Konceptualizacje snu i marzeń sennych w kulturach indygenicznych: perspektywa psycho-kulturowa

Adam Anczyk

Abstrakt
The following article presents, following B. Tedlock’s methodological stance combined with the indigenous psychology perspective, a culturally-sensitive approach towards dreams, which can be applied in prospective research within cultural studies, anthropology and psychology. In the outlined perspective, dreams should not only be analyzed as a night-time individual experiences of psychological nature, but also as a significant, meaning-making contributions to rituals and social performances that may have influence on a given cultural system. Chosen contexts of indigenous societies are discussed (Sambia, Zuni, K’iche, Aguaruna, Rarámuri), as examples of cultural differences in ways of conceptualizing dreams.
Słowa kluczowe: dreams and culture, indigenous psychology, dream studies, anthropology of dreams, cultural studies of dreams
References

Adams R.N., Energy and Structure: A Theory of Social Power, University of Texas Press, Austin 1975.

Allwood C.M., Berry J.W., Origins and Development of Indigenous Psychologies: An International Analysis, „International Journal of Psychology” 2006, nr 41 (4), s. 243–268.

Benedict R., Wzory kultury, przeł. J. Prokopiuk, Wydawnictwo Literackie Muza, Warszawa 2011.

Brown M.F., Ropes of Sand: Order and Imagery in Aguaruna Dreams, w: B. Tedlock (red.), Dreaming: Anthropological and Psychological Interpretations, Cambridge University Press, Cambridge 1987.

Dolewka M., Anczyk A., Na krawędzi dnia: oniryczne inspiracje procesu twórczego na przykładzie zespołu Closterkeller, w: P. Poterała, K. Ossowska, M. Sadowski (red.), Sen, marzenie, zaświaty w literaturze i kulturze, t. 2: Kultura, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź 2017.

Dolewka M., Muzyczne marzenia senne jako źródło inspiracji dla kompozytorów: wprowadzenie, „Przegląd Kulturoznawczy” 2015, nr 3 (25), s. 185–197.

Foster G.M., Dreams, Character, and Cognitive Orientation in Tzintzuntzan, „Ethos” 1973, nr 1 (1), s. 106–121.

Fox K., Przejrzeć Anglików: ukryte zasady angielskiego zachowania, przeł. A. Andrzejewska, Muza, Warszawa 2007.

Fiske K.E., Pillemer D.B., Adult Recollections of Earliest Childhood Dreams: A Cross-­‑Cultural Study, „Memory” 2006, nr 14/1, s. 57–67.

Gallatin Anderson B., Adaptive Aspects of Culture Shock, „American Anthropologist. New Series” 1971, nr 73 (5), s. 1121–1125.

Gombrich C., Implementing Interdisciplinary Curricula: Some Philosophical and Practical Remarks, „European Review”, 13.09.2018, s. 1–14.

Grzymała-Moszczyńska H., Ekstaza czy szaleństwo? Czy można ocenić „normalność” i „patologię” zachowań religijnych?, „Studia Religiologica” 2011, nr 44, s. 36–47.

Henrich J., Heine S.J., Norenzayan A., The Weirdest People in the World?, „The Behavioral and Brain Sciences” 2010, nr 33 (2–3), s. 61–83; discussion s. 83–135.

Herdt G., Notes and Queries on Sexual Excitement in Sambia Culture, „Etnofoor” 1994, nr VII (2), s. 25–41.

Herdt G., Selfhood and Discourse in Sambia Dream Sharing, w: B. Tedlock (red.), Dreaming: Anthropological and Psychological Interpretations, Cambridge University Press,Cambridge 1987.

Hirt I., Mapping Dreams / Dreaming Maps: Bridging Indigenous and Western Geographical Knowledge, „Cartographica: The International Journal for Geographic Information and Geovisualization” 2012, nr 47 (2), s. 105–120.

Hollan D., The Influence of Culture on the Experience and Interpretation of Disturbing Dreams, „Culture, Medicine and Psychiatry” 2009, nr 33/2, s. 313–322.

Hwang K.K., Cultural System vs. Pan-cultural Dimensions: Philosophical Reflection on Approaches for Indigenous Psychology, „Journal for the Theory of Social Behaviour” 2014, nr 45 (1), s. 2–25.

Jaenicke U., Does Globalization Affect Our Dreams? An Inquiry into the Subject Matter of Dreaming, „International Forum of Psychoanalysis” 2010, nr 19/2, s. 92–97.

Jardine N., Etics and Emics (Not to Mention Anemics and Emetics) in the History of the Sciences, „History of Science” 2004, nr 42 (3), s. 261–278.

Kwiatkowska A., Grzymała-Moszczyńska H., Psychologia międzykulturowa, w: J. Strelau, D. Doliński (red.), Psychologia akademicka. Podręcznik, t. 2, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, Sopot 2008.

Leuba J.H., The Belief in God and Immortality: A Psychological, Anthropological and Statistical Study, Sherman, French & Company, Boston 1916.

Lowie R.H., Dreams, Idle Dreams, „Current Anthropology” 1966, nr 7 (3), s. 378–382.

Mead M., Słowo wstępne, w: R. Benedict, Wzory kultury, przeł. J. Prokopiuk, Wydawnictwo Literackie Muza, Warszawa 2011, s. 62–66.

Merrill W., Rarámuri Souls: Knowledge and Social Process in Northern Mexico, Smithsonian, Washington 1988.

Merrill W., The Rarámuri Stereotype of Dreams, w: B. Tedlock (red.), Dreaming: Anthropological and Psychological Interpretations, Cambridge University Press, Cambridge 1987.

Nader L., From Anguish to Exultation, w: P. Golde (red.), Women in the Field: Anthropological Experiences, University of California Press, Berkeley 1986.

Nader L., Up the Anthropologist: Perspectives Gained from Studying Up, w: D.H. Hymes (red.), Reinventing Anthropology, Pantheon Books, New York 1972.

Otto R., Świętość. Elementy irracjonalne w pojęciu bóstwa i ich stosunek do elementówracjonalnych, przeł. B. Kupis, Wydawnictwo KR, Warszawa 1999.

Seligman Ch.G., Type Dreams: A Request, „Folklore” 1923, nr 34, s. 376–378.

Sundararajan L., Indigenous Psychology: Grounding Science in Culture, Why and How?, „Journal for the Theory of Social Behaviour” 2015, nr 45 (1), s. 64–81.

Tedlock B., The New Anthropology of Dreaming, w: K. Bulkeley (red.), Dreams: A Reader on Religious, Cultural and Psychological Dimensions of Dreaming, Palgrave Macmillan, New York 2001.

Tedlock B., Dreaming and Dream Research, w: B. Tedlock (red.), Dreaming: Anthropological and Psychological Interpretations, Cambridge University Press,Cambridge 1987.

Tedlock B., Zuni and Quiché Dream Sharing and Interpreting, w: B. Tedlock (red.), Dreaming: Anthropological and Psychological Interpretations, Cambridge University Press, Cambridge 1987.

Tedlock D., Popol Vuh: Księga Majów o początkach życia oraz chwale bogów i władców, przeł. I. Szybilska, Helion, Gliwice 2007.

Pierwotną wersją czasopisma jest wersja elektroniczna publikowana
kwartalnie w internecie. Czasopismo ukazuje się w sposób ciągły on-line.