Transformacja gospodarcza jako marginalizacja. Gospodarcze i społeczne skutki polskiego czasu przemian

Jerzy Klimczak

Abstrakt
Artykuł przedstawia interpretację procesu transformacji gospodarczej w Polsce w ujęciu teorii systemów-światów Immanuela Wallersteina. Głównym założeniem tekstu jest przyjęcie, że neoliberalna droga przemian wpłynęła na marginalizację Polski na arenie międzynarodowej poprzez przywrócenie jej półperyferyjnego statusu. Analizie zostały poddane trzy czynniki mogące świadczyć o półperyferyjnej pozycji Polski. Po pierwsze, struktura własności przedsiębiorstw; po drugie, zależności polityczne i gospodarcze kraju; po trzecie, sytuacja gospodarstw domowych.
Słowa kluczowe: transformacja ustrojowa, teoria systemów-światów, Immanuel Wallerstein, gospodarka
References
Bałtowski M., Miszewski M., 2007, Transformacja gospodarcza w Polsce, Warszawa: Wydawnictwo
Naukowe PWN.
 
Colás A., 2008, Imperium, tłum. J. Dobrowolski, Warszawa: Sic!
 
Główne kierunki emigracji i imigracji w latach 1966–2014 (migracje na pobyt stały), 2015, Główny Urząd Statystyczny, http://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/ludnosc/migracje-ludnosci/glowne-kierunki-
-emigracji-i-imigracji-w-latach–1966–2014-migracje-na-pobyt-staly,4,1.html [dostęp: 8.06.2016].
 
Hardy J., 2012, Nowy polski kapitalizm, tłum. A. Czarnacka, Warszawa: Książka i Prasa.
 
Kabaj M., Danecka M., 2005, Bezrobocie i pomoc społeczna [w:] Wygrani i przegrani polskiej transformacji,
 
red. M. Jarosz, Warszawa: Oficyna Naukowa, Instytut Studiów Politycznych PAN.
 
Karpiński A. J., 2010, Prywatna własność środków produkcji. Od ojcobójstwa do syna marnotrawnego, Gdańsk: Wydawnictwo Gdańskiej Wyższej Szkoły Administracji.
 
Kieżun W., 2013, Patologia transformacji, Warszawa: Poltext.
 
Kozarzewski P., 2013, Prywatyzacja. Sprzeczności i konfl ikty [w:] Polskie bieguny. Społeczeństwo w czasach kryzysu, red. M. Jarosz, Warszawa: Ofi cyna Naukowa, Instytut Studiów Politycznych PAN.
 
Kuczyński W., 2010, Solidarność u władzy. Dziennik 1989–1993, Gdańsk: Europejskie Centrum
Solidarności.
 
Lewicki M., 2012, Rozwój gospodarczy i zachowania ekonomiczne [w:] Współczesne społeczeństwo
polskie, red. A. Giza, M. Sikorska, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
 
Said E.W., 2005, Orientalizm, tłum. M. Wyrwas-Wiśniewska, Poznań: Zysk i S-ka.
 
Sosnowska A., 2004, Zrozumieć zacofanie. Spory historyków o Europę Wschodnią (1947–1994), Warszawa:
Trio.
 
Sowa J., 2008, Ciesz się, późny wnuku! Kolonializm, globalizacja i demokracja radykalna, Kraków: KorporacjaHa!art.
 
Sowa J., 2010, Mitologie III RP. Ideologiczne podstawy polskiej transformacji [w:] Podziały klasowe
i nierówności społeczne. Refleksje socjologiczne po dwóch dekadach realnego kapitalizmu w Polsce, red. P. Żuk, Warszawa: Ofi cyna Naukowa.
 
Sowa J., 2011, Fantomowe ciało króla. Peryferyjne zmagania z nowoczesną formą, Kraków: Universitas.
 
Sowa J., 2015, Inna Rzeczpospolita jest możliwa! Widma przeszłości, wizje przyszłości, Warszawa: WAB.
 
Starnawski M., Wielgosz P., 2007, Kapitalizm nad przepaścią, społeczeństwo wobec wyboru. O krytycznych perspektywach analizy systemów-światów Immanuela Wallersteina [w:] I. Wallerstein,
 
Analiza systemów-światów. Wprowadzenie, tłum. K. Gawlicz, M. Starnawski, przedm. M. Starnawski, P. Wielgosz, Warszawa: Wydawnictwo Akademickie Dialog.
 
Stopa bezrobocia w latach 1990–2016, 2016, Główny Urząd Statystyczny, http://stat.gov.pl/obszary-
tematyczne/rynek-pracy/bezrobocie-rejestrowane/stopa-bezrobocia-w-latach–1990–2016,4,1.
html [dostęp: 8.06.2016]
 
Śpiewak P., Jelonek A.W., 2004, Immanuel Wallerstein i jego paradygmat [w:] I. Wallerstein, Koniec
świata, jaki znamy, tłum. M. Bilewicz, A.W. Jelonek, K. Tyszka, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe
Scholar.
 
Tarkowska E., 1992, Czas w życiu Polaków. Wyniki badań, hipotezy, impresje, Warszawa: Polska Akademia Nauk, Instytut Filozofi i i Socjologii.
 
Todorova M., 2008, Bałkany wyobrażone, tłum. P. Szymor, M. Budzińska, Wołowiec: Wydawnictwo
Czarne.
 
Tomasik M., Zieleńska M., 2012, Polska w Unii Europejskiej [w:] Współczesne społeczeństwo polskie, red. A. Giza, M. Sikorska, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
 
Wallerstein I., 2004, Koniec świata, jaki znamy, tłum. M. Bilewicz, A.W. Jelonek, K. Tyszka, Warszawa:
Wydawnictwo Naukowe Scholar.
 
Wallerstein I., 2007a, Analiza systemów-światów. Wprowadzenie, tłum. K. Gawlicz, M. Starnawski,
przedm. M. Starnawski, P. Wielgosz, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Scholar.
 
Wallerstein I., 2007b, Europejski uniwersalizm. Retoryka władzy, tłum. A. Ostolski, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Scholar.
 
Wedel J. R., 2007, Prywatna Polska, tłum. S. Kowalski, przedm. J. Kurczewski, Warszawa: Trio.
 
Woźniak M. G., 2009, Zmiany strukturalne gospodarki Polski po 1990 roku, „Prace Komisji Geografi i
Przemysłu Polskiego Towarzystwa Geografi cznego”, nr 12.
 
Zarycki T., 2009, Peryferie. Nowe ujęcia zależności centro-peryferyjnych, Warszawa: Wydawnictwo
Naukowe Scholar.
 
Źródła prawa
Konstytucja Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej uchwalona przez Sejm Ustawodawczy w dniu
22 lipca 1952 r. (Dz. U. Nr 33, poz. 232).
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483, ze zm.).
Ustawa z dnia 10 lutego 1976 r. o zmianie Konstytucji Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej (Dz. U. Nr 5, poz. 29).
Ustawa z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 41, poz. 324).