Obce wcielenia Dusiołka. Leśmianowskie „cudotwory słowotwórcze” w przekładach anglojęzycznych

Aleksandra Wieczorkiewicz

Abstrakt

Bolesław Leśmian is an impossible writer – according to Edward Balcerzan, “a poet with no masters, a master with no followers.” Additionally, he is usually considered as an untranslatable poet: the creator of his own idiomatic language, fraught with neologisms, archaisms, and dialectisms and subjected to the rigours of rhythm and rhyme, permeated with philosophical thought and vivid colours of the Slavic world – in short, an evident proof of the existence of the phenomenon known as untranslatability. But is it quite so? The main objective of the article is to present some difficulties connected with translating Leśmian’s poety into English at the example of the translations of Leśmian’s ballade “Dusiołek” (by Rochelle Stone, Marian Polak-Chlabicz, and Krzysztof Bartnicki) and to compare the translation strategies adopted by their authors.

Słowa kluczowe: Bolesław Leśmian, poezja polska, tłumaczenia angielskie, przekład literacki
References

Balcerzan E. 1967. Pełno rozwiśleń udniestrzeń. O Srebroniu Bolesława Leśmiana, „Poezja” 12, s. 55–65.

Barańczak S. 2004. Ocalone tłumaczeniu: szkice warsztacie tłumacza poezji dodatkiem Małej antologii przekładów-problemów, Kraków: Wydawnictwo a5.

Bartnicki K. Cóż znaczą Leśmiana, tekst niepublikowany.

Celt S. 1987. Mythematics and Extropy: Selected Poems of Bolesław Leśmian, Wisconsin: A. R. Poray Book Publishing.

Gliński M. Potencjalny tłumacz Leśmiana, http://culture.pl/pl/tworca/krzysztof-bartnicki (dostęp: 3.12.2015).

Głowiński M. 1998. Zaświat przedstawiony. Szkice poezji Bolesława Leśmiana, Kraków: Universitas.

Hejwowski K. 2006. Nieprzekładalność językowa: „znaczenie jest własnością języka”, w: K. Hejwowski, Kognitywno-komunikacyjna teoria przekładu, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Howells W.D. 2006. My Literary Passions, https://books.google.pl/books?id=tOOS5r5nmxcC&pg=PA120&dq#v=onepage&q&f=false (dostęp: 11.012016).

Jastrun M. 2007. przekładzie jako sztuce słowa, w: E. Balcerzan, E. Rajewska (red.), Pisarze polscy sztuce przekładu 1440–2005. Antologia, Poznań: Wydawnictwo Poznańskie.

Kaźmierczak M. 2007. Leśmian po angielsku – zarys recepcji, „Zamojski Kwartalnik Kulturalny” 4, s. 55–60.

–––– 2012. Przekład kręgu intertekstualności. Na materiale tłumaczeń poezji Bolesława Leśmiana, Warszawa: Instytut Lingwistyki Stosowanej Uniwersytetu Warszawskiego.

Klimczak M. 2001. Funkcja neologizmów kreowaniu poetyckiego obrazu świata Bolesława Leśmiana, „Poradnik Językowy” 4, s. 42–48.

Krynicki R. 2010. Leśmian potomni, http://www.newsweek.pl/ryszard-krynicki-o-lesmianie,64128,1,1.html (dostęp: 3.12.2015).

Leśmian B. 1991. Poezje wybrane, Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich.

–––– 1992. Samotność inne wiersze, Tel-Awiw.

–––– 2000a. Magic and Glory of Twentieth Century Polish Poetry, t. 1: Leśmian and Tuwim, London.

–––– 2000b. Poezje zebrane, Toruń: Algo.

–––– 2005. Here stay – Darkness to EarthFrom Childhood YearsThe Farm ShedLord in Heaven Full of Glory, „An International Journal of Poetry, Translation & Art”, http://www.arsint.com/2005/b_l_4_5.html (dostęp: 5.05.2016).

–––– 2005. In FieldRomance, w: My Homeless Heart: Polish Poems of Love and Longing in English, Toruń: The Attic Press.

–––– 2012. 33 of the Most Beautiful Love Poems / 33 najpiękniejsze wiersze miłosne, New York: Oculus Bookery.

–––– 2014a. Love, Sex and Death in the Poetry of Bolesław Leśmian, Blackheath: Brandl & Schlesinger.

–––– 2014b. Marvellations: The Best-loved Poems by Poland’s Most-read and Best-selling Poet, Bolesław Leśmian, One of the Greatest of All Time, in the Polish Original and English Translation, New York: Penumbra Publishing House.

–––– 2015. zakątku cmentarza In the Cemetery Corner. języka polskiego na język angielski przełożył David Malcolm, „Tekstualia” 4, http://www.tekstualia.pl/index.php/pl/nasze-numery/209-4-43-2015-narratologia-transmeidalna/tlumaczenia/1163-w-zakatku-cmentarza-reka (dostęp: 4.05.2016).

–––– AngelsSilver, http://leoyankevich.com/archives/253 (dostęp: 4.05.2016].

–––– Two PeopleDesire, http://allpoetry.com/Boleslaw-Lesmian. (dostęp: 4.05.2016).

Lipiński M. (red.) 1996. Treasury of Polish Love Poems, Quotations and Proverbs: In Polish and English, New York: Hippocrene Books.

Löw R. 1998. Rozpoznania. Szkice literackie, Kraków: Księgarnia Akademicka.

Markowski M.P. 2007. Polska literatura nowoczesna. Leśmian, Szulc, Kantor, Kraków: Universitas.

Mikoś M.J. (red.) 2006. Polish Literature from 1864 to 1918: Realism and Young Poland, Bloomington: Slavica Publishers Indiana University.

Miłosz Cz. 1983. The History of Polish Literature, Berkeley: University of California Press.

–––– 2010. Historia literatury polskiej, Kraków: Znak.

Nalewajk Ż. 2015. Leśmian międzynarodowy – relacje kontekstowe. Studia komparatystyczne, Kraków: Universitas.

Newmark P. 1988. Textbook of Translation, New York: Prentice Hall.

Ortwin O. 1970. Bolesław Leśmian „Łąka”, w: O. Ortwin, Żywe fikcje: studia prozie, poezji krytyce, Kraków: Państwowy Instytut Wydawniczy.

Oxford English Dictionary, http://www.oed.com.oxfordenglishdictionary.bu-169.bu.amu.edu.pl (dostęp: 3.12.2015).

Papierkowski S.K. 1964. Bolesław Leśmian. Studium językowe, Lublin: Wydawnictwo Lubelskie.

Peterkiewicz J. (red.) 1970. Five Centuries of Polish Poetry (1450–1950), London: Oxford University Press.

Rowiński C. 1982. Człowiek świat poezji Bolesława Leśmiana, Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.

Smółkowa T. 2001. Neologizmy we współczesnej leksyce polskiej, Kraków: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Stala M. 2014. Coś srebrnego dzieje się chmur dali. Dziewięć uwag księżycu poezji Bolesława Leśmiana, w: U.M. Pilch, M. Stala (red.), Stulecie „Sadu rozstajnego”, Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, s. 363–378.

Stone R. 1976. Bolesław Leśmian: The Poet and His Poetry, Berkeley–Los Angeles–Londyn: University of California Press.

Trznadel J. 1999. Nad Leśmianem. Wiersze analizy, Kraków: Wydawnictwo ARCANA.

Weyland M. (red.) 2010. The Word: Two Hundred Years of Polish Poety / Słowo: dwieście lat poezji polskiej, Blackheath: Brandl & Schlesinger.

Czasopismo ukazuje się w sposób ciągły on-line.
Pierwotną formą czasopisma jest wersja elektroniczna.