiewicz, Romuald, O pełni życia i o komunie duchowej, Jakub Mortkowicz, Kraków 1907.
 
Noddings, Nel, Caring: A Feminine Approach to Ethics and Moral Education, University of California Press, Berkeley-Los Angeles-London 1984.
 
Pappas, Gregory Fernando, Dewey and Feminism: The Affective and Relationships in Dewey’s Ethics, „Hypatia” 8/2, 1993, s. 78–95.
 
Rehg, William, Insight and Solidarity: The Discourse Ethics of Jürgen Habermas, University of California Press, Berkeley 1994.
 
Ruddick, Sara, Maternal Thinking, „Feminist Studies” 6/2, 1980, s. 342–367.
 
Samotyhowa, Nela, Edward Abramowski i jego poglądy na znaczenie dobra i piękna w przebudowie życia (pierwsze wydanie 1928), http://lewicowo.pl/edward-abramowski-i-jego-poglady-na-znaczenie-dobra-i-piekna-w-przebudowie-zycia/.
 
Seigfried, Charlene Haddock, Pragmatism, Feminism, and Sensitivity to Context, w: Who Cares? Theory, Research, and Educational Implication of the Ethic of Care, red. Mary M. Brabeck, Praeger, New York 1989, s. 63–81.
 
Sepczyńska, Dorota, Etyka troski jako filozofia polityki, „Etyka” 45, 2012, s. 37–61.
 
Slote, Michael, The Ethics of Care and Empathy, Routledge, New York 2007.
 
Slote, Michael, Hume e l’etica della cura, „Iride: Filosofia e Discussione Pubblica” 25/3, 2012, s. 557–571.
 
Star, Daniel, Do Confucians Really Care? A Defense of the Distinctiveness of Care Ethics: A Reply to Chenyang Li, „Hypatia” 17/1, 2002, s. 77–106.
 
Szewczyk, Kazimierz, Dobro, zło i medycyna. Filozoficzne podstawy bioetyki kulturowej, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2001, s. 288–317.
 
Taylor, Chloé, Levinasian Ethics and Feminist Ethics of Care, „Symposium” 9/2, 2005, s. 217–239.
 
Uliński, Maciej, Etyka troski i jej pogranicza, Aureus, Kraków 2012.
 
Walters, James W., Martin Buber and Feminist Ethics: The Priority of the Personal, Syracuse University Press, New York 2003.
 
Walzer, Michael, Sfery sprawiedliwości. Obrona pluralizmu i równości, przeł. Michał Szczubiałka, Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa 2008.
 
Whipps, Judy D., Jane Addams’s Social Thought as a Model for a Pragmatist-Feminist Communitarianism, „Hypatia” 19/2, 2004, s. 118–133.
 
Yee, Chan Sin, The Confucian Conception of Gender in the Twenty-First Century, w: Confucianism for the Modern World, red. Hahm Chaibong and Daniel A. Bell, Cambridge University Press, Cambridge 2002, s. 312–333.
 
Yuan, Lijun, Ethics of Care and Concept of Jen: A Reply to Chenyang Li, „Hypatia” 17/1, 2002, s. 107–129.

Pierwotną wersją czasopisma jest wersja elektroniczna publikowana w internecie. Czasopismo ukazuje się w sposób ciągły on-line