Młoda Polska i Młod(sz)a Ukraina. Twórczość przekładowa i działalność popularyzatorska Władysława Orkana w perspektywie postkolonialnej

Iurii Ganushchak

Abstrakt

Polish translator Wladyslaw Orkan was one of the greatest popularizers of Ukrainian literature in Poland at the turn of the 19th century. He translated and edited the selection of Ukrainian novellas Mloda Ukraina, published in 1908. Ukrainian motives also constituted a significant element of his own texts (Kostka Napierski 1925).

The paper discusses translations and metatexts (prefaces, introductions) by Władysław Orkan in the context of postcolonial criticism. Numerous texts describing Polish-Ukrainian relations have shown essential post-colonial legacy recognizable in Polish literature taking up topics related to Ukraine (see. esp. Skórczewski 2013, Bakuła 2014). The use of that theory in analysis of Orkan’s translations, therefore, seems justified.

Orkan’s strategies in translation were influenced his personality and the need to “defend” Ukrainian literature in Poland. In his original work, Orkan felt a bit lonely because he was one of the first Polish writers of peasant origin who wrote about rural life and presented values hitherto absent from Polish literature.

By raising Ukrainian literature to the status of national literature, Orkan proved that there was separate national Ukrainian culture. Accordingly, he may be said to have de-colonized Ukraine for the Polish reader.

Słowa kluczowe: przekład, postkolonializm, Władysław Orkan, literatura ukraińska, literatura polska, relacje polsko-ukraińskie, Młoda Polska, Młoda Ukraina
References

Anderson B. 1997. Wspólnoty wyobrażone. Rozważania źródłach rozprzestrzenianiu się nacjonalizmu, Kraków: Znak.

Bakuła B. 2014. Języki postkolonialności. Wprowadzenie, w: B. Bakuła (red.), „Porównania” 15, s. 9–17.

Belafatti F. 2014. Nowy orientalizm. Kolonialne wpływy zachodnich opiniach Ukrainie, przeł. M. Wójtowski, http://nowyobywatel.pl/2015/02/02/nowy-orientalizm-kolonialne-wplywy-w-zachodnich-opiniach-o-ukrainie/ [dostęp: 20 września 2016].

Dużyk J. 1975. Władysław Orkan: życie twórczość, Kraków: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.

Fanon F. 1985. kulturze narodowej, w: F. Fanon, Wyklęty lud ziemi, przeł. H. Tygielska, Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy.

Faron B. 2012. Władysław Orkan rozszerzony, Kraków: Wydawnictwo Edukacyjne.

––––– 2011. Wokół Władysława Orkana, Kraków: Abaton.

Łużny R. 2000. Bohdan Łepki (1872–1941), w: J. Michalik, W. Walecki (red.), Złota księga Wydziału Filologicznego, Kraków: Księgarnia Akademicka, s. 232–239.

Mokry W. 2001. Ukraina Wasyla Stefanyka, Kraków: Fundacja Św. Włodzimierza.

Orkan W. 1948. Kostka Napierski. Powieść, red. W. Pigoń, Warszawa: Gebethner Wolff.

––––– 1908. Młoda Ukraina. Wybór nowel, Warszawa: Księgarnia G. Centnerszwera S-ki.

Pigoń S. 1958. Władysław Orkan. Twórca dzieło, Kraków: Wydawnictwo Literackie.

Puchalska M. 1957. Władysław Orkan, Warszawa: Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza.

Romanenchuk B. (red.), 1973. Alphabetarion. Concise Encyclopedia of Ukrainian Literature, vol. 2, Philadelphia: Kyiv Publishing.

Rudaś-Grodzka M. 2013. Sfinks słowiański mumia polska, Warszawa: IBL PAN.

Rostek J., Uffelmann D. 2012. Czy polski migrant potrafi przemówić? Londyn brytyjskim polskim filmie, literaturze muzyce, „Rocznik Komparatystyczny” 3, s. 213–238.

Said E.W. 2005. Orientalizm, Poznań: Zysk S-ka.

Skórczewski D. 2013. Teoria – literatura – dyskurs. Pejzaż postkolonialny, Lublin: KUL.

––––– 2006. Postkolonialna Polska: projekt (nie) możliwy, „Teksty Drugie” 1–2, s. 100–112.

––––– 2012. Melancholia dyskursu kresoznawczego, „Porównania” 11, s. 125–138.

Spivak G.Ch. 2011. Czy podporządkowani inni mogą przemówić?, przeł. E. Majewska, „Krytyka Polityczna” 24–25, s. 196–240.

Stefanyk W. 1900. Kamienny krzyż, przeł. W. Orkan, w: B. Wysłouch (red.), Tydzień: dodatek literacko-naukowy „Kuriera Lwowskiego” 6, s. 45–46.

––––– 1902. Klonowe liście, przeł. W. Orkan, w: B. Wysłouch (red.), „Tydzień: dodatek literacko-naukowy” „Kuriera Lwowskiego” 29, s. 430–482.

Вервес Г. Д. 1962. Владислав Оркан і українська література: літературно-критичний нарис, Київ: видавництво АН УРСР.

Курінний О. 2013. Асиміляція і деформація ідентичності русинів-українців Карпат, як чинник нівелювання прав української національної меншини (корінного народу), w: Г. Скрипник (red.), Українці-русини: етнолінгвістичні та етнокультурні процеси в історичному розвитку, Київ: ІМФЕ ім. М.Т. Рильського, s. 488–515.

Нісевич С.І. 2012. Прерафаелітське братство і Молода муза в типологічному аспекті, w: І.Д. Пасічник (red.), Наукові записки Національного університету Острозька академія, s. 240–243, http://nbuv.gov.ua/UJRN/Nznuoaf_2012_27_74 [dostęp: 
25 lutego 2016].

Старик В. 2009. Між націоналізмом і толерантністю, Чернівці: Прут.

Стефаник В. 2010. Камінний хрест, Харків: Фоліо.

Українка Леся. 1977. Писателі-русини на Буковині, w: Є.С. Шабліовський (red.), Леся Українка. Зібрання творів у 12 томах, t. 8, Київ: Наукова думка.

Czasopismo ukazuje się w sposób ciągły on-line.
Pierwotną formą czasopisma jest wersja elektroniczna.