„Zmartwychwstanie śmieciarzy”. Interakcjonizm symboliczny i narracyjne trajektorie biograficzne w tekstach polskich migrantów przebywających w Wielkiej Brytanii i Irlandii po roku 2004

Joanna Ślósarska

Abstrakt

The paper contains problematic analysis of selected literary texts from the period 2004–2012, typical of a larger corpus of works created by Polish migrants. Narratives, plots and lyrical monologues are regarded from the perspective of symbolic communication (Blumer), representing the dynamics of biographical trajectories (Schütze). The theses are formulated here in the initial conceptualization of critical situations in which Polish migrants operate. These situations are determined by such processes as: 1) forced falsification of social roles in the new professional environment and, consequently, the need for a redefinition of self- and community identity; 2) communication barriers related to the lack of sufficient language competence; 3) lack or loss of means of subsistence and strategies for acquiring material goods; 4) separation from the beloved ones, loss of emotional support, and therefore a strong focus on reconstruction of emotional ties; 5) the need to respect and understand cultural differences in a multi-ethnic space. Critical situations portrayed in the narratives, leading to allocation in the world, are presented by Polish authors in both aspects: the positive one (discovery of new opportunities, departure, change of language) and the negative one (loss of the sense of security, livelihood, family, friends). In the narratives, the choice between various modes of action is interpreted in the pragmatic context, reduced to the effectiveness of the fight for survival, but with the observance of the limits shaped as a defence of axiological individual identity, especially of pride, honour and dignity. The primary function of the self-narration used by Polish migrants is to reconstruct personal identity in the figure of the speaking subject. Self-narration is analysed in the paper as a form of organization of experience, a symbolic recreation of the order of existence when faced with a stream of chaotic, destructive events. Underlined are the action schemes characteristic of the texts of Polish migrants that represent the transition from transactional, investment concepts of biography to formulation of the project of transformational, creative and subjectified biography.

Słowa kluczowe: migracja, polska migracja, auto-narracja, tożsamość, interakcjonizm symboliczny
References

Beck U. 2012. Społeczeństwo światowego ryzyka. poszukiwaniu utraconego bezpieczeństwa, przeł. B. Baran, Warszawa: WN SCHOLAR.

Bednarska A. 2012. Emigracja uczuć, Zakrzewo: Replika.

Bolec J. 2008. „Zmartwychwstanie śmieciarzy”, w: Na końcu świata napisane. Autoportret współczesnej polskiej emigracji, Chorzów: Videograf II, s. 66–106.

Blumer H. 2007. Interakcjonizm symboliczny, przeł. G. Woroniecka, Kraków: ZW NOMOS.

Bryll E., Goraj-Bryll M. 2010. Irlandia, celtycki splot, Poznań: Zysk S-ka.

Brzezińska G. 2010. Irlandzki koktail, Warszawa: BLISKIE.

Butrym M. 2010. Kapitał społeczny stosunek do ojczyzny młodych emigrantów zarobkowych, w: R. Bera (red.), Wielka emigracja zarobkowa młodzieży. Wyzwanie dla edukacji, Lublin: UMCS, s. 125–132.

Coelho P. 2000. Podręcznik wojownika światła, przeł. B. Stępień, Warszawa: Drzewo Babel.

Czerwiński P. 2009. Przebiegum życiae, czyli kartonowa sieć, Warszawa: Świat Książki.

Derengiewicz M. 2011. Na Wyspy zbić fortunę, w: redakcja zbiorowa, Wyfrunęli. Nowa emigracja sobie, Łomża: OW „Stopka”, s. 9–14.

Fornalczyk-Fice Ł. 2012. Opiekunka, Gorzów Wielkopolski: Sonar Literacki.

Gasiul H. 2005. Monolog czy dialog? Refleksje nad kryteriami oceny jakości rozwoju ja, w: E. Chmielnicka-Kuter, M. Puchalska-Wasyl M. (red.), Polifonia osobowości. Aktualne problemy psychologii narracji, Lublin: KUL, s. 33–50.

Gębski I. 2011. cieniu Sheratona, Warszawa: Warszawska Firma Wydawnicza.

Gruchawka R.A. 2007. Buty emigranta, Warszawa: Exlibris.

Krzyżaniak P. 2012. Apteka myśli. Pharmacy of Thoughts, Warszawa: IBiS.

Kwiatkowski T. 2007. Krycha rodu Dawida – Londyn. Dwa Amsterdamy, Łódź: Piktor.

Łajkowska A. 2012a. Miłość na wrzosowisku, Katowice: Damidos.

