Zaproszenie do nadsyłania abstraktów

PRZEKŁAD EKSPERYMENTALNY
pod redakcją Tamary Brzostowskiej-Tereszkiewicz i Katarzyny Bazarnik

Stałe i nieodzowne poszerzanie obszaru badawczego współczesnego przekładoznawstwa od „zwrotu kulturowego” po epokę „post-przekładu” i „post-przekładoznawstwa”, zainaugurowaną przez Stefano Arduiniego, Siri Nergaard, Edwina Gentzlera, niesie ze sobą kolejne rewizje pojęcia przekładu, które coraz mocniej akcentują znaczenia „różnicy”, „hybrydyczności”, „przemieszczenia” czy „innowacyjności” kosztem „tożsamości”, „odwzorowania” i „równoważności”. Jakim ewolucjom w tych zmiennych układach odniesienia podlega pojęcie „przekładu eksperymentalnego”? Które praktyki translatorskie zasługują dziś na miano „anomalii przekładowych”? Zachęcamy do namysłu nie tylko nad granicznymi warunkami przekładu artystycznego (granicami translatorskiej kreatywności) i różnomedialnością twórczości translatorskiej, ale także nad deskryptywnymi możliwościami przekładoznawstwa, które – w rozpoznaniu Susan Bassnett powinno dokonać jeszcze jednego zwrotu: „ku zewnętrzu” (outward turn) w poszukiwaniu metod badania i teoretycznych języków opisu praktyk translatorskich m. in. w dziedzinach teorii i historii sztuki, muzeologii, architektury, studiów miejskich, performatyki, medioznawstwa. Czy zwroty zachodzące we współczesnej humanistyce (performatywny, refleksyjny, przestrzenny, cielesny, medialny, ikoniczny, cyfrowy, posthumanistyczny) odsłoniły istotne „aberracje przekładowe” lub przyczyniły się do wykształcenia nowych sposobów opisu przekładu eksperymentalnego?

Interesują nas zarówno ujęcia teoretyczne i metodologiczne (narzędzia opisu transmedialnych i różnotworzywowych eksperymentów translatorskich, niewspółmierność stylów problematyzacji i słowników pojęciowo-terminologicznych w różnych dyscyplinach wiedzy), jak i krytyczno-opisowe (studia konkretnych przypadków eksperymentalnej twórczości translatorskiej). Nasza propozycja numeru tematycznego wyrasta z przeświadczenia, że przekład eksperymentalny ma znaczenie wprost laboratoryjne: pozwala wyeksponować zasadnicze problemy teorii przekładu artystycznego i teorii komunikacji międzykulturowej.

Zapraszamy do refleksji nad następującymi zagadnieniami:

  • definicja, zakres, walory operacyjne i ewolucje pojęcia „przekład eksperymentalny”, kryteria definiowania „eksperymentu” w przekładzie,
  • przekład eksperymentalny a przekład literatury eksperymentalnej (m.in. logowizualnej sztuki poetyckiej dadaistów, (kubo)futurystów, poezji konkretnej, liberatury, literatury konceptualnej, elektronicznej, itd.),
  • przekład eksperymentalny jako medium artystycznej innowacji i twórczego poznania
  • krytyczno-teoretyczne języki opisu przekładu eksperymentalnego,
  • przekład eksperymentalny w historii literatury (historyczne modele przekładu eksperymentalnego, rola przekładu eksperymentalnego w procesie historycznoliterackim, historyczna zmienność norm przekładowych i kulturowe przewartościowania „anomalii przekładowych”),
  • metody i techniki przekładu eksperymentalnego (centon, kolaż, ready-made, zawłaszczenie, procedury aleatoryczne i generatywne, „twórcze programowanie”, transmedialny storytelling itd.),
  • różne formy materialności przekładu eksperymentalnego (przekład cyfrowy, przekłady konceptualne, asamblaże, performanse i instalacje przekładowe).

Zapraszamy do nadsyłania zgłoszeń (abstrakt ok. 250 słów + biogram ok. 50 słów) na adres przekladaniec@uj.edu.pl do 30 września 2020. Autorzy abstraktów, którzy otrzymają pozytywną ocenę, zostaną poproszeni o przesłanie pełnych tekstów do 28 lutego 2021. Planowany termin publikacji: wrzesień 2021.

KRYTYKA PRZEKŁADU I OKOLICE
pod redakcją Ewy Rajewskiej

Miejsce krytyki przekładu na mapie współczesnego polskiego przekładoznawstwa wydawałoby się pewne, a jednak jej istnienie bywa określane jako sporadyczne i „znikliwe” (Edward Balcerzan). Chociaż – także pośród samych tłumaczek i tłumaczy – często słychać głosy apelujące o rzetelną krytykę przekładu, pisma specjalistyczne publikujące recenzje przekładów, choć świetne, są nieliczne, a standardowe omówienie publikacji przetłumaczonej poświęca kwestiom przekładowym jedno-dwa zdania ostatniego akapitu. Jednocześnie współczesny dyskurs o przekładzie, eksponujący wielowariantywność translacji, różnicę oraz widoczność tłumacza/tłumaczki i jego/jej decyzji przekładowych, skłania do pisania o przekładzie tak, by uniknąć określeń wartościujących, a pojęcia „wierności”, „rzetelności” czy choćby „adekwatności” – ale także np. „kongenialności” – tłumaczenia zdawałoby się, już do niego nie przystają.

  • Jakie więc w tej sytuacji są – jeśli są – powinności krytyki przekładu?
  • Czy jej rola jest już wyłącznie sprawozdawcza?
  • Czy pozbawiony ocenności opis naprawdę jest możliwy?
  • Czy też powinności aksjologiczne krytyki przekładu pozostają w mocy, a poza ewidentnym translatorskim plagiatem istnieje coś jeszcze, na co „zgody nie ma” (Jerzy Jarniewicz)?
  • Co stanowi differentiae specificae polskiej krytyki przekładu?
  • Czy jej stan, także instytucjonalny, różni się od tego w przeszłości?
  • Czy w przyszłości ma szanse ulec zmianie?

Interesują nas głosy o perspektywach krytyki przekładu – lecz także o jej formie dawniejszej i bieżącej, chętnie przy uwzględnieniu case studies, polemik przekładowych i translatorskich paratekstów.

Zapraszamy do nadsyłania zgłoszeń (abstrakt ok. 250 słów + biogram ok. 50 słów) na adres przekladaniec@uj.edu.pl do 30 września 2020. Autorzy abstraktów, które otrzymają pozytywną ocenę, zostaną poproszeni o przesłanie pełnych tekstów do 28 lutego 2021. Planowany termin publikacji: wrzesień 2021.


Przekład w epoce cyfrowej

Zainspirowany książką Michaela Cronina pod tym samym tytułem numer poświęcony przemianom praktyk translatorskich i kulturowej roli przekładu w dobie internetu. Interesują nas ujęcia teoretyczno-koncepcyjne (przekład we współczesnej komunikacji, przekład a globalizacja, angielszczyzna jako lingua franca, zmiany nawyków czytelniczych), metodologiczne (cyfrowe narzędzia badania przekładu, np. stylometria, badania korpusowe) i opisowe (nowe zjawiska będące następstwem cyfryzacji i usieciowienia przekładu: tłumaczenia fanowskie, crowdsourcing, przekład a literatura hipertekstowa, lokalizacja, tłumaczenie maszynowe i postedycja) .

Bardziej szczegółowe informacje o zakresie tematycznym numeru oraz termin nadsyłania zgłoszeń zostaną podane wkrótce.


Przekład a „małe” języki

W tym numerze chcemy przyjrzeć się przekładowi w kontekście asymetrycznych relacji między językami, literaturami i kulturami, zarówno w ujęciu socjologicznym (praktyki wydawnicze, promocja mniejszych literatur poprzez przekład), jak i filozoficzno-teoretycznym (przekład a tożsamość, władza, polityka). Pojęcie „małych języków” rozumiemy tu bardzo szeroko – obejmuje ono zarówno języki narodowe, które są małe w porównaniu z innymi językami narodowymi, z którymi wchodzą w relacje przekładowe, jak i języki mniejszości etnicznych czy dialekty „dużych” języków. Zachęcamy do refleksji nad rolą przekładu klasycznych tekstów literackich w rozwoju i emancypacji języków mniejszościowych (kaszubski, śląