Defi niowanie wybranych derywatów słowotwórczych i wyrazów wieloznacznych przez osobę niepełnosprawną intelektualnie w stopniu lekkim (studium przypadku)

Krzysztof Hryckowian

Abstrakt


Przedmiotem artykułu jest opis kompetencji słowotwórczej i semantycznej dwudziestosiedmioletniej Sary niepełnosprawnej intelektualnie w stopniu lek- kim z niedosłuchem obustronnym. Celem jest potwierdzenie tezy o tym, że defi- cyty intelektualne mogą utrudniać wskazywanie relacji formalno-semantycznej oraz odczytywanie wyrazów wieloznacznych. Przeprowadzona analiza jest próbą określenia sprawności w zakresie sposobów określania i rozpoznawania cech wybranych konstrukcji słowotwórczych i wyrazów wieloznacznych, oraz ukazania specyficznych cech treści znaczeniowej pojęcia, co może być wska- zówką do opracowania właściwego postępowania logopedycznego.
 

Słowa kluczowe: derywat, kompetencja semantyczna, sprawność leksykalna, niepełnosprawność intelektualna
References

Banaszkiewicz A., 2015, Studium przypadku (case study) jako metoda badań logopedycznych [w:] Me- todologia badań logopedycznych z perspektywy teorii i praktyki, red. S. Milewski, K. Kaczorowska-
-Bray, Gdańsk: Harmonia Universalis.
Bartmiński J., 2007, Językowe podstawy obrazu świata, wyd. 2 uzup., Lublin: Wydawnictwo Uniwer- sytetu Marii Curie-Skłodowskiej.
Binkuńska E., 2012, Procesy definiowania u dzieci cztero-, szcześcio- i ośmioletnich [w:] Logopedia: wybrane aspekty historii, teorii i praktyki, red. S. Milewski, K. Kaczorowska-Bray, Gdańsk: Harmonia Universalis.
Borowiec H., 2014, Dziecięce rozumienie świata. Studium lingwistyczne, Lublin: Wydawnictwo Uni- wersytetu Marii Curie-Skłodowskiej.
Błeszyński J., 2012, Diagnoza rozwoju mowy osób z niepełnosprawnością intelektualną [w:] Diagno- za logopedyczna, red. E. Czaplewska, S. Milewski, Sopot: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.
Borębowicz G., 2016, Położnictwo i ginekologia, t. 1–2, Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL. Grabias S., 2012, O ostrość refleksji naukowej: przedmiot logopedii i procedury logopedycznego po-
stępowania [w:] Logopedia: wybrane aspekty historii, teorii i praktyki, Gdańsk: Harmonia Universalis.
Grabias S. et al., red., 2015, Postępowanie logopedyczne. Standardy terapii [w:] Logopedia: standar- dy postępowania logopedycznego, Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej.
Grzegorczykowa R., 1972, Zarys słowotwórstwa polskiego: słowotwórstwo opisowe, Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego.
Grzegorczykowa R., 2010, Wprowadzenie do semantyki językoznawczej, wyd. 4 rozsz., Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
Grzegorczykowa R., Szymanek B., 2001, Kategorie słowotwórcze w perspektywie kognitywnej [w:] Encyklopedia kultury polskiej XX wieku, t. 2: Współczesny język polski, red. J. Bartmiński, Lublin: Wiedza o kulturze.


Kaczorowska-Bray K., 2012, Zaburzenia komunikacji językowej w grupie osób z niepełnosprawno- ścią intelektualną [w:] Diagnoza i terapia logopedyczna osób z niepełnosprawnością intelektualną, red. J.J. Błeszyński, K. Kaczorowska-Bray, Gdańsk: Harmonia Universalis.
Kaczorowska-Bray K., 2017, Zaburzenia mowy u dzieci z niepełnosprawnością intelektualną – trud- ności badawcze [w:] Studia logopedyczno-lingwistyczne: księga jubileuszowa z okazji 70-lecia uro- dzin Profesora Edwarda Łuczyńskiego, red. S. Milewski, K. Kaczorowska-Bray, B. Kamińska, Gdańsk: Harmonia Universalis.
Kawalec W., Grenda R., Ziółkowska H., red., 2015, Pediatria, t. 2, Warszawa: Wydawnictwo Lekar- skie PZWL.
Kowalik S., 2005, Psychologia niepełnosprawności umysłowej [w:] Psychologia kliniczna, red. H. Sęk, t. 2, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
Maciejewska A., 2012, Sprawność definiowania w rozwoju mowy i niektórych jej zaburzeniach [w:] Lo- gopedia: wybrane aspekty historii, teorii i praktyki, red. S. Milewski, K. Kaczorowska-Bray, Gdańsk: Harmonia Universalis.
Marszałek M., 2010, Rozumienie znaczeń słów przez dzieci z zespołem Downa, „Nowa Logopedia”, t. 1, Kraków: Collegium Columbinum.
Michalik M., 2010, Między językiem, myśleniem a rzeczywistością – budowanie kompetencji grama- tyczno-leksykalnej dziecka podejrzewanego o upośledzenie intelektualne: studium przypadku, „Nowa Logopedia”, t. 1, Kraków: Collegium Columbinum.
Michalik M., 2013, Porażona interakcja. Koncpecja interakcji językowej jako głos w sprawie dyz- artrii o podłożu mózgowego porażenia dziecięcego, „Nowa Logopedia”, t. 4, Kraków: Collegium Columbinum.
Muzyka-Furtak E., 2010, Konstrukcje słowotwórcze w świadomości językowej dzieci niesłyszących, Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej.
Muzyka-Furtak E., 2015, Wyrazy pochodne w słowniku dzieci z uszkodzeniami słuchu [w:] red. E. Muzyka-Furtak, Surdologopedia: teoria i praktyka, Gdańsk: Harmonia Universalis.
Nowakowska-Kempa I., 1993, Definiowanie znaczenia wyrażeń w kognitywizmie. Wybrane zagadnie- nia [w:] O definicjach i definiowaniu, red. J. Bartmiński, R. Tokarski, Lublin: Wydawnictwo Uniwersy- tetu Marii Curie-Skłodowskiej.
Panasiuk J., 2013, Sprawności interakcyjne i komunikacyjne jako kryteria różnicowania zaburzeń roz- wojowych, „Nowa Logopedia” , t. 4, Kraków: Collegium Columbinum.
Panasiuk J., 2015, Rozumieć po ludzku: od kodu polikonkretnego do hierarchicznego w rozumieniu świata, „Nowa Logopedia”, t. 6, Kraków: Collegium Columbinum.
Sobol E., Drabik L., red., 2007, Szkolny słownik języka polskiego PWN, Warszawa: Wydawnictwo
Naukowe PWN.
Tarkowski Z., Góral-Półrola J., 2012, Komunikacja słowna z udziałem osoby upośledzonej umysło- wo [w:] Wprowadzenie do neurologopedii, red. A. Obrębowski, Poznań: Termedia Wydawnictwa Medyczne.
Tarkowski Z., 2005, Mowa osób upośledzonych umysłowo i jej zaburzenia [w:] Podstawy neurologope- dii, red. T. Gałkowski, E. Szeląg, G. Jastrzębowska, Opole: Wydawnictwo Uniwersytetu Opolskiego.
Wielki słownik języka polskiego, 2017, Instytut Języka Polskiego PAN, http://www.wsjp.pl [dostęp:
30.03.2017].
Wojan K., 2016, Język fiński w teorii i praktyce, Gdańsk: Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego.