Idea rosyjska a polityka. Konceptualizacja bytu państwowego w koncepcji Piątego Imperium Aleksandra Prochanowa

Dalia Sadowska

Abstrakt

Artykuł przedstawia relację szeroko pojętej kultury i polityki państwa. Głównym założeniem jest uznanie istnienia związku między takimi kategoriami, jak mentalność lub świadomość społeczna, i funkcjonowaniem, zachowaniami państwa w sferze polityki zarówno wewnętrznej, jak i międzynarodowej, w obrębie jednej cywilizacji. Wobec tego zakłada się, że takie czynniki, jak: położenie geografi czne, historia, kultura, religia, z jednej strony kształtują mentalność społeczeństwa, a z drugiej strony okazują się demiurgiem rzeczywistości, realnie determinującym konkretne działania państwa. We współczesnej Federacji Rosyjskiej coraz większym zainteresowaniem cieszą się projekty ideologiczne wypływające z ugrupowań o zorientowaniu proimperialnym – jednym z bardziej znaczących jest koncepcja Piątego Imperium autorstwa Aleksandra Prochanowa. Przedstawia on kompleksową wizję państwa, ujmując wszystkie dziedziny jego funkcjonowania. W związku z tym analiza przedstawiona w artykule będzie dotyczyć interpretacji tychże koncepcji w kontekście założeń idei rosyjskiej.

The Russian idea and politics. Conceptualization of state existence in concept of Fifth Empire by Alexander Prochanov 

The article presents the relationship of broadly understood culture and state policy. The main assumption is to recognize the relationship between such categories as mentality and state behavior in the sphere of both internal and international politics within one civilization. Therefore, it is assumed that such factors as geographical location, history, culture, religion, on the one hand, shape the mentality of society and on the other hand, they turn out to be a demiurge of reality that really determines the concrete actions of the state. In the contemporary Russian Federation, ideological projects emerging from pro-imperial oriented groups are becoming more and more popular and one of the most significant concepts is the concept of the Fifth Empire by Alexandr Prochanov. It presents a comprehensive vision of the state, including all areas of its functioning. Therefore, the analysis presented below will refer to the interpretation of these concepts in the context of the assumptions of the Russian idea.

Słowa kluczowe: idea rosyjska, Aleksandr Prochanow, Piąte Imperium, polityka a kultura, imperializm , Russian idea, Alexandr Prokhanov, Fifth Empire, politics and culture, imperialism
References
Źródła w języku polskim 
 
