It Gives You Shivers: Translating Polish Holocaust Testimony into Brazilian Portuguese

Gabriel Borowski

Abstrakt

In this article, I try to lay out clearly and discuss selected issues encountered during the translation (with Eda Nagayama) of Bogdan Bartinkowski’s (born 1932) collection of stories Dzieciństwo w pasiakach (1969) into Brazilian Portuguese. My text combines a scholarly dimension with one of self-commentary in order to offer  some general reflection on the subject of the ethics of translating testimony. It consists of three parts. In the first, I provide a concise overview of the state of research on the connections between translation and studies on cultural memory. Next, I present a series of observations relating to the emotional dimension of the process  of translating Holocaust testimonies. In the final section, I compare solutions adopted in translations of Bartnikowski’s memoir into German, English, Italian, Spanish, French, Russian, and Portuguese. In a summing up, I try to define the memory-(re)productive role of translation: reproductive, in that the translation of testimony  demands a respect for the truth of the signs present in the original and their rendering in the target culture; and productive (creative) inasmuch as it demands of the author of the translation a series of procedures with the aim of inscribing a universal theme within the specific field of cultural memory.

Słowa kluczowe: translation, cultural memory, Holocaust testimony, Holocaust literature, Brazil, Bogdan Bartnikowski
References

AdamowskiJ.,WójcickaM.(ed.).2012.Pamięćjakokategoriarzeczywistościkulturowej, Lublin:Wydawnictwo UMCS.

Agorni M. (ed.). 2014. Memoria, lingua, traduzione, Milano: FrancoAngeli.

AndersonM.H.2007.“TheChildVictimasWitnesstotheHolocaust:AnAmerican Story?”,Jewish Social Studies 14/1,pp. 1–22.

Arbex D. 2013. Holocausto brasileiro. São Paulo: Geração Editorial.

ArndsP.2012.“TranslatingSurvival,TranslationasSurvivalinPrimoLevi’sSequesto è un uomo”,Translation and Literature 21, pp. 162–174.

––––– (ed.).2015. Translating Holocaust Literature, Göttingen:V&R Unipress.

BilczewskiT.2013.“Trauma,translacja,transmisjawperspektywiepostpamięci.Od literaturydoepigenetyki”,in:T.Szostek,R.Sendyka,R.Nycz(ed.),Odpamięci biodziedzicznej do postpamięci,Warszawa: IBLPAN, pp. 40–62.

BinesR.K.2011.“SambaandShoah:Ethnic,ReligiousandSocialDiversityinBrazil”, European Review of History — Revue Européenne d’Histoire 18 (1), pp. 101–109.

BartnikowskiB.2016a.Dzieciństwowpasiakach,Oświęcim:PaństwoweMuzeum Auschwitz-Birkenau.

–––––2016b.EineKindheithintermStacheldraht,trans.W.  Hölscher-Valtchuk, Oświęcim: Staatliches MuseumAuschwitz-Birkenau.

––––– 2016c.Childhood behind Barbed Wire, trans.T. Pobóg-Malinowski, Oświęcim: Auschwitz-Birkenau State Museum.

 

–––––2016d.Infanziadietroilfilospinato,trans.A.L.GuglielmiMiszerak,Oświęcim: Museo Statale diAuschwitz-Birkenau.

–––––2016e.Infanciaentrajederayas,trans.F.BravoGarcía,Oświęcim:Museo Estatal deAuschwitz-Birkenau.

–––––2016f.Uneenfanceenpyjamarayé,trans. A.Dayet,Oświęcim:Muséed’État d’Auschwitz-Birkenau.

–––––2018a.Dietstwowpołosatychrobach,trans.N.Iwaniec,Oświęcim:Gosudarstvennyy Muzey Osventsim-Birkenau.

–––––2018b.Infâncialistrada,trans.G.Borowski,E.Nagayama,Oświęcim:Museu Estatal deAuschwitz-Birkenau.

BassnettS. 2012. “TranslationStudiesataCross-roads”, Target 41 (1), pp. 15–25.

BlechB.2008.TheBoyintheStripedPajamas: Thiswell-meaningbookendsupdistortingtheHolocaust,Aish.com,23October,http://www.aish.com/j/as/48965671.html(access:21.11.2018).

Boase-BeierJ.2015.TranslatingthePoetryoftheHolocaust:Translation,Styleandthe Reader, London: Bloomsbury.

Boase-BeierJ.,DaviesP.,HammelA.,WintersM.(ed.).2017.TranslatingHolocaust Lives, London: Bloomsbury.

BorowskiG.2016.“Oszukaćgłód:Otrudnościachwprzekładzieestetykiniedostatku naprzykładziepowieściZwiędłeżycieGracilianoRamosa”,in:E.Kujawska-Lis, I.A.Ndiaye(eds.),Komunikacjamiędzykulturowawświetlewspółczesnejtranslatologii.Teoretyczneipraktyczneaspektyprzekładuliterackiego,Olsztyn:Katedra FilologiiAngielskiej UWM, pp. 27–40.

BoyneJ. 2006. The Boy in the Striped Pyjamas, NewYork: David Fickling Books.

–––––2007.Omeninodopijamalistrado,trans.A.PachecoCalil,SãoPaulo:Seguinte.

–––––2008.Orapazdopijamaásriscas,trans.C.Faria,O.Santos,VilaNovadeGaia:Asa.

BrownileS.2016.MappingMemoryinTranslation,Houndmills,Basingstoke:Palgrave Macmillan.

BrzozowskiJ.2009.“Czytelnikprojektowanywprzekładzie.Problemparatekstu”,in: Czytane w przekładzie, Bielsko-Biała:WydawnictwoATH, pp. 51–60.

BudrewiczZ.,SendykaR.,NyczR.(ed.).2014.Pamięći afekty.Warszawa:IBLPAN.

DaviesP.2008.“TheObligatoryHorrors:TranslatingTadeuszBorowski’sHolocaust Narratives into German and English”, Holocaust Studies 14 (2), pp. 23–40.

–––––(ed.).2014.TranslationandLiterature23(2)(specialnumber HolocaustTestimony and Translation).

–––––2018.WitnessbetweenLanguages:TheTranslationofHolocaustTestimoniesin Context, Rochester, NY: Camden House.

Deane-CoxS.2013.“TheTranslatorasSecondaryWitness:MediatingMemoryinAntelme’sL’espèce humaine”,Translation Studies 6 (3), pp. 309–323.

DiAntonio R. 1991. “Redemptionand Rebirth on a Safe Shore:The Holocaust in ContemporaryBrazilianFiction”,Hispania 74 (4), pp. 876–880.

DizdarD.2009.TranslationalTransitions:‘TranslationProper’andTranslationStudies intheHumanities”,Translation Studies 2 (1), pp. 89–102.

DrummondR.1984. Hitler manda lembranças, Rio de Janeiro: Nova Fronteira.

GentzlerE.2003. “InterdisciplinaryConnections”,Perspectives 11 (1), pp. 11–24.

GlowackaD.2018“TheTowerofBabel:HolocaustTestimonialsandtheEthicsof Translation”,in:JewishTranslation–TranslatingJewishness,ed.M.Waligórska, T. Kohn, Berlin: De Gruyter, pp. 237–259.

HałasE.(ed.),2012.Kulturajakopamięć.Posttradycyjneznaczenieprzeszłości,Kraków: Nomos.

HeydelM.2009.“Zwrotkulturowywbadaniachnadprzekładem”,TekstyDrugie6, pp. 21–33.

HeydelM.2018.“‘Wszystkichprzesłuchano,tylkonasnie’.Tłumaczustny  jako świadek”, Teksty Drugie 3, pp. 267–280.

Hubscher-DavidsonS.2017.TranslationandEmotion:APsychologicalPerspective, NewYork-Oxon: Routledge.

JakobsonR.2009.“Ojęzykoznawczychaspektachprzekładu”,trans.L.Pszczołowska, in:P.Bukowski,M.Heydel(ed.),Współczesneteorieprzekładu.Antologia,Kraków: Znak,pp. 43–49.

KansteinerW.2017.“TransnationalHolocaustMemory,DigitalCultureandtheEnd ofReceptionStudies”,in:T.S.Andersen,B.Törnquist-Plewa(ed.),TheTwentieth CenturyinEuropeanMemory:TransculturalMediationandReception,Leiden-Boston:Brill,pp. 305–343.

KershawA.2014.“ComplexityandUnpredictabilityinCulturalFlows.TwoFrench Holocaust Novels in EnglishTranslation”, Translation Studies 7 (1), pp. 34–39.

–––––2018.“MemoryStudies”,in:L.D’hulst,Y.Gambier(ed.),TheHistoryofModern TranslationKnowledge.Sources,Concepts,Effects,Amsterdam-Philadelphia:John Benjamins,pp. 273–276.

KończalK.(ed.).2014.(Kont)Tekstypamięci,Warszawa:NarodoweCentrumKultury, pp. 9–13.

LaubD.2007.“Zdarzeniebezświadków.Prawda,świadectwoorazocalenie”,trans.T.Łysak, Teksty Drugie 5, pp. 118–130.

Levin I. 1976. The Boys from Brazil, NewYork: Random House.

MalenaA.(ed.).2016.TransCulturAl8/1(specialnumber“TranslationandMemory”). Público2008=Elniñoconelpijamaderayassiguebatiendorécords,Público,23 October,https://www.publico.es/culturas/nino-pijama-rayas-sigue-batiendo.html (accesss:21.11.2018).

Saryusz-WolskaM.2010.“Zapomniećsięwpamięci.Pytaniaobadaniepamięcikulturowej”,Kultura Współczesna 1 (63), pp. 76–86.

Saryusz-WolskaM.,TrabaR.(ed.).2014.Modimemorandi.Leksykonkulturypamięci, Warszawa: Scholar.

Seligmann-Silva M. 2007. “Literatura da Shoah no Brasil”,Arquivo Maaravi 1 (1).

SpiessensA.2018.“FeaturedMember:AnneleenSpiessens”,CulturalMemoryStudies Initiative,31August,http://www.cmsi.ugent.be/featured-member-anneleen-spiessens/ (access: 21.11.2018).

Viradouro2008=UnidosdoViradouro,carnavalde2008,„GaleriadoSamba”,http://www.galeriadosamba.com.br/escolas-de-samba/unidosdo-viradouro/2008/(access: 21.11.2018).

Wesołowska D. 1996. Słowa z piekieł rodem. Lagerszpracha, Kraków: Impuls. WichrowskaE.etal.(ed.).2015.Historieafektywneipolitykipamięci,Warszawa:IBL PAN.

Czasopismo ukazuje się w sposób ciągły on-line.
Pierwotną formą czasopisma jest wersja elektroniczna.