Literary Translation as a Medium of Travelling Memory

Małgorzata Gaszyńska-Magiera

Abstrakt

Memory has been one of the main topics of universal literature, and nowadays postmemorial prose is an important trend in Polish literature. This leads to the question whether the specific character of this literature poses a distinctive challenge for translators, and consequently, whether its translations should be treated as a separate issue within the field of translation studies. In turn, the latest research on memory shows that contemporary societies are built of numerous social groups, which time and again have conflicting interests and consequently, cultivate different memory practices regarding the same past events. Memory is treated as a dynamic phenomenon, undergoing transformations through time and space, and hence is constantly actualised. There are five factors which determine the movement of memory: carriers, media, contents, practices and forms. Memory can “travel” thanks to various kinds of media, e.g. monuments. Another specific medium of memory is translation: it allows the contents of memory included in the source work to travel to another cultural space. This has allowed us to approach literary translation from a fresh perspective and developed a set of new research directions, which have been listed in this paper.

Słowa kluczowe: travelling memory, literary translation, postmemorial novel
References

Bal M. 2009. “Working with Concepts”, European Journal of English Studies 13 (1), pp. 13–23.

Bilczewski T. (2013). “Trauma, translacja, transmisja w perspektywie postpamięci. Od literatury do epigenetyki”, in: T. Szostek, R. Sendyka, R. Nycz (eds.), Od pamięci biodziedzicznej do postpamięci, Warszawa: Instytut Badań Literackich, pp. 40–62.

Bojarska, K. 2008. “Historia Zagłady i literatura (nie)piękna. Tworki Marka Bieńczyka w kontekście kultury posttraumatycznej”, Pamiętnik Literacki XCIX (2), pp. 88–106.

Bond L., Rapson J. 2014. “Introduction”, in: L. Bond, J. Rapson (eds.), The Transcultural Turn: Interrogating Memory Between and Beyond Borders, Berlin: De Gruyter, pp. 1–27.

Carrier P., Kabalek K. 2014. “Cultural Memory and Transcultural Memory: A Conceptual Analysis”, in: L. Bond, J. Rapson (eds.), The Transcultural Turn: Interrogating Memory Between and Beyond Borders, Berlin: De Gruyter, pp. 39–60.

Crownshaw R. 2010. The Afterlife of Holocaust Memory in Contemporary Literature and Culture, Basingstoke: Palgrave Macmillan.

Czyżewski M. 2008, “Debata na temat Jedwabnego oraz spór o ‘politykę historyczną’ z punktu widzenia analizy dyskursu publicznego”, in: S.M. Nowinowski, J. Pomorski, R. Stobiecki (eds.), Pamięć i polityka historyczna. Doświadczenia Polski i jej sąsiadów, Łódź: Instytut Pamięci Narodowej, pp. 117–140.

Erll A. 2008. “Literature, Film, and the Mediality of Cultural Memory”, in: A. Erll, A. Nünning (eds.), Cultural Memory Studies: An International and Interdisciplinary Handbook, Berlin, New York: Walter de Gruyter, pp. 389–398.

––––– 2011. “Travelling Memory”, Parallax 17 (4), pp. 4–18.

Gaszyńska-Magiera M. 2015. “Powieść o dzieciach desaparecidos jako głos w argentyńskiej dyskusji o pamięci”, Politeja. Pismo Wydziału Studiów Międzynarodowych i Politycznych Uniwersytetu Jagiellońskiego 3 (35), pp. 295–311.

––––– 2016. “Una novela posmemorial polaca en España. El caso de Tworki de Marek Bieńczyk”, in: I. Kasperska, I. Villegas, M. Amaia Donés (eds.), Ideologías en traducción.

Literatura, didáctica, cultura, Frankfurt am Main–Bern–Bruxelles–New York–Oxford–Warszawa–Wien: Peter Lang, pp. 129–146.

––––– 2017. “Przekład literacki jako pamięć w podróży. O warunkach recepcji polskich powieści o tematyce postpamięciowej w Hiszpanii”, Politeja. Pismo Wydziału Studiów Międzynarodowych i Politycznych Uniwersytetu Jagiellońskiego 2 (47), pp. 115–132.

Giddens A. 1991. Modernity and Self-Identity in the Late Modern Age, Stanford, California: Stanford University Press.

Gross J.T. 2014. “Polacy nie są jakimiś szczególnymi potworami, rozmawiają Łukasz Pawłowski i Iza Mrzygłód”, Kultura Liberalna 51 (311), https://kulturaliberalna.pl/2014/12/16/polacy-sa-jakimis-szczegolnymi-potworami/ (access: 15.04.2018).

Hejwowski K. 2015. Iluzja przekładu, Katowice: Śląsk.

Hirsch M. 1992–93. “Family Pictures: Maus, Mourning, and Post-Memory”, Discourse 15 (2), pp. 3–29.

Hirsch M. 2008. “The Generation of Postmemory”, Poetics Today 29 (1), pp. 103–128.

Kula M. 2002. Nośniki pamięci historycznej, Warszawa: DiG.

Liikanen, E. 2012 “Pasados imaginados. Políticas de la forma literaria en la novela española sobre la guerra civil española y el franquismo”, in: H. Lauge Hansen and J. C. Cruz Suárez, (eds.), La memorada novelada: Hibridación de géneros y metaficción en la novela espaniola sobre la querra civil y el franquismo (2000–2010),
Bern–New York: Peter Lang, pp. 43–54.

Mageo J.M. 2001. “Introduction”, in: J.M. Mageo (ed.), Cultural Memory. Reconfiguring History and Identity in the Postcolonial Pacific, Honolulu: University of Hawaii Press, pp. 1–10.

Marecki P. 2012. “Tworki Marka Bieńczyka jako powieść gatunkowa”, Przestrzenie Teorii 18, pp. 101–133.

Saryusz-Wolska M., Traba R. (eds.). 2014. Modi memorandi. Leksykon kultury pamięci, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Scholar.

Nalewajko M. 2012. Nieznani a bliscy. Historyczne i społeczne uwarunkowania recepcji polskiej imigracji przełomu XX i XXI wieku w Hiszpanii, Warszawa: Wydawnictwo Instytutu Historii PAN.

Neumann B. 2008. “The Literary Representation of Memory”, in: A. Erll, A. Nünning (eds.), Cultural Memory Studies: An International and Interdisciplinary Handbook, Berlin–New York: Walter de Gruyter, pp. 333–344.

Nowicka M. 2014. “Dynamika pamięci publicznej. Debata wokół książek Jana Tomasza Grossa a wybrane spory o pamięć zbiorową”, Kultura i Społeczeństwo 2, pp. 237–258.

Polak C. 2000. “Czas zakończyć wojnę. Czy warszawskie muzea stracą cenne kolekcje?”, Gazeta Wyborcza 251, p. 12.

Roediger H.L., Wertsch J.V. 2008. “Creating a New Discipline of Memory Studies”, Memory Studies 1 (11), pp. 9–22.

Rutkowski K., Kalinowska M. 2014. “Reflections on the Long-term Impact of Cultural Trauma on the Collective Memory and Its Functions in Individual Development”, in: E. Kiehl (ed.), Copenhagen 2013. 100 Years On: Origins, Innovations and Controversies, Einsiedeln: Daimon Verlag, n pag.

Said E.W. 1983. “Traveling Theory”, in: E.W. Said, The World, the Text, and the Critic, Cambridge MA: Harvard University Press, pp. 226–247.

Sarlo B. 2005. Tiempo Pasado. Cultura de la memoria y giro subjetivo. Una discusión, Buenos Aires: Siglo XXI.

Sharifian F. (ed.). 2015. The Routledge Handbook of Language and Culture, London: Routledge.

Struczyński M. 1996. “Gdańsk jako scena”, Przegląd Tygodniowy 5, p. 17.

Szwajca K. 2004. “Problemy tożsamości u dzieci ofiar Holocaustu”, Znak LVI (1), pp. 49–62.

Tokarska-Bakir J. (2009). “Z Eryniami w zmowie, rozmawiała Weronika Szczawińska”, Didaskalia 90, pp. 60–67.

Tomsky T. 2011. “From Sarajevo to 9/11: Travelling Memory and the Trauma Economy”, Parallax 17 (4), pp. 49–60.

Weissman G. 2004. Fantasies of Witnessing: Writing and Visual Culture after the Holocaust, New York: Cornell University Press.

Wójcicka M. 2018. Język pamięci zbiorowej (w kontekście kultury oralności, piśmienności i elektralności). Prolegomena, in: W. Czachur (ed.), Pamięć w ujęciu lingwistycznym. Zagadnienia teoretyczne i metodyczne, Warszawa: Wydawnictwo UW, pp. 68–93.

Czasopismo ukazuje się w sposób ciągły on-line.
Pierwotną formą czasopisma jest wersja elektroniczna.