Terra sonâmbulaznaczy Lunatyczna kraina. Wstęp do recepcji przekładów literatury luzoafrykańskiej w Polsce

Jakub Jankowski

Abstrakt

The aim of this article is to take a closer look at reviews of Sleepwalking Land by Mia Couto published in Polish press and study its recepion. Informations which can be found in reviews enable to gather not only facts about the translation quality, but also to define an attitude that the target culture has towards the translated literature. In the case that we chose to study we face the literature from the former Portuguese colony, Mozambique, which enters the Polish literary system via the ex metropoly, that is, Portugal. The transfer of the work takes place in the field of literary systems that are seen as peripheral, which produces a very interesting situation in a world of postcolonial order. In order to legitimize our conclusions, we chose to execute this analysis in a wider context of Mozambican Literature, taking under our consideration the analysis of the Sleepwalking Land novel as well, and the Polish context, which accepts in its literary system a work that is seen as an exotic one. As the factors defining the reception we point out the existing paratexts, translator's explanations and the position that Mia Couto has in Polish literary system before 2010, the date that Sleepwalking Land was published in Poland.

Słowa kluczowe: recepcja przekładu, Mia Couto, Lunatyczna kraina, proza luzoafrykańska
References

AA.VV 2007. 26 bajek Afryki, A. Kalewska, E. Rzewuski (red.), Warszawa: Agora SA/Green Gallery.

AA.VV 2011. „Dekada Literacka” 3 (246/2011), Kalejdoskopisanie. Antologia opowiadań portugalskojęzycznych autorów afrykańskich.

AA.VV 2012. „Literatura na Świecie 5-6/2012: Luzoafryka”.

Casanova P. 2004. The World Republic of Letters, przeł. M.B. Debevoise, Cambridge: Harvard University Press.

Couto M. 2004/2008. Afonia luzofońska. Luzofonia między podróżą zbrodnią, przeł. A. Kalewska, w: J.C. Dias, J. Jankowski, D. Kwinta (red.), Naszyjnik opowiadań. Wybór, Warszawa: Biblioteka Iberyjska, s. 121–134.

––––– 2008. Ostatni lot flaminga, przeł. E. Milewska, Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy.

––––– 2009. Taras uroczynem, przeł. E. Milewska, Warszawa: Świat Książki.

––––– 2010. Lunatyczna kraina, przeł. M. Lipszyc, Kraków: Karakter.

Dias J.C., Jankowski J., Kwinta D. 2008. Od tłumaczy, w: J.C. Dias, J. Jankowski, D. Kwinta (red.), Naszyjnik opowiadań. Wybór, Warszawa: Biblioteka Iberyjska, s. 111–118.

Díaz-Szmidt R. 2010. Muthiana orera, onroa vayi? Dokąd idziesz, piękna kobieto? Przemiany tożsamości kobiecej powieściach mozambickiej pisarki Pauliny Chiziane, Warszawa: Biblioteka Iberyjska.

Even-Zohar I. 1978/1990/2009. Miejsce literatury tłumaczonej polisystemie literackim, przeł. M. Heydel, w: P. Bukowski, M. Heydel (red.), Współczesne teorie przekładu. Antologia, Kraków: Znak, s. 197–203.

Gaszyńska-Magiera M. 2011. Recepcja przekładów literatury iberoamerykańskiej Polsce latach 1945–2005 perspektywy komunikacji międzykulturowej, Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Heilbron J. 1999. Toward Sociology of Translation: Book Translations as Cultural World System, „European Journal of Social Theory” 2(4), s. 429–444.

Heilbron J. 2010. Structure and Dynamics of the World System of Translations, http://portal.unesco.org/culture/fr/files/40619/12684038723Heilbron.pdf/Heilbron.pdf.

Horodecka M. 2012. Tłumaczenie kultur tekstach reportażowych, w: W. Bolecki, E. Kraskowska (red.), Kultura stanie przekładu, Warszawa: IBL, s. 283–301.

Jarniewicz J. 2012. Gościnność słowa. Szkice przekładzie literackim, Kraków: Znak.

Józiak A. 2012. Problemas na tradução da linguagem literária de Mia Couto na perspetiva da estratégia tradutória de estrangeirização – estudo da tradução do romance Terra Sonâmbula para polaco, praca magisterska napisana pod kierunkiem dr R. Díaz-Szmidt, Warszawa: Instytut Studiów Iberyjskich Iberoamerykańskich Uniwersytetu Warszawskiego, tekst niepublikowany.

Kalewska A. 2010. Camões, Pessoa, Saramago inni. literaturze portugalskiej Polsce po 1989 roku, w: J. Brzozowski, M. Filipowicz-Rudek (red.), Między oryginałem przekładem XVI: Strategie wydawców, strategie tłumaczy, Kraków: Księgarnia Akademicka, s. 81–89.

Katalogi Biblioteki Narodowej, https://alpha.bn.org.pl/.

Lipszyc M. 2010. Od tłumacza, w: Lunatyczna kraina, przeł. M. Lipszyc, Kraków: Karakter, s. 288–291.

Łukaszyk E. 2015. Na ścieżkach krzyżujących się pokus. Frankofonia luzofonia jako formy zawłaszczania kreacji, w: W. Charchalis, R. Díaz-Szmidt, E. Siwierska, M. Szupejko (red.), Współczesne literatury afrykańskie inne teksty kultury świetle badań postkolonialnych, Warszawa–Poznań: ASPRA-JR, s. 115–132.

Mata I. 1995. periferia da periferia, „Discursosˮ 9, s. 27–36.

Petrov P. 2014. projecto literário de Mia Couto, Lizbona: LusoSofia Press.

Rutkiewicz P. 2010. Jutro, kiedy umarłem..., „Odraˮ 11, listopad, s. 126–127.

Rzewuski E. 2008. Przedmowa, w: J. Jankowski, D. Kwinta (red.), Naszyjnik opowiadań. Wybór, J.C. Dias, Warszawa: Biblioteka Iberyjska, s. 5–10.

Savenets A. 2013. Tożsamość innego przekładzie perspektywa kolonialna, w: I. Kasperska, A. Żuchelkowska (red.), Przekład jako akt komunikacji międzykulturowej, Poznań: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza, s. 229–245.

Toury G. 1995. Descriptive Translation Studies and Beyond, Amsterdam–Philadelphia: John Benjamin.

Walewski K. 2010. Język(ol)śnienie, „Fantasy & Science Fictionˮ, edycja polska (lato), s. 197–199.

Wolny A. 2011. Błądząc po ziemiach niczyich, „Dekada Literackaˮ 3(246/rok XXI), s. 104–107.

Wysocki G. 2010. Iść, żyć, opowiadać, „Tygodnik Powszechnyˮ 33.

Czasopismo ukazuje się w sposób ciągły on-line.
Pierwotną formą czasopisma jest wersja elektroniczna.