Randall Munroe’s Thing Explainer: The Tasks in Translation of a Book  Which Explains the World With Images

Jeremi K. Ochab

Abstrakt

This case study analyses the process of translation of a popular science (picture)book that originated from the Internet comic strip xkcd. It explores the obstacles resulting from the text-image interplay.

At the macroscale, while such institutions in Poland as the Book Institute or translator associations do develop standards and provide information on the book market and good (or actual) practices, they never explicitly mention comic books—the closest one can find is “illustrated books” or “others”. Additionally, popular science literature—which some might say is uninteresting—is much less discussed than artistic translation (with due allowance for comic books and graphic novels) despite having a tradition of using words and images together. Thing Explainer does seem to use “other” translatory techniques: firstly, because the author decided to use only the one thousand most common English words (a semantic dominant to be retained in Polish); and secondly, because the illustrations—from diagrammatic to extremely detailed—are an indispensable, though variably integrated with the verbal, medium of knowledge transfer. This paper focuses on the second aspect. Specifically, it discusses: the rigorous requirements for text volume and location (exacerbated by the said 1000-word list); technical issues (including choosing typefaces, formatting text, modifying graphics etc.); the overlapping responsibilities of the editors, the translator and the DTP artist; and the unusual text-image relations (e.g. the image helping a translator decode what he actually translates).

Słowa kluczowe: comic book, picture book, popular science translation, intersemiotic translation, publishing practices
References
Bibliography
Antos G., Opiłowski R. 2015. “W drodze do lingwistyki obrazu. Kierunki rozwoju nowej subdyscypliny lingwistycznej z perspektywy polsko-niemieckiej”, Tekst i Dyskurs - Text und Diskurs 8, pp. 11-36.
Barańczak S. 1990. “Mały, lecz maksymalistyczny manifest translatologiczny”, Teksty Drugie 3, pp. 7-66.
Belczyk A. 2007. Tłumaczenie filmów, Wilkowice: Dla szkoły.
Buckingham D., Scanlon M. 2003. Education, Entertainment and Learning in the Home, Buckingham: Open University Press.
Cackowska M. 2009. “Czym jest książka obrazkowa? O pojmowaniu książki obrazkowej w Polsce, part 2, „Ryms” 6, pp. 14-16, http://ryms.pl/artykul_szczegoly/12/czym- -jest-ksiazka-obrazkowa-o-pojmowaniu-ksiazki-obrazkowej-dla-dzieci-w-polsce- -czesc-i-ii-i-iii.html [accessed: 10 July 2017].
Dobrołęcki P., Tenderenda-Ożóg E. 2016. Rynek książki w Polsce 2015, Biblioteka Analiz.
Dziewańska K. 2008. “Rodzina Google w służbie tłumacza. Wyszukiwanie terminologii z pomocą Internetu”, Rocznik Przekładoznwaczy 3/4, pp. 51-65.
Wikipedia contributors. 2017. “List of Missions to Mars”, in: Wikipedia, The Free Encyclopedia, https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=List_of_missions_to_ Mars&oldid=774772293 [accessed: 12 April 2017].
Eisner W. 1994. Comics & Sequential Art: Principles & Practice of the World’s Most Popular Art Form!, New York: W.W. Norton & Company.
Fordoński K. 2012. “Rynek przekładu literackiego w Polsce po roku 2000”, in: M. Ganczar, P Wilczek, (eds.), Rola tłumacza i przekładu w epoce wielokulturowości i globalizacji, Katowice: Wydawnictwo Naukowe „Śląsk”, pp. 83-105.
Garces V, Carmen M. 2008. “Onomatopoeia and Unarticulated Language in the Translation of Comic Books. The case of Comics in Spanish”, in: F. Zanettin, (ed.), Comics in Translation, London - New York: Routlege, pp. 237-250.
Hosler J. 2012, interview in: J.J. Meier, “Science Graphic Novels for Academic Libraries Collections and Collaborations”, College & Research Libraries News 73, pp. 662-665.
Hosler J., Boomer K.B. 2011. “Are Comic Books an Effective Way to Engage Nonmajors in Learning and Appreciating Science?”, CBE—Life Sciences Education 10, pp. 309-317.
Jakobson R. 1959. “On Linguistic Aspects of Translation”, in A. Fang, R. A. Brower, On Translation, Boston: Harvard University Press, pp.232- 239.
Jankowska A. 2014. “Tłumaczenie jako alternatywna metoda tworzenia audiodeskrypcji”, Przekładaniec 28, pp. 23-38.
Jankowski J. 2014. “O przekładzie komiksu, czyli uwagi teoretyczno-praktyczne o tłumaczeniu graficznym”, Między Oryginałem a Przekładem 25, pp. 67-85.
Jüngst H.E. 2016. “Translating Educational Comics”, in: F. Zanettin (ed.), Comics in Translation, London - New York: Routledge.
Koryś I., Kopeć J., Zasacka Z., Chymkowski R. 2017. Stan czytelnictwa w Polsce w 2016 roku, Warszawa: Biblioteka Narodowa.
Krajewska K., Lipińska E. 2014. “Przekład komiksów - przekład audiowizualny?”, in: Wkład w przekład 2 Materiały pokonferencyjne 8. Studenckich Warsztatów Tłumaczeniowych „Zapętleni w przekładzie” 2013, Kraków: Korporacja Ha!art, pp. 207-215.
Król-Gierat W. 2014. “Bella signora dai capelli turchini czy może o kruczoczarnych włosach - przekład nazw własnych w polskiej wersji dubbingowej Pinocchia Roberta Benigniego”, Między Oryginałem a Przekładem 23, pp. 125-141.
Kubaszczyk J. 2016. Faktura oryginału i przekładu. O przekładzie tekstów literackich, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
Levin J.R. 1981. “On the Functions of Pictures in Prose”, in: FJ. Pirozzolo, M.C. Wittrock (eds.), Neuropsychological and Cognitive Processes in Reading, San Diego, CA: Academic Press, pp. 203-228.
Levin J.R., Anglin G.J., Carney R.N. 1987. “On Empirically Validating Functions of Pictures in Prose”, in: D.M. Willows, H.A. Houghton (eds.), The Psychology of Illustration: Vol. 1. Basic Research, New York: Springer-Verlag, pp. 51-85.
Linke-Ratuszny M. 2016. “Kompetencja tłumaczeniowa w przekładzie tekstów specjalistycznych - analiza wybranych problemów na przykładzie tekstów popularnonaukowych”, Rocznik Przekładoznwaczy 11, pp. 231-250.
Majkiewicz A. 2010. “Strategia tłumacza między „polityką” wydawcy a pracą redaktora”, Między Oryginałem a Przekładem 16, pp. 131-151.
Manghani S. 2013. Image Studies: Theory and Practice, London - New York: Routlege.
Mayer R.E., Gallini J.K. 1990. “When Is an Illustration Worth Ten Thousand Words?”, Journal of Educational Psychology 82, pp. 715-726.
McCloud S. 1993. Understanding Comics, New York: Harper Perennial.
Munroe R. 2014. “Landing” (comic#1446), https://www.explainxkcd.com/wiki/index. php/1446:_Landing [accessed: 29 April 2017].
––––– 2015. “I’m Going on a Book Trip!”, xkcd blag, https://blog.xkcd.com/2015/09/22/im-going-on-a-book-trip/ [accessed: 29 April 2017].
––––– /2016. Tłumacz rzeczy, trans. J.K. Ochab, Warszawa: Czarna Owca.
Nodelman P. 1988. Words about Pictures: The Narrative Art of Children’s Book. Athens, Georgia: The University of Georgia Press.
––––– 2012. “Picture Book Guy Looks at Comics: Structural Differences in Two Kinds of Visual Narrative”, Children’s Literature Association Quarterly 37, pp. 436-444.
Paszkiet S. 2011. Raport o sytuacji tłumaczy literackich w Polsce, Instytut Książki.
Perego E. 2003. “Evidence of Explicitation In Subtitling: Towards A Categorisation”, Across Languages and Cultures 4, pp. 63-88.
Perez-Gonzalez L. 2014. Audiovisual Translation: Theories, Methods and Issues, London - New York: Routlege,
Remael A., Vercauteren G. 2007. “Audio Describing the Exposition Phase of Films. Teaching Students What to Choose”, TRANS. Revista de Traductologia 11, pp. 73-93.
Rybicki J. 2010. “Original, Translation, Inflation: Are All Translations Longer Than Their Originals?”, Digital Humanities 2010: Conference Abstracts, pp. 363-364, poster presented at DH2010, London, 7-10 July 2010.
Sigurd, B., Eeg-Olofsson, M., Van Weijer, J. 2004. “Word Length, Sentence Length and Frequency-Zipf Revisited”, Studia Linguistica, 58, pp. 37-52.
Stowarzyszenie Tłumaczy Literatury. 2017. Dobre praktyki [online]. http://stl.org.pl/ baza-wiedzy/dobre-praktyki/. [accessed: 14 April 2017].
Sytuacja tłumacza [online]. http://stl.org.pl/baza-wiedzy/sytuacja-tlumacza/. [accessed: 14 April 2017].
Stöckl H. 2004. “Typographie: Gewand und Körper des Textes - Linguistische Überlegungen zu typographischer Gestaltung”, Zeitschrift für Angewandte Linguistik 41, pp. 5-48.
Tatalovic M. 2009. “Science Comics as Tools for Science Education and Communication: A Brief, Exploratory Study”, Journal of Science Communication 8, A02.
Tomaszkiewicz T. 2006. Przekład audiowizualny, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
Wiercińska J. 1986. Sztuka i książka, Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.
Wincencjusz-Patyna A. 2013. “Między słowem a obrazem - kiedy rysunek staje się ilustracją”, DYSKURS: Pismo Naukowo-Artystyczne ASP we Wrocławiu 16, pp. 236-248.
Wysłouch S. 1994. Literatura a sztuki wizualne, Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.
Zanettin F. 2016. “Comics in Translation: An Overviev”, in: F. Zanettin, (ed.), Comics in Translation, London - New York: Routlege.
Zipf, G.K. 1935. The psycho-biology of language. Cambridge MA: MIT Press.

Czasopismo ukazuje się w sposób ciągły on-line.
Pierwotną formą czasopisma jest wersja elektroniczna.