Przekład, adaptacja i granice wyobraźni

Michał Borodo

Abstrakt

Translation, Adaptation and the Limits of Imagination
The article focuses on three different versions of Alice’s Adventures in Wonderland created by the very same Polish translator, Antoni Marianowicz (1924–2003), in the second half of the twentieth century. The paper initially describes his unabridged and frequently reprinted 1955 Polish translation of Alice, then discusses the musical adaptation from 1975, to fi nally concentrate on the third version, i.e. his 1996 translation of a picture book originally published by Disney corporation. The subsequent Polish versions of Alice were published at an interval of almost exactly twenty years, most probably making Marianowicz the only translator who retold Alice’s adventures in Polish at three different points in the twentieth century. The article highlights the distinguishing features of the three Polish Alices, explains what other texts, apart from Carroll’s original, these versions are indebted to, as well as examines the possibilities they offered to the translator and the ways in which they limited the translator’s imagination.

Słowa kluczowe: adaptation, translation, Alice’s Adventures in Wonderland, translator’s imagination, Antoni Marianowicz
References

Alice in Wonderland. 1951. Reż. C. Geronimi, W. Jackson, H. Luske, USA: Walt Disney Productions.

Alicja w Krainie Czarów (baśń muzyczna). 1975. Tekst: A. Marianowicz, muzyka:

R. Sielicki, reżyseria: Wiesław Opałek, Warszawa: Polskie Nagrania „Muza”.

Carroll L. 1998. Alice’s Adventures in Wonderland, Oxford: Oxford University Press.

––––– 1955. Alicja w Krainie Czarów, przeł. A. Marianowicz, Warszawa: Nasza Księgarnia.

––––– 1972. Przygody Alicji w Krainie Czarów, przeł. M. Słomczyński, Warszawa:Czytelnik.

––––– 1988. Alicja w Krainie Czarów, przeł. A. Marianowicz, Warszawa: Nasza Księgarnia.

––––– 1990. Przygody Alicji w Krainie Czarów, przeł. R. Stiller, Warszawa: Lettrex.

Cieślikowski J. (oprac.) 1980. Antologia poezji dziecięcej, Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich.

Disney W. 1996. Alicja w Krainie Czarów, przeł. A. Marianowicz, Warszawa: Egmont Polska.

Dollerup C. 1999. Tales and Translation, Amsterdam – Philadelphia: John Benjamins.

Hutcheon L. 2006. A Theory of Adaptation, New York: Routledge.

Marianowicz A. 1991. Pchli targ, Warszawa: Wydawnictwa Radia i Telewizji.

Nida E.A. 1964. Towards a Science of Translating, Leiden: E.J. Brill.

Oittinen R. 2000. Translating for Children, London – New York: Garland Publishing.

Stiller R. 1973. Powrót do Carrolla, „Literatura na Świecie” 5, 330–363.

Czasopismo ukazuje się w sposób ciągły on-line.
Pierwotną formą czasopisma jest wersja elektroniczna.