Przedwojenna seria translatorska Tajemniczego dziecka E. T. A. Hoffmann

Eliza Pieciul-Karmińska

Abstrakt

This article presents a pre-war translation series of the fantastic tale The strange child (Das fremde Kind) by E.T.A. Hoffmann, a work published in 1817 and soon translated into many European languages. Unluckily, Hoffmann’s story, one of the two internationally best known examples of fantasy tales (the other one is Lewis Carroll’s Alice in Wonderland) is practically inexistent in the Polish literature. The article is an attempt to discover why an internationally acknowledged children’s story remains unknown in Poland (in opposition to Hoffmann’s other children’s tale Nutcracker). One of the reasons is the specific ‘fantastic’ character of Hoffmann’s work, but other reasons must be sought in the qualities of both pre-war translations in Polish (1923 and 1926). The article concentrates on discovering translation strategies used in those renditions and their consequences for the Polish reception.

Słowa kluczowe: seria translatorska, literatura dla dzieci, E.T.A. Hoffmann
References

Teksty źródłowe

Hoffmann E.T.A. 1985. Das fremde Kind, w: E.T.A. Hoffmann, Die Serapionsbrüder. Gesammelte Erzählungen und Märchen, herausgegeben von E.T.A. Hoffmann, t. I, Berlin–Weimar: Aufbau-Verlag, s. 572–619.

–––– 1923. Tajemnicze dziecko. Bajka dla dzieci dorosłych. Wolny przekład Zofii Modrzewskiej Schillerowej, Warszawa–Toruń–Siedlce: E. Wende Spółka.

–––– 1926. Tajemnicze dziecko, przeł. Józef Kramsztyk, w: E.T.A. Hoffmann, Opowieści, Warszawa: Bibljoteka Groszowa, s. 88–141.

–––– 2014. Tajemnicze dziecko, przeł. E. Pieciul-Karmińska, Poznań: Media Rodzina.

Maar P. 1973. Eine Woche voller Samstage, Hamburg: Oetinger Taschenbuch.

–––– 2009. Tydzień pełen sobót, przeł. A. Gamroth, Poznań: Media Rodzina.

Opracowania

Cieślikowa A. 1996. Jak „ocalić tłumaczeniu” nazwy własne?, w: M. Filipowicz-Rudek, J. Konieczna-Twardzikowa (red.), Między oryginałem przekładem, t. 2, Kraków: Universitas, s. 311–323.

Jaroszewski M. 2006. Życie twórczość E.T.A. Hoffmanna (1776–1822), Gdańsk: Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego.

Karlskov A. 2004. Continuity and Change in the Fantasy Tale – with Focus on Recent Danish Works, w: Th. van der Walt (ed.), Change and Renewal in Children’s Literature, Westport: Praeger Publishers, s. 101–110.

Kęczkowska B. 2012. Tajemnice Tajemniczego dziecka. Premiera Lalce, w: „Gazeta Wyborcza” (Warszawa), 21.03.2012,

http://warszawa.wyborcza.pl/warszawa/1,34861,11382011,Tajemnice__Tajemniczego_dziecka___Premiera_w_Lalce.html (dostęp: 05.03.2015).

Klingberg G. 2008. Facets of Children’s Literature Research: Collected and Revised Writings, Stockholm: Svenska barnboksinstitutet.

Koziełek G. 1994. Niemiecka baśń romantyczna, Wrocław: Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego.

Krysztofiak M. 1999. Przekład literacki translatologia, wyd. II, Poznań: Wydawnictwo UAM.

Kümmerling-Meibauer B. 2008. Autobiografische Elemente im Werk Astrid Lindgrens, w: F. Schade (ed.), Astrid Lindgren. Ein neuer Blick, Berlin: Lit Verlag, s. 64–76.

Lange A. 1913. Przedmowa, w: E.T.A. Hoffmann, Powieści fantastyczne, t. II, Warszawa: Księgarnia E. Wendego S-ki, H. Altenberg, http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/powiesci-fantastyczne-przedmowa.html (dostęp: 6.02.2015).

Lewicki R. 2000. Obcość odbiorze przekładu, Lublin: Wydawnictwo UMCS.

Łaziński M. 2006. panach paniach. Polskie rzeczowniki tytularne ich asymetria rodzajowo-płciowa, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Pieciul E. 2003. Literarische Personennamen in deutsch-polnischer Translation, Frankfurt a. M.: Peter Lang.

Pieciul-Karmińska E. 2013. Polskie adaptacje Dziadka do Orzechów Króla Myszy E.T.A. Hoffmanna, „Przekładaniec” 27, s. 91–115.

–––– 2014. Tajemnicze dziecko – zaginiony skarb literatury światowej, Poznań: Media Rodzina.

–––– 2017. Paul Maars Sams als das „fremde Kind“ in der polnischen Übersetzung, w: B. Sommerfeld et al. (red.), Übersetzungskritisches Handeln. Modelle und Fallstudien Frankufurt am Main: Peter Land, s. 85–98.

Schultze B. 1999. Perspektywy polonistyczne komparatystyczne, red. M. Sugiera, Kraków: Universitas.

Skibińska E. 1999. Przekład kultura. Elementy kulturowe we francuskich tłumaczeniach Pana Tadeusza, Wrocław: Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego.

Wojtasiewicz O. 1996. Wstęp do teorii tłumaczenia, wyd. III, Warszawa: Wydawnictwo TEPIS.

Woźniak M. 2014. Polishing the Grimms Tales for Polish Audience. Die Kinder- und Hausmärchen in Poland, w: V. Joosen, G. Lathey (red.), Grimms Tales around the Globe. The Dynamics of their International Reception, Detroit: Wayne State University Press.

Zipes J.D. 2007. When Dreams Came True: Classical Fairy Tales and Their Tradition, London–New York: Routledge.

Czasopismo ukazuje się w sposób ciągły on-line.
Pierwotną formą czasopisma jest wersja elektroniczna.