Cebulki nawleczone na iglicę, czyli co widać w polskim przekładzie Niewidzialnych miast Itala Calvina

Anita Kłos

Abstrakt

Invisible Cities(1972) is – despite the title – the most visible book of Italo Calvino. Calvino included visibility in his literary testament, Six Memos for the Next Millennium, as one of the fundamental values of literary creation. The author often emphasized the significance of visibility in his writings and accented its close relation with exactitude, another value that he felt important for the next millennium. Translated into Polish by Alina Kreisberg, the book was first published in 1975 and twice republished in 2005 and 2013. The translator, who considers the book a record of an inner journey “around one’s head”, openly admits to having modified the various details of Calvino’s images, recognizing that in Polish some terms would sound too exotic, encyclopedic, and elitist. Especially noteworthy are her translations of architectural and art historical terms, sometimes leading to a change in the style characteristics of buildings evoked by Calvino’s text. The translator’s decisions make the images of Invisible Cities even more surrealistic and mythical

Słowa kluczowe: Italo Calvino, wizualność, recepcja literatury włoskiej w Polsce, obraz w przekładzie
References

Alpers S. 1983. The Art of Describing. Dutch Art in the Seventeenth Century, Chicago: University of Chicago Press.

Asor Rosa A. 2007. Lezioni americane di Italo Calvino, w: A. Asor Rosa (red.), Letteratura italiana, t. 17: Il secondo Novecento. Le opere dal 1962 ai giorni nostri, Torino: Einaudi, s. 605–677.

Barenghi M. 2002. Gli abbozzi dell’indice. Quattro fogli dall’archivio di Calvino, w: M. Barenghi, G. Canova, B. Falcetto (red.), La visione dell’invisibile. Saggi e materiali su Le città invisibili di Italo Calvino, Milano: Mondadori, s. 74–95.

Belpoliti M. 2006. L’occhio di Calvino: nuova edizione ampliata, Torino: Einaudi.

Calvino I. 1972. Nel regno di Calvinia, „L’Espresso” 45, s. 11.

––––– 1975. Niewidzialne miasta, przeł. A. Kreisberg, Warszawa: Czytelnik.

––––– 1995. Saggi (1945–1985), red. M. Barenghi, Milano: Mondadori.

––––– 2002. Palomar, przeł. A. Kreisberg, Kraków: Collegium Columbinum.

––––– 2005. Niewidzialne miasta, przeł. A. Kreisberg, Kraków: Collegium Columbinum.

––––– 2006. Laskorzeniolabirynt, przeł. A. Kreisberg, Kraków: Collegium Columbinum.

––––– 2007a. Le città invisibili, Milano: Mondadori.

––––– 2007b. Presentazione, w: I. Calvino, Le città invisibili, Milano: Mondadori, s. I–XI.

––––– 2009. Wykłady amerykańskie. Sześć przypomnień dla przyszłego tysiąclecia, przeł. A. Wasilewska, Warszawa: Czuły barbarzyńca.

––––– 2013. Niewidzialne miasta, przeł. A. Kreisberg, Warszawa: W.A.B.

Chutnik S. 2014. Zabawy pamięć genderowy model miasta. Próba konceptualizacji praktycznej, „Teksty Drugie” 6, s. 116–128.

Collins C. 1991. Reading the Written Image: Verbal Play, Interpretation, and the Roots of Iconophobia, University Park: Pennsylvania State University Press.

Dehnel J. 2013. Książka widmo, „Tygodnik Powszechny” 38, dodatek: „Książki Tygodniku”, s. 10.

Freedgood E. 2009. Czytając rzeczy, „Pamiętnik Literacki” 100(4), s. 113–135.

Grundtvig B., McLaughlin M., Waage Petersen L. (red.). 2007. Image, Eye and Art in CalvinoWriting Visibility, London: Legenda.

Hermans T. 2009. Przekład, zadrażnienie, rezonans, przeł. M. Heydel, w: P. Bukowski, M. Heydel (red.), Współczesne teorie przekładuAntologia, Kraków: Znak, s. 299–311.

Jansen H. 2007. Recreating Visibility in Literary Translation. How to Code Space in Italian and in Danish, w: B. Grundtvig, M. McLaughlin, L. Waage Petersen (red.), Image, Eye and Art in Calvino. Writing Visibility, London: Legenda, s. 76–88.

Kłos, A. 2017. Niewidzialne miasta Itala Calvina ich polska recepcja. Między literaturą, architekturą studiami miejskimi, w: Literatura architektura, red. T. Szybisty, J. Godlewicz-Adamiec, Kraków–Warszawa: Uniwersytet Pedagogiczny im. KEN – Uniwersytet Warszawski, s. 315–330.

Kreisberg A. 2007. Moje przygody Calvinem, „Przekładaniec” 17, s. 124–131.

Kwiatkowska E. 2015. Czym jest obraz? Uwagi na marginesie antologii tekstów Gottfrieda Boehma, „Prace Kulturoznawcze” XVIII, s. 249–257.

Mitchell W.J.T. 1986. Iconology: Image, Text, Ideology, Chicago: University of Chicago Press.

Modena L. 2011. Italo Calvino’s Architecture of Lightness: the Utopian Imagination in an Age of Urban Crisis, New York – London: Routledge.

Olsen B. 2013. obronie rzeczy. Archeologia ontologia przedmiotów, Warszawa: IBL PAN Wydawnictwo.

Redaelli S. 2016. Sopra-vivere nell’inferno: una eredità calviniana, „Italica Wratislaviensia” 7, s. 163–176.

Ricci F. 2001. Painting with Words, Writing with Pictures. Word and Image in the Work of Italo Calvino, Toronto: University of Toronto Press.

Rykwert J. 2016. Idea miasta. Antropologia formy miasta Rzymie, Italii i w świecie starożytnym, przeł. T. Wujewski, Kraków: Międzynarodowe Centrum Kultury.

Skov M., Stjernfelt F., Paulson O.B. 2007. Language and the Brain’s „Mental Cinema”, w: B. Grundtvig, M. McLaughlin, L. Waage Petersen (red.), Image, Eye and Art in Calvino. Writing Visibility, London: Legenda, s. 185–199.

Tulli M. 2006. Do lustra, „Lampa” 5, s. 26.

––––– 1995. Sny kamienie, Warszawa: Open.

Waage Petersen L. 2007, The Significance of Visibility: Interpreting the Image in Calvino, w: B. Grundtvig, M. McLaughlin, L. Waage Petersen (red.), Image, Eye and Art in Calvino. Writing Visibility, London: Legenda, s. 89–105.

Zancan M. 2007. Le città invisibili di Italo Calvino, w: A. Asor Rosa (red.), Letteratura italiana, t. 17: Il secondo NovecentoLe opere dal 1962 ai giorni nostri, Torino: Einaudi, s. 369–446.

Zeidler-Janiszewska A. 2006. tzw. zwrocie ikonicznym we współczesnej humanistyce. Kilka uwag wstępnych, „Dyskurs” 4, s. 150–159.

Czasopismo ukazuje się w sposób ciągły on-line.
Pierwotną formą czasopisma jest wersja elektroniczna.