Bierdiajew N., 1999, Rosyjska Idea, Warszawa: Stowarzyszenie Kulturalne Fronda. 
Cimek G., 2011, Rosja – Państwo Imperialne?, Gdynia: AMW. 
Diec J., 2015, Geostrategiczny wybór Rosji u zarania trzeciego tysiąclecia. Doktryna rosyjskiej polityki zagranicznej. Partnerzy najbliższi i najdalsi, t. 1, Kraków: UJ.
Fiodorow N., 2012, Filozofia wspólnego czynu, tłum. M. Milczarek, C. Wodziński, Kęty: Wydawnictwo Marek Derewiecki. 
Jędryśko C., 2013, Wizjoner, prorok czy szaleniec? Rozważania wokół filozofii wspólnego czynu Nikołaja Fiodorowa, „Estetyka i Krytyka”, 2(29)/2013, Kraków, UJ, https://depot.ceon.pl/bitstream/handle/123456789/6306/J%20drysko_Cezar.pdf?sequence=1 [dostęp: 5.08.2018]. 
Hampden-Turner Ch., Trompenaars F., 2002, Siedem wymiarów kultury. Znaczenie różnic kulturowych w działalności gospodarczej, Kraków: Oficyna Ekonomiczna. 
Julia D., 2006, Słownik Filozofii, Katowice: Książnica. 
Karpiński A., Kojkoł J., 2002, Filozofia. Zarys historii, Gdynia: AMW. 
Lazari A. de, 1995, Mentalność Rosyjska – Słownik, Katowice: Wydawnictwo Śląsk. Rzeczycka M., 2002, Fenomen Sofii – Wiecznej Kobiecości w prozie powieściowej symbolistów rosyjskich (Andrieja Biełego, Fiodora Sołoguba i Walerija Briusowa), Gdańsk: UG.
Obolevitch S.T., 2007, Między nauką a metafizyką: filozofia rosyjskiego kosmizmu, „Semina Scientarium” nr 6, http://seminascientiarum.wdfiles.com/local–files/numer-6-2007/6.4.Obolevitch.pdf [dostęp: 4.05.2017]. 
Sieradzan P.J., 2010, Czerwono-Brunatni. Sojusz radykalizmu lewicy i prawicy w Rosji współczesnej, Warszawa: Aspra-Jr. 
Sieradzan P.J., 2015, Ideologia państwowa współczesnej Białorusi [w:] Domagała M., Piskorski M., Sieradzan P.J., Szołucha M., Białoruś: model państwa i gospodarki, Warszawa: Stowarzyszenie Europejskie Centrum Analiz Geopolitycznych. 
Stołowicz L., 2008, Historia Filozofii Rosyjskiej. Podręcznik, Gdańsk: słowo/obraz terytoria. 
Tatarkiewicz W., 1970, Historia Filozofii, t. 1, Warszawa: PWN. 
Walicki A., 2013, Od projektu komunistycznego do neoliberalnej utopii, Kraków: Universitas Polska Akademia Nauk. 
Wawrzyńczak A., 2014, Imperialista, technokrata, mistyk: Twórczość literacka i publicystyczna Aleksandra Prochanowa, Kraków: scriptum. 
Wawrzyńczak A., 2010a, Marzenia o „piątym imperium”, „Znak” nr 659, http://www.miesiecznik.znak. com.pl/6592010aleksander-wawrzynczakmarzenia-o-piatym-imperium/ [dostęp: 7.05.2017]. 
Wawrzyńczak A., 2010b, Projekt polityczny czy kreacja literacka? Idea Piątego imperium Aleksandra Prochanowa [w:] Pochwała różnorodności. Księga ofiarowana dr hab. Annie Gildner, prof. UJ, red. H. Waszkielewicz, Collegium Columbinum, Kraków, seria ROSJA *myśl*słowo*obraz. 
Wiśniewski R., 2012, Kultura strategiczna, czyli o kulturowych uwarunkowaniach polityki zagranicznej i bezpieczeństwa, „Przegląd Strategiczny” nr 1, http://studiastrategiczne.amu.edu.pl/wp-content/ uploads/2013/03/13.WISNIEWSKI.pdf [dostęp: 3.05.2017)]. 
Włodkowska-Bagan A., 2012, Soft power w polityce zagranicznej Federacji Rosyjskiej wobec państw „Bliskiej Zagranicy”, cejsh.icm.edu.pl/…/Wlodkowska-Bagan-A.-Soft-Power-w-polityce-zagranicznej. pdf [dostęp: 3.05.2017]. 
Wodziński C., 2005, Trans, Dostojewski, Rosja, czyli o filozofowaniu siekierą, Gdańsk: słowo/obraz terytoria. 
 
Źródła w języku rosyjskim 
 
Акимова Е.Г., 2015, Русская идея Александра Проханова в зеркале фразеологии, „Вестник Новгородского Государственного Университета”, № 1 (84), http://cyberleninka.ru/article/n/ russkaya-ideya-aleksandra-prohanova-v-zerkale-frazeologii [dostęp: 4.05.2017]. 
Данилкин Л., 2007, Человек с яйцом. Жизнь и мнения Александра Проханова, Moskwa, Ad Marginem, http://ru-prokhanov.livejournal.com/223442.html [dostęp: 1.05.2017]. Проханов А., 2016, Донбасс и Русская идея, wypowiedź, https://www.youtube.com/watch?v=vXm07HMbTE0 [dostęp: 5.05.2017]. Проханов A., 2007, Свой – Чужой, Москва: Алгоритм. Проханов A., 2004, Симфония „Пятой Империи”, http://www.libros.am/book/read/id/159398/slug/ simfoniya-pyatojj-imperii [dostęp: 28.04.2017]. 
Проханов А., 2007, Технологии „Пятой Империи”, http://read24.ru/read/aleksandr-prokhanov-tehnologii-pyatoy-imperii [dostęp: 12.01.2015]. 
Татиля К., 2012, Александ Проханов: Такая русская идея, понимаемая метафизический, может быть близка и казахам, https://camonitor.kz/4572-.html [dostęp: 7.05.2017].