O problemie polisemii i homonimii w przekładoznawstwie

Macej Kalisz

Abstrakt

Ten artykuł skupia się na zjawisku tłumaczenia ze specjalnym uwzględnieniem problemu polisemii i homonimii. Po pierwsze, przedstawia najistotniejsze pro- blemy występujące w przekładoznawstwie. Po drugie, opisuje główne teore- tyczne rozważania na temat polisemii i homonimii, z uwzględnieniem ich roli w tłumaczeniach. Po trzecie, rozważa użycie najbardziej adekwatnych strate- gii i technik w tłumaczeniu wieloznaczności.

Słowa kluczowe: polisemia, homonimia, translatologia, przekładoznawstwo
References

Apresjan J., 1980, Semantyka leksykalna: synonimiczne środki języka, Wrocław: Ossolineum. Awramiuk E., 2011, Homonimia w funkcji impresywnej, „Białostockie Archiwum Językowe” nr 11. Burkhanov I., 1998, Lexicography: a dictionary of basic terminology, Rzeszów: Wydawnictwo Wyż-
szej Szkoły Pedagogicznej.
Buttler D., 1971a, Odmiany polskiej homonimii I: homonimy rdzenne, „Poradnik Językowy” z. 1. Buttler D., 1971b, Odmiany polskiej homonimii II: homonimy słowotwórcze, „Poradnik Językowy” z. 2. Catford J.C., 1965, A linguistic theory of translation, London: Oxford University Press.
Chomsky N., 1965, Aspects of the theory of syntax, Massachusetts: The MIT Press.
Danilewicz T., 2011, Language awareness and second language teacher, Gdańsk: Wydawnictwo Uni- wersytetu Gdańskiego.
Gizbert-Studnicki T., 1978, Wieloznaczność leksykalna w interpretacji prawniczej, Kraków: Wydawnic- two Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Gortych-Michalak K., 2013, Polisemia w przekładzie prawniczym grecko-polskim, „Comparative
Linguistics”, 13.
Hejwowski K., 2006, Kognitywno-komunikacyjna teoria przekładu, Warszawa: Wydawnictwo Nauko- we PWN.
Hejwowski K., 2015, Iluzja przekładu, Katowice: Stowarzyszenie Inicjatyw Wydawniczych.
Kalisz M., 2016, Wybrane zagadnienia z zakresu problemów tłumaczeniowych terminologii języka ko- munizmu [w:] Doświadczenie komunizmu: pamięć i język, red. P. Zemszał, R. Halili, M. Głuszkowski, Toruń: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika.
Król M., 2014, Typologia homonimii językowej z punktu widzenia pragmatyki językowej, „Studia Ros- sica Posnaniensia”, 39.
Krzeszowski T.P., 2016, The translation equivalence: meaning and translation, New York–London: Peter Lang.
Langacker R., 1987, Foundations o Cognitive Grammar: theoretical prerequisites, Stanford: Stanford
University Press.
Lyons J., 1995, Linguistic semantic: an introduction, Cambridge: Cambridge University Press. Majewska M., 2002, Homonimia i homonimy w opisie językoznawczym, Warszawa: Elipsa.
Nida E.A., 1964, Toward a science of translating: with special reference to principles and procedures in- volved in Bible translating, Leiden: E.J. Brill.
Sas A., Tabakowska E., 2014, Rozmowa z prof. Elżbietą Tabakowską z dn. 14.05.2014 [w:] Konferencja
„Polisemia w języku i tłumaczeniu”, http://www.wszop.edu.pl/aktualnosci/konferencja-polisemia-
-w-jezyku-i-tlumaczeniu,1,1,2363 [dostęp: 6.05.2017].


Stanulewicz D., 2000, Nieprzetłumaczalność światów: indiańskie i europejskie opisy rzeczywistości [w:] Przekładając nieprzekładalne: Materiały z I Międzynarodowej Konferencji Translatorycznej, Gdańsk– Elbląg, t. 1, red. W. Kubiński, O. Kubińska, T.Z. Wolański, Gdańsk: Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego.
Venuti L., 1995, The translator’s invisibility: a history of translation, London–New York: Routledge. Wojan K., 2001, Fenomen homonimii międzyjęzykowej: rozważania językoznawcy, „Studia Scandina-
vica” 18.
Wojan K., 2004, Wstęp do analizy międzyjęzykowych homonimów leksykalnych na przykładzie języ- ków: polskiego, rosyjskiego i fińskiego [w:] Język rosyjski w konfrontacji z językami Europy w aspek- cie lingwokulturoznawczym, red. P. Czerwiński, H. Fontański, Katowice: Wydawnictwo Uniwersyte- tu Śląskiego.
Wojan K., 2007, Wspólnota homonimiki języków europejskich (na przykładzie języków: polskiego, ro- syjskiego i fińskiego), t. 1–3, niepublikowana rozprawa doktorska napisana pod kierunkiem prof. dr. hab. Jerzego Kaliszana, Poznań: Wydział Neofilologii, Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu.
Wojan K., 2010, Wstęp do badań wieloznaczności leksemów w ujęciu kontrastywnym, Gdańsk: Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego.
Wojan K., 2013, Język angielski w polskiej leksykografii: słowniki przekładowe lingwistyczne i encyklo- pedyczne wydane w latach 1782–2012, Gdańsk: Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego.
Wojtasiewicz O., 1992, Wstęp do teorii tłumaczenia, wyd. 2, Warszawa: Tepis.