Adaptacje w dobie globalizacji

Michał Borodo

Abstrakt

Adaptations in the Globalization Era
The article investigates the concept of adaptation in the context of globalization and
points to considerable potential of the research on contemporary adaptations, not yet
fully realized within translation studies. It provides an overview of several theoretical
approaches to the adaptation of children’s literature and presents adaptation from
a historical perspective. It then focuses on selected Disney adaptations of Peter
Pan published in Poland at the turn of the 20th century. Of special interest in these
Disney adaptations are pictures, which are identical in different editions, whereas the
accompanying texts differ widely. The visual is thus ‘recycled,’ whereas the texts change
in style, the depiction of characters, the use of tenses and culture specifi c items. The
article also introduces the category of glocal adaptations, that is, Disney adaptations
retold by Polish verbal masters, such as Jeremi Przybora or Jacek Kaczmarski. Though
examples of cultural homogenization, these adaptations are partly indigenized by wellknown
local fi gures and therefore may be viewed as glocal texts in which the global
and the local overlap

Słowa kluczowe: adaptation, globalization, glokalization, translation, children’s literature, Disney
References

Bastin G. 2001. Adaptation, w: Routledge Encyclopedia of Translation Studies, M. Baker (red.), London – New York: Routledge, s. 5–8.

Borodo M. 2005. Tracing Visibility in Translated Children’s Literature, „Translation Studies in the New Millennium” 3, s. 1–14.

Broniewski W. 1991. Flet zaczarowany, Łódź: Bierkowski & ROK.

Carroll, L. 1927. Ala w krainie czarów, przeł. Maria Morawska, Warszawa: Gebethner i Wolff.

Cronin M. 2003. Translation and Globalization, London: Routledge.

Disney W. 1938. Miki Strażak, przeł. Irena Tuwim, Warszawa: Przeworski.

––––– 1938. Miki, Apsik i Pyzia, przeł. Irena Tuwim, Warszawa: Przeworski.

––––– 1947. Flet zaczarowany, przeł. Władysław Broniewski, Warszawa: Spółdzielnia Wydawnicza „Wiedza”.

––––– 1987. Flet zaczarowany, przeł. Władysław Broniewski, Łódź: Wydawnictwo Łódzkie.

––––– 1991. Piotruś Pan, przeł. Mariusz Arno Jaworowski, Warszawa: Egmont.

––––– 1993. Alicja w Krainie Czarów, przeł. Michał Wojnarowski, Warszawa: Egmont.

––––– 1993. Piotruś Pan, przeł. Mariusz Arno Jaworowski, Warszawa: Egmont.

––––– 1994. Alicja w Krainie Czarów, adapt. Jeremi Przybora, Warszawa: Egmont.

––––– 1996. Piotruś Pan, adapt. Jacek Kaczmarski, Warszawa: Egmont.

––––– 1997. Kopciuszek, adapt. Natalia Usenko, Warszawa: Egmont.

––––– 1999. Piotruś Pan, przeł. Katarzyna Ciążyńska, Warszawa: Egmont.

––––– 2000. Kopciuszek, przeł. Katarzyna Bieńkowska, Warszawa: Egmont.

Dollerup C. 1999. Tales and Translation, Amsterdam – Philadelphia: John Benjamins.

––––– 2003. Translation for Reading Aloud, „Meta” 48, s. 81–103. Ghesquiere R. 2006. Why Does Children’s Literature Need Translations?, w: J. Van Coillie, W. Verschueren (red.), Children’s Literature in Translation: Challenges and Strategies, Manchester: St Jerome, s. 19–34.

Haldane J. B. S. 1947. Mój przyjaciel pan Liki, przeł. Jan Stefczyk, Warszawa: Książka.

––––– 2004. My Friend Mr Leakey, London: Jane Nissen.

Klingberg G. 1978. The Different Aspects of Research into the Translation of Children’s Books and its Practical Application, w: G. Klingberg (red.), Children’s Books in Translation. The Situation and the Problems, Stockholm: Almqvist & Wiksell, s. 84–89.

Lathey G. 2003. Time, Narrative Intimacy and the Child, „Meta” 48, s. 233–240.

Nesbit E. 1910. Dary, przekł. Anonim, Warszawa: Biblioteka Dzieł Wyborowych.

Oittinen R. 2000. Translating for Children, London – New York: Garland.

––––– 1990. The Dialogic Relation of Text and Illustration. A Translatological View, „TextConText” 1, s. 40–53.

––––– 1996. The Verbal and the Visual. On the Carnivalism and Dialogics of Translating for Children, „Compar(a)ison” 2, s. 49–65.

Potter B. 1969. Krawiec i jego kot, przeł. Stefania Wortman, Warszawa: Nasza Księgarnia.

Robertson R. 1995. Glocalization: Time-Space and Homogeneity-Heterogeneity, w: M. Featherstone, S. Lash, R. Robertson (red.), Global Modernities, London: SAGE, s. 25–44.

Seuss T. G. 2003. Kot Prot, przeł. Stanisław Barańczak, Poznań: Media Rodzina.

––––– 2003. Słoń, który wysiedział jajko, przeł. Stanisław Barańczak, Poznań: Media Rodzina.

Socha I. 2002. Polskie przekłady dla dzieci i młodzieży w latach 90., w: J. Papuzińska, G. Leszczyński (red.), Kultura literacka dzieci i młodzieży u progu XXI stulecia, Warszawa: CEBID, s. 205–214.

Thomson-Wohlgemuth G. 2004. Children’s Literature in Translation from East to West, w: S. Chapleau (red.), New Voices in Children’s Literature Criticism, Lichfi eld: Pied Piper , s. 119–128.

Zając M. 2000. Promocja książki dziecięcej. Podręcznik akademicki, Warszawa: SBP.

Czasopismo ukazuje się w sposób ciągły on-line.
Pierwotną formą czasopisma jest wersja elektroniczna.