––––– 2012b. Pensjonat na wrzosowisku, Katowice: Damidos.

Martynowska A. 2010. Karpie, łabędzie Big Ben, Katowice: Sonia Draga.

Maruszewski T. 2005. dwoistości pamięci autobiograficznej, w: E. Chmielnicka-Kuter, M. Puchalska-Wasyl (red.), Polifonia osobowości. Aktualne problemy psychologii narracji, Lublin: KUL, s. 13–31.

Miklasz A. 2009. Polska szkoła boksu, Kraków: Skrzat.

Mroczek I.M. 2010. Poczucie tożsamości narodowej polskich emigrantów Wielkiej Brytanii, w: R. Bera (red.), Wielka emigracja zarobkowa młodzieży. Wyzwanie dla edukacji, Lublin: UMCS, s. 133–134.

Nowak J. 2010. Opowieść emigracyjna, Gdynia: Wydawnictwo Innowacyjne.

Oleś P., Puchalska-Wasyl M. 2005. Tożsamość narracyjna czy ja polifoniczne, w: E. Chmielnicka-Kuter, M. Puchalska-Wasyl (red.), Polifonia osobowości. Aktualne problemy psychologii narracji, Lublin: KUL, s. 51–64.

Orzeł M. 2007. Dublin, moja polska karma, Kraków: Skrzat.

Ozaist J. 2008. Wyspa obiecana, w: E. Spadzińska-Żak (red.), Na końcu świata napisaneAutoportret współczesnej polskiej emigracji: Konkurs Literacki Polish Books, Londyn 2007, Chorzów: Videograf II, s. 21–53.

Parys-White D. 2008. Emigrantka wyboru. Opowieść londyńska, Katowice: Videograf II.

––––– 2006. rytmów życia na własną nutę. Wybór wierszy piosenek na kręte pa, Starachowice: PU Campus.

Płachecki J. 2012. Organizacje polonijne powstałe po 2004 r., w: J. Plachecki (red.), Polish Emigration in Ireland in the 20th and Early 21st Centuries. Polska emigracja Irlandii XX na początku XXI wieku, Dublin–Żyrardów: Wydawnictwo Naukowe Instytutu Technologii Eksploatacji, s. 121–139.

Radziewicz-Winnicki A.M., Walancik M. 2010. Pomiędzy kulturowym uniwersalizmem narodową rodzimością we wzajemnym postrzeganiu, w: R. Bera (red.), Wielka emigracja zarobkowa młodzieży. Wyzwanie dla edukacji, Lublin: UMCS, s. 51–64.

Rumińska K. 2010. Samoocena młodych emigrantów radzenie sobie problemami nowym środowisku społecznym, w: R. Bera (red.), Wielka emigracja zarobkowa młodzieży. Wyzwanie dla edukacji, Lublin: UMCS, s. 105–111.

Schütze F. 1997. Trajektorie cierpienia jako przedmiot badań socjologii interpretatywnej, przeł. M. Czyżewski, „Studia Socjologiczne” 1, s. 11–56.

Semeniuk M. 2011. Emigrantką być, czyli wspomnienia Wells, Warszawa: Warszawska Firma Wydawnicza.

Sępek J. 2012. 80 dni dookoła świata (nie wyjeżdżając Londynu), Warszawa: Carta Blanca.

Słabuszewska-Krauze I. 2006. Hotel Irlandia, Warszawa: Semper.

Stemplewska-Żakowicz K. 2002. Od historii życia do dialogowego ja, w: J. Trzebiński (red.), Narracja jako sposób konstruowania świata, Gdańsk: GWP, s. 102–107.

Suskiewicz Ł. 2009. Egri bikawer, Bezrzecze: Forma.

Ślipko Ł. 2011. Pokój widokiem na Dunnes Stores, Opole: R.B. 

Trzebiński J. 2002. Narracyjne konstruowanie rzeczywistości, w: J. Trzebiński (red.), Narracja jako sposób konstruowania świata, Gdańsk: GWP, s. 21–31.

Wojnarowski M. 2008. Okrutny idiota albo prywatny żart, Poznań: EP.

Zbroja J. 2011. Jutro zobaczę Polskę, w: redakcja zbiorowa, Wyfrunęli. Nowa emigracja sobie, Łomża: OW „Stopka”, s. 281–320.

Zimny-Louis M. 2011. Ślady hamowania, Zakrzewo: Replika.

Czasopismo ukazuje się w sposób ciągły on-line.
Pierwotną formą czasopisma jest wersja elektroniczna.