Dos lid funem ojsgehargetn jidiszn folk Jicchoka Kacenelsona - po polsku

Andrzej Pawelec,

Magdalena Sitarz

Abstrakt

Yitzhok Katzenelson’s Dos lid funem oysgehargetn yidishn folk – in Polish

Katzenelson’s Song of the Murdered Jewish People is widely recognized as one of the most significant literary documents of the Shoah. Hence, its very limited reception after WW2 is at first glance baffling. We provide the necessary historical background to explain why Katzenelson’s “Lament” was for several decades unwanted and why it still remains difficult to appropriate in translation. To show this in one particular context, we focus on the Polish translation by Jerzy Ficowski. We analyse selected examples of Ficowski’s justly praised poetic achievement to point out the limitations of his declared goal: “My intention was to make the translation invisible, to allow the murdered poet say again the same – but this time, in Polish” (Ficowski 1982: 11).

Słowa kluczowe: Kacenelson, Ficowski, Zagłada w literaturze, jidysz, przekład międzykulturowy.
References

Biermann W. 1994a. Jizchak Katzenelson, ein Jude, w: J. Katzenelson, Dos lied vunem ojsgehargetn jidischn volk. Großer Gesang vom ausgerotteten jüdischen Volk, aus dem Jiddischen übersetzt von Wolf Biermann, Köln: Kiepenheuer & Witsch, s. 7–29.

˗˗˗˗˗ 1994b. Katzenelson, der Jid (oder über die Arbeit des Übersetzers), w: J. Katzenelson, Dos lied vunem ojsgehargetn jidischn volk. Großer Gesang vom ausgerotteten jüdischen Volk, aus dem Jiddischen übersetzt von Wolf Biermann, Köln: Kiepenheuer & Witsch, s. 197–226.

Cohen M. 1964. Biographical Notes, w: Y. Katzenelson, Vittel Diary, transl. from the Hebrew by Myer Cohen, Tel-Aviv: Ghetto Fighters’ House, s. 9–40.

Czerniaków A. 1983. Adama Czerniakowa dziennik getta warszawskiego 6 IX 1939– 2VII 1942, oprac. przypisy Marian Fuks, Warszawa: PWN.

Davies P. 2014. „Die Juden schiessen!” Translations by Hermann Adler and Wolf Biermann of Yitzhak Katzenelson’s epic poem of the Warsaw Ghetto, „Modern Language Review” 109(3), s. 708–725.

Ficowski J. 1979. Odczytanie popiołów, Londyn: Association of Jews of Polish Origin in Great Britain.

˗˗˗˗˗ 1982. Słowo Icchaku Kacenelsonie, w: I. Kacenelson, Pieśń zamordowanym żydowskim narodzie, przekład, wstęp przypisy Jerzy Ficowski, Warszawa: Czytelnik, s. 6–11.

˗˗˗˗˗ 2006. Napis nagrobny, http://polskaniezwykla.pl/web/gallery/photo,346885.html (dostęp: 15.12.2015).

Geller E., Polit M. 2008. Jidyszland – polskie przestrzenie, Warszawa: Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego.

Kacenelson I. 1982. Pieśń zamordowanym żydowskim narodzie, przekład, wstęp przypisy Jerzy Ficowski, Warszawa: Czytelnik.

˗˗˗˗˗ 1986. Pieśń zamordowanym żydowskim narodzie, przekład, wstęp przypisy Jerzy Ficowski, edycja dwujęzyczna oryginalnym tekstem języku jidysz, Warszawa: Czytelnik.

Kacenelson J. 1963. Dos lid funem ojsgehargetn jidiszn folk, Nju-Jork: Ikuf.

˗˗˗˗˗ 1984. Jidisze geto-ksowim, ed. by Yechiel Szeintuch, Tel-Aviv: Ghetto Fighters’ House.

Kacenelson-Nachumow C. 1948. Jicchok Kacenelson, Buenos-Ajres: Central farlag fun pojlisze jidn in Argentine.

Kandziora J. 2009. Narracja historyczna Jerzego Ficowskiego Zagładzie, „Teksty Drugie” 4, s. 183–198.

Kassow S.D. 2007. Who will write our history? Emanuel Ringelblum, The Warsaw Ghetto, and the Oyneg szabes Archive, Bloomington: Indiana University Press.

Katzenelson Y. 1964. Vittel Diary, transl. from the Hebrew by Myer Cohen, Tel-Aviv: Ghetto Fighters’ House.

Katznelson Y. 1958. Letter to Berl Katznelson and Yitzhak Tabenkin, transl. by T.M. Lask, w: Z. Szner (ed.), Extermination and Resistance. Historical Records and Source Material, Israel: Ghetto Fighter’s House, s. 27.

Kobielska, M. 2010. Nastrajanie pamięci. Artykulacja doświadczenia poezji Jerzego Ficowskiego, Kraków: Universitas.

Łastik S., Słucki A. (red.). 1983. Antologia poezji żydowskiej, wybór oraz noty przypisy Salomon Łastik, red. slowo wstępne A. Słucki, Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy.

Pawelec A., Sitarz M. 2014. Ostatni Żyd Europie, „Zeszyty Naukowe Centrum Badań im. Edyty Stein” 12, s. 203–220.

˗˗˗˗˗ 2015. Lekcja martwego języka: „Pieśń zamordowanym żydowskim narodzie” Jicchoka Kacenelsona, w: Filipek A., Osiecka M., Gwóźdź M., Małąjowicz K. (red.), Wkład przekład 3, Materiały pokonferencyjne 9. Studenckich Warsztatów Tłumaczeniowych, Kraków 2014, s. 115–127.

Pollack, M. 2009. Dlaczego rozstrzelali Stanisławów, przekład Andrzej Kopacki, Wołowiec: Czarne.

„Przekładaniec” 2014, nr 29. Przekład żydowski. Żydowskość przekładzie.

Ruta M. 2012. Bez Żydów? Literatura jidysz PRL Zagładzie, Polsce komunizmie, Kraków: Austeria.

Shmeruk Ch. 2007. Historia literatury jidysz. Zarys, Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich.

Sitarz M. 2013. Wolf Biermann: deutsch-jüdischer Dichter und Übersetzer, w: A. Paslawska, (Hrsg.), XX. UDGV-Tagung. Begegnungen zwischen der Ukraine und den deutschsprachigen Ländern in Literatur, Sprache und Kultur, Lwiw: Ukrainischer Deutschlehrer- und Germanistenverband, s. 230232.

Sitarz M., Pawelec A. 2015. ‘Fartaytsht un farbesert: Wolf Biermann and Yitskhok Katsenelson’s „Dos lid funem oysgehargetn yidishn folk”, „Studia Litteraria Universitatis Iagellonicae Cracoviensis” 10.1, s. 37–44.

Szeintuch Y. 1984. The Warsaw writings of Yitzhak Katzenelson (19401943), w: 
J. Kacenelson, 
Jidisze geto-ksowim, ed. by Yechiel Szeintuch, Tel-Aviv: Ghetto Fighters’ House, s. IIIX.

Czasopismo ukazuje się w sposób ciągły on-line.
Pierwotną formą czasopisma jest wersja elektroniczna.