Dlaczego tolerować religię?

Brian Leiter

Abstrakt

Why tolerate religion?

Religious toleration has long been the paradigm of the liberal ideal of toleration of group differences, as reflected in both the constitutions of the major Western democracies and in the theoretical literature explaining and justifying these practices. (…) While the historical reasons for the special “pride of place” accorded religious toleration are familiar, what may be more surprising is that no one has been able to articulate a credible principled argument for tolerating religion qua religion—that is, an argument that would explain why, as a matter of moral principle, we ought to accord special legal and moral treatment to religious practices. There are, to be sure, principled arguments for why the state ought to tolerate a plethora of private choices and conscientious commitments (…) of its citizenry, but none of these single out religion for anything like the special treatment it is accorded in existing Western legal systems. So why tolerate religion? The answer in this book is: not because of anything that has to do with it being religion as such—or so I shall argue.

Keywords: toleration, religion, freedom of religion, conscience, arguments for toleration, conscience clause

Dlaczego tolerować religię?

Tolerancja religijna od dawna stanowi paradygmat liberalnego ideału tolerowania różnic między grupami, co widać zarówno w konstytucjach ważniejszych zachodnich demokracji, jak i w literaturze teoretycznej poświęconej wyjaśnianiu i uzasadnianiu tej praktyki. (…) Podczas gdy historyczne powody przyznania wyróżnionego miejsca tolerancji religijnej są znane, bardziej zastanawiające jest to, że nikt nie był w stanie sformułować wiarygodnego pryncypialnego argumentu na rzecz tolerowania religii jako religii – tj. argumentu, który wyjaśniałby, dlaczego przyznanie specjalnej ochrony prawnej i etycznej praktykom religijnym ma charakter zasady moralnej. Oczywiście istnieją pryncypialne argumenty na rzecz tolerowania przez państwo całej gamy prywatnych wyborów i podyktowanych przez sumienie zobowiązań (…) jego obywateli, jednak żaden z nich nie wskazuje religii jako zasługującej na specjalne traktowanie, którym cieszy się ona w istniejących zachodnich systemach prawnych. Dlaczego więc mamy tolerować religię? Odpowiedź w tej książce brzmi: nie ze względu na cokolwiek, co dotyczyłoby religii jako takiej – a przynajmniej tego postaram się dowieść.

Słowa kluczowe: tolerancja, religia, wolność wyznania, sumienie, argumenty na rzecz tolerancji, klauzula sumienia

Pierwotną wersją czasopisma jest wersja elektroniczna publikowana w internecie. Czasopismo ukazuje się w sposób ciągły on-line