Call for Papers: Polityki i strategie oporu, praktyki protestu

Kultury protestu, choć dynamiczne i sprawcze, bywają również postrzegane jako irracjonalne i emocjonalne; są także egzotyzowane w sposób prowadzący niejednokrotnie do ich uromantycznienia i heroizacji (Dimitrios Theodossopoulos). W wyniku takich dyskursywnych działań protest ulega często pacyfikacji i częściowemu odpolitycznieniu, tymczasem stoją za nim  głęboko zaangażowane osoby, dla których opór jest częścią tożsamości niewpisującej się w konstrukty polityczne inne niż ten przez nich wybrany. Ta wewnętrzna dywersyfikacja charakterystyczna dla współczesnego krajobrazu społeczno-politycznego kieruje nas ku niewygodnym pytaniom o to, jak dzisiaj definiować opór i określać kultury protestu? Czy jest to jeszcze możliwe, czy też powinniśmy poszukać nowych kategorii i punktów odniesienia, które trafniej oddawałyby wewnętrzne zróżnicowanie i ambiwalencję struktur oraz strategii oporu? Jak identyfikować (i definiować) praktyki protestu, opozycyjności, kontestacji? Pytanie to warto postawić przede wszystkim w odniesieniu do narastającego globalnie ruchu społecznej niezgody: politycznej, ekonomicznej, społecznej i kulturowej. Ruchu o niejednorodnych, trudnych do jednoznacznej interpretacji charakterystykach: od Green New Deal amerykańskiej polityczki młodego pokolenia Alexandrii Ocasio-Cortez oraz towarzyszącego mu ruchu aktywistów, przez gilets jaunes we Francji aż po amerykański alt-right, neoreakcję i "ciemne oświecenie (dark enlightment)". W tym kontekście wybrzmiewają wciąż jednak także głosy ruchów emancypacyjnych poprzednich dekad: nienormatywnych form seksualności, ruchu obywatelskiego i praw człowieka, ruchu feministycznego i ekologicznego. Czy perspektywy te można połączyć, czy też są to zupełnie różne dyskursy i obszary praktyk, które wyznaczają nową drogę w myśleniu o zjawiskach bazujących na oporze i proteście w ich lokalnych uwarunkowaniach?

            Gest protestu nie zawsze oznacza opozycję i walkę, opartą na binarnym porządku: my (ja)-oni (on/ona). Może być też formą rozsadzenia tej opozycji poprzez jej transgresję lub subwersywne odczytanie. Na przykład w duchu „literatury mniejszej” G. Deleuze’a i F. Guattariego, pozwalającej grupom mniejszościowym używać języka większości dla wyrażenia (a nie zatracenia) własnej tożsamości; albo też przez dowartościowanie wykluczonej przestrzeni (społecznej), czyniąc z niej, jak bell hooks, przestrzeń „radykalnego otwarcia” i renegocjacji swojej pozycji. By uchwycić te niuanse zachęcamy do analiz opartych na źródłach, a także do przedstawienia teoretycznych rozważań lokujących protest i opór w planie kulturoznawstwa, socjologii, nauk o sztuce i politycznych, a także performatyki czy rozważań nad technologią.

            Spojrzenie na protest jako wyraz potrzeby zmiany dotychczasowych paradygmatów, teorii czy metodologii pozwala włączyć w obszar badań nad kulturami protestu także przesunięcia w obszarze myślenia, praktyk badawczych i innych form działania w życiu akademickim i na uniwersytetach. Podobnie jak w środowisku artystycznym, w którym w ramach protestu wobec dominującego dyskursu organizowano salony twórców niezależnych, czy odrzuconych z akademii, albo manifestacyjnie zrywano z tradycją, także w dziejach pracy naukowej „gesty protestu” przyczyniały się do pojawienia się nowych nurtów, metodologii i szkół badawczych. Z tego powodu, zachęcamy również do analizy swoistego „afterlife” protestów, oporu i rewolucji, które nierzadko tężeją w formach nie mniej hegemonicznych niż te, przeciwko którym się narodziły.

