Polskie adaptacje Dziadka do Orzechów i Króla Myszy E.T.A. Hoffmanna

Eliza Pieciul-Karmińska

Abstrakt

Polish Adaptations of The Nutcracker and the Mouse King by E.T.A. Hoffmann

This article discusses adaptation of children’s literature as illustrated by the Polish translation series of E.T.A. Hoffmann’s world-famous story The Nutcracker. The fi rst part is a review of the eight Polish versions of the German original. The second part identifi es “vulnerable” places of the original text, that is, dimensions which undergo changes in the process of adaptation because of translators’ perceptions of children’s abilities and emotional needs. In conclusions the author claims that various adaptation strategies reveal assumptions of (adult) translators about (young) readers (presented here in the form of ten commandments how [not] to translate for children).

Słowa kluczowe: seria translatorska, literatura dla dzieci, adaptacja, E.T.A. Hoffmann
References

Hoffmann E.T.A. 1977. Historia o Dziadku do Orzechów i o Królu Myszy, w: E. T. A. Hoffmann, Opowiadania, przeł. J. Kramsztyk, Warszawa: Czytelnik, s. 222–290.

––––– 1985. Die Serapionsbrüder. Gesammelte Erzählungen und Märchen, t. I, Berlin–Weimar.

Hoffmann E.T.A. 1989. Dziadek do orzechów, na podstawie tłumaczenia z niemieckiego J. Kramsztyka oprac. K. Kuliczkowska, Warszawa: Nasza Księgarnia. Historja dziadka do orzechów podług Aleksandra Dumasa ułożyła Wanda Młodnicka, reprint, Sopot: Oficyna Sopocka 1991.

Hoffmann, E.T.A. 1993. Nußknacker und Mausekönig, Stuttgart.

––––– 1999. Opowieść o dziadku do orzechów i Królu Myszy, przeł. J. Ficowski, Poznań: G & P.

Hoffmann E.T.A. 2006. Dziadek do Orzechów i Król Myszy, przeł. I. Korsak, Warszawa: Świat Książki.

––––– 2008. Dziadek do Orzechów i Mysi Król, przeł. E. Zarych, Kraków: Instytut Baśni.

––––– 2010. Dziadek do orzechów i król myszy, nowe opracowanie literackie: B. Kusztelski na kanwie przekładu J. Kramsztyka, Poznań: G & P.

––––– 2011. Dziadek do Orzechów i Król Myszy, przeł. E Pieciul-Karmińska, Poznań: Media Rodzina.

Albińska K. 2011. „Tylko to, co najlepsze, jest dość dobre dla dzieci”, czyli o dylematach tłumacza literatury dziecięcej, „Przekładaniec” 22–23 (2/2009–1/2010), s. 259–282.

Borodo M. 2006. Children’s Literature Translation in Poland during the 1950s and the 1990s, w: V. Joosen, K. Vloeberghs (red.), Changing Concepts of Childhood and Children’s Literature, Newcastle: Cambridge Scholars, s. 169–182.

––––– 2011. The Regime of the Adult. Textual Manipulations in Translated, Hybrid, and Glocal Texts for Young Readers, w: A. Duszak , U. Okulska (red.), Language, Culture and the Dynamics of Age, Berlin–New York: Mouton, s. 329–347.

Ciesielczyk N. 2010. Three Codes in the Translation of Antonis Samarakis’s „Σήμακινδύνου” into Polish – a Case Study, „Investigationes Linguisticae”, tom. XXII, Poznań, s. 1–27.

Jaroszewski M. 2006. Życie i twórczość E.T.A. Hoffmanna (1776–1822), Gdańsk: Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego.

Lathey G. 2010. The Role of Translators in Children’s Literature. Invisible Storytellers, New York–London: Routledge.

Lewicki R. 2000. Obcość w odbiorze przekładu, Lublin: Wydawnictwo UMCS.

O’Sullivan E. 1994. Winnie-the Pooh und der erwachsene Leser: die Mehrfachadressiertheit eines kinderliterarischen Textes im Übersetzungsvergleich, w: H.-H. Ewers (red.), Kinderliteratur im interkulturellen Prozeß. Studien zur allgemeinen und vergleichenden Kinderliteraturwissenschaft, Stuttgart: Metzler, s. 131–153.

Pieciul-Karmińska E. 2011a. Polskie dzieje baśni braci Grimm, „Przekładaniec” 22–23 (2/2009–1/2010), s. 80–96.

––––– 2011b. Posłowie tłumaczki, w: E.T.A. Hoffmann, Dziadek do Orzechów i Król Myszy, Poznań: Media Rodzina, s. 114–119.

––––– 2012. Tłumacz – archeolog słodyczy, „Investigationes Linguisticae”, tom. XXVI, Poznań, s. 74–81.

Rajewska E. 2000. Komparatystyka a „żywioł adaptacyjności”, w: P. Fast, K. Żemła, Komparatystyka literacka a przekład, Katowice: Śląsk, s. 49–56.

Schreiber M. 1993. Übersetzung und Bearbeitung, Tübingen: Gunter Narr.

Shavit Z. 1999. The Double Attribution of Texts for Children and How it Affects Writing for Children, w: S.L. Beckett (ed.): Transcending Boundaries.

Writing for a Dual Audience of Children and Adults, New York: Garland, s. 83–97.

Skibińska E. 1999. Przekład a kultura. Elementy kulturowe we francuskich tłumaczeniach „Pana Tadeusza”, Wrocław: Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego.

Sochańska B. 2011. Czy potrzebny był nowy przekład baśni Andersena?, „Przekładaniec” 22–23 (2/2009–/2010), s. 97–129.

Venuti L. 1995. The Translator’s Invisibility. A History of Translation, London/New York: Routledge.

Woźniak M. 2011. Jak to z Kotem w butach było. Baśnie Charles’a Perraulta w przekładzie i w adaptacji Hanny Januszewskiej, „Przekładaniec” 22–23 (2/2009–1/2010), Kraków, s. 59–79.

––––– 2012. Adaptacja w przekładach dla dzieci – gawęda terminologiczna, „Filoteknos” 3, Wrocław, s. 22–35.

Czasopismo ukazuje się w sposób ciągły on-line.
Pierwotną formą czasopisma jest wersja elektroniczna.