Tłumaczenie feminizmu

Agnieszka Gajewska

Abstrakt

Translating feminism


Pointing to manifold and long-lasting connections between feminism and translation, the article first presents a selection of multilingual writers (Narcyza Żmichowska and Deborah Vogel), translators (Zofia Żeleńska and Kazimiera Iłłakowiczówna) and translation commentators (Joanna Lisek and Karolina Szymaniak) to ponder why the work of early Polish feminists is neglected. It seems that one of the reasons might be the current colonization of Polish feminist discourse by English. For ethical reasons it would be advisable to recommend a certain sensitivity to locality in feminist translation studies and a recognition of regionalism in culture studies. The theoretical considerations include two issues: the potential hermaphroditism of the Polish language when its users are women and the ‘scandal of „another’s speech”,’ a polyphony and a constitutive lack of autonomy (a feminist discussion of Mikhail Bakhtin’s theory). From this perspective it becomes visible that linguistic choices made by the translator are always individual one-time solutions which resist homogenization, paradigms or (theoretical) generalizations.

Słowa kluczowe: feminism, the English language, sensivity as a category, regionalism of cultural studies, politics of translation, rhetoric of nondifferentiation, interlingual transgression, Narcyza Żmichowska, Zofia Żeleńska, Debora Vogel, Kazimiera Iłłakowiczówna
References

Basiuk T., Ferens D., Sikora T. (red.). 2002. Odmiany odmieńca / A Queer Mixture, Katowice: Wydawnictwo Naukowe Śląsk.

Braidotti R. 2009. Podmioty nomadyczne. Ucieleśnienie i różnica seksualna w feminizmie współczesnym, przeł. A. Derra, Warszawa: Wydawnictwa Akademickie i Profesjonalne.

Culler J. 1997. Teoria literatury, przeł. M. Bassaj, Warszawa.

Filipiak I. 1999. Twórcze pisanie dla młodych panien, Warszawa.

Gilmore D.D. 2003. Mizoginia, czyli męska choroba, przeł. J. Margański, Kraków: Wydawnictwo Literackie.

Grosz E. 2009a. Przeobrażanie ciał, przeł. M. Michalski, Biblioteka Online Think Tanku Feministycznego, www.ekologiasztuka.pl/pdf/f0071grosz.pdf

——— 2009b. Nieznośnie niejednoznaczne: graniczność dziwolągów, przeł. H. Baczewska, przejrzała K. Czeczot, „Ha!art” 28–29 (1–2).

Higonnet M.R. 2010. Literaturoznawstwo porównawcze z perspektywy feministycznej, przeł. M. Wzorek, w: T. Bilczewski (red.), Niewspółmierność. Perspektywy nowoczesnej komparatystyki. Antologia, Kraków.

Karwatowska M., Szpyra-Kozłowska J. 2005. Lingwistyka płci. Ona i on w języku polskim, Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej.

Kuppers P. 2008. Tiresian Journeys, „The Drama Review” 52/4, s. 174–182.

Lisek J. (red.). 2010. Nieme dusze. Kobiety w kulturze jidysz, Wrocław.

Mayer H. 2005. Odmieńcy, przeł. A. Kryczyńska, Warszawa.

Mizielińska J. 2006. Płeć, ciało, seksualność. Od feminizmu do teorii queer, Kraków: Universitas.

Phillips U. 2008. Narcyza Żmichowska. Feminizm i religia, przeł. K. Bojarska, Warszawa: Wydawnictwo Instytut Badań Literackich PAN.

Ratajczak J. 1998. Twarze Iłły, w: K. Iłłakowiczówna, Poezje zebrane, t. 1, Toruń.

Ritz G. 2005. Kobiece obrzeża polskiego romantyzmu. Funkcja literatury kobiecej w rozwoju literackim, przeł. M. Łukasiewicz, „Kresy” 4, s. 44–59.

Środa M. 2003. Indywidualizm i jego krytycy. Współczesne spory między liberałami, komunitarianami i feministkami na temat podmiotu, wspólnoty i płci, Warszawa.

Szymaniak K. 2007. „Być agentem wiecznej idei”. Przemiany poglądów estetycznych Debory Vogel, Kraków.

Tokarczuk O. 2010. Palec, który wskazuje księżyc, „Oder Übersetzen. Deutsch--polnisches Übersetzungsjahrbuch – Karl Dedecius Archiv”. „Polsko-niemiecki rocznik translatorski – Archiwum Karla Dedeciusa", nr 1.

Winklowa B. 2001. Boyowie. Zofi a i Tadeusz Żeleńscy, Kraków.

——— 2004. Narcyza Żmichowska i Wanda Żeleńska, Kraków.

Wirtemberska M. 2001. Malvina or The Heart’s Intuition, przeł. U. Phillips, London.

Wojda D. 2007. Schulzowskie reprezentacje pogranicza kulturowego w perspektywie postkolonialnej, „Teksty Drugie” 4, s. 233–247.

Zawiszewska A. 2010. Życie świadome. O nowoczesnej prozie intelektualnej Ireny Krzywickiej, Szczecin.

Żeleński (Boy) T. 2007. Przedmowa do pierwszego wydania, w: N. Żmichowska, Listy. Narcyssa i Wanda, wyd. B. Winklowa, H. Żytkowicz, Warszawa.

Czasopismo ukazuje się w sposób ciągły on-line.
Pierwotną formą czasopisma jest wersja elektroniczna.