            Próbom odpowiedzi na te problematyczne kwestie chcielibyśmy poświęcić kolejny numer „Przeglądu Kulturoznawczego”. Oczekujemy na opracowania historyczne, a także osadzone we współczesności analizy protestu oraz próby definicji, co dzisiaj oznaczają kultury dominujące i opozycyjne. Szczególnie zainteresowani jesteśmy reinterpretowaniem i odczytywaniem na nowo zarówno przeszłych, jak i bieżących zjawisk, a zwłaszcza kryjących się za nimi mechanik i procesów: modeli działania, organizacji, strategii dystrybucji wiedzy i informacji, dzięki którym społeczności i jednostki sprzeciwiają się dominującym narracjom. Chcemy się również zastanowić, dlaczego dyskursy oporu przestają być jedynie zjawiskiem oddolnym, będąc anektowanymi przez ideologie, z którymi same walczą. Kontekst ten wymusza zadanie pytania o emancypacyjny potencjał współczesnych kultur oporu.

Zachęcamy do rozważenia protestu i oporu w odniesieniu do poniższych zagadnień, które  należy jednak traktować jak zaproszenie do dalszych poszukiwań, a nie narzucone przez redakcję zawężenie tematyki:

  • Dyskursy radykalne jako dyskursy sprzeciwu wobec dominujących światoobrazów (ruchy radykalnej prawicy, antyscjentystyczne, antyszczepionkowe, teorie spiskowe): strategie organizacji i alternatywne obiegi wiedzy;
  • Strajk, marsz, okupacja – strategie i tradycje oporu; przestrzeń publiczna, przestrzeń miejska jako teatr spektakli protestu i sprzeciwu;
  • Ruchy no-waste i zero-waste,  DIY, reuse i repair, low-tech, bojkot i buycott – różnorodne strategie sprzeciwu wobec polityk konsumpcjonizmu;
  • Alt-right, neoreakcja, "ciemne oświecenie" jako ruchy protestu;
  • Slow: life, food, fashion, science jako style życia/style oporu;
  • Mit “cyfrowych rewolucji”, złudzenia kultury algorytmicznej
  • Kobiety, niepełnosprawni, społeczności mniejszościowe – tradycje sprzeciwu grup wykluczonych w nowym świetle: dekolonizacja feminizmu i teorii queer, feminizm intersekcjonalny, historia technologii z punktu widzenia niepełnosprawnych;xenofeminizm;
  • Opór i protest w kontekście współczesnych odczytań filozoficznych: posthumanizm i transhumanizm, deep ecology, koncepcje bioetyki, akceleracjonizm, nowe teorie pracy i władzy
  • Sztuka wobec dzisiejszych form protestu  

Redaktorką merytoryczną i prowadzącą numeru jest prof. dr hab. Małgorzata Radkiewicz (ISzA UJ)

Na Państwa teksty o objętości nieprzekraczającej 40 000 znaków czekamy do 10.06.2019 roku. Prosimy o ich przesłanie na adres: przeglad.kulturoznawczy@uj.edu.pl


Call for Papers: The Policies and Strategies of the Resistance, the Protest Practices

Protest cultures, while dynamic and active, are often perceived as irrational and emotional. Sometimes, they are also exoticised in a way that often leads to their romanticisation and heroisation (Dimitrios Theodossopoulos). As the result of such discursive actions, the protest movement is often subdued by pacification and partially depoliticised; meanwhile, it is backed by deeply engaged individuals, for whom the resistance is the part of an identity that is not inherent in political constructs other than those of their own choosing. This diversification of perspectives, which is characteristic of the contemporary socio-political landscape, leads us towards difficult questions about how, in today’s culture, we should define resistance and determine the nature of protest cultures today. Is it still possible to do so, or should we find the new categories and reference points that would more accurately reflect the internal differentiation and ambivalence of resistance structures and strategies? How we should identify (and define) the practices of protest, opposition and contestation? These questions are worth asking primarily in relation to the growing global movement of social unrest: political, economic, social and cultural. From the Green New Deal of Alexandria Ocasio-Cortez with her supporting movement of activists, through the gilets jaunes in France, to the American rooted alt-right, neoreaction and "dark enlightenment," the characteristics of these movements escape conclusive interpretation. In this context, however, we can still hear the voices of the emancipatory movements of the previous decades: movements for the emancipation of non-normative forms of sexuality, the civil and human rights movement, as well as the feminist and ecological movements.Can these perspectives be connected, or are they completely different discourses and areas of the practices, which show a new way of thinking about resistance and protest in their local conditions?

The gesture of protest is not always connected to opposition and conflict in the binary form: us (I) – them (he/she). It can be also a form of elimination of this opposition through its transgression or subversive re-reading. A good example of such a gesture is the concept of “minor literature” from Gilles Deleuze and Félix Guattari, which describes a situation in which minority groups use the language of the majority to express (and not to lose) their own identity. Another example of such a defusing of binary oppositions is the valorisation of the socially excluded space, by making it, following the example of bell hooks, the space of “Radical Openness,” thereby opening the way for a renegotiation of its status. To catch all the nuances, we invite authors to reflect upon the subject of protest and resistance in the wider spectrum of cultural and art studies, as well as performance studies, political science, technology studies and sociology.

The view of protest as an expression of the need to change existing paradigms, theories or methodologies allows us to include, under the term “protest,” the shifts in thought, practices and forms of action that give rise to new paradigms and understandings – such as, say, the establishment of salons for artists rejected from traditional academies, manifestly breaking with tradition through the proposition of radical, new styles. In this vein, the academic tradition also relies greatly on the “gesture of protest” that creates new movements, methodologies and research schools. For a consideration of this generative potential of protest, then, we encourage authors to analyse the "afterlife" of protests, resistance and revolutions, which often solidifies into forms no less hegemonic than those against which they were born.

We would like to devote the next issue of "Przegląd Kulturoznawczy" to tackling these questions. We look forward to receiving historical studies, as well as analyses of contemporary protests and attempts to define the meaning of dominant and oppositional cultures. We are particularly interested in reinterpretations and rereadings of both historical and contemporary phenomena of protest and resistance, and, especially, of their underlying processes and strategies: models of operation and organisation, and strategies for the distribution of knowledge and information that enable communities and individuals to oppose the dominant narratives. We would also like to reflect upon  the ways in which discourses of resistance stop being grassroots movements and are slowly taken by the ideologies they are opposed to. This context pushes us also to ask the question about the emancipatory potential of contemporary protest cultures.

We would also like prospective authors to consider the idea of protest and resistance in regards to the following issues, that should be treated only as an invitation for further research, and not something that has been imposed by the editors to narrow down the subject matter:

  • Radical discourses as the discourses opposing the dominant world picture (the radical right-wing movements, anti-scientism, anti-vaccination, conspiracy theories): their organisational strategies and alternative circuits of knowledge;
  • Strike, march, occupation - strategies and traditions of resistance; public space, urban space as a spectacles of protest and opposition;
  • No-waste and zero-waste movements, DIY, reuse and repair, low-tech, boycott and buycott - various strategies to oppose consumerist policies;
  • Alt-right, neoreaction, "dark enlightenment" as resistance movements;
  • Slow: life, food, fashion, science as lifestyles/resistance styles;
  • The myth of “digital revolution”, delusions of algorithmic cultures
  • Women, the disabled, minority communities - traditions of the opposition of excluded groups in a new light: decolonization of feminism and queer theory, intersectional feminism, history of technology from the point of view of the disabled; xenofeminism
  • Resistance and protest in the context of contemporary philosophical readings: posthumanism and transhumanism, deep ecology, concepts of bioethics, accelerationism, new theories of work and power
  • Art in the face of today's forms of protest

The main editor and supervisor of the thematic issue is prof. dr hab. Małgorzata Radkiewicz (ISzA UJ)

Please submit texts of no more than 40,000 characters by 10th June 2019. You can find more information about the editorial requirements on our website: https://culturalstudiesreview.eu/about/.

Please submit your work to our e-mail: przeglad.kulturoznawczy@uj.edu.pl

Arts & Cultural Studies Review is an open-access, interdisciplinary journal dedicated to cultural studies research in all its diversity, publishing a wide range of texts: from theoretical papers on the philosophy of culture to empirical research concerning specific areas of cultural practices. Our primary goal is to become a space for an academic discussion about the ever-changing phenomenon of culture. We are interested in presenting not only the original research papers but also reviews of books significant for the development of our discipline as well as interviews and debates relevant to contemporary humanities.

Pierwotną wersją czasopisma jest wersja elektroniczna publikowana
kwartalnie w internecie. Czasopismo ukazuje się w sposób ciągły on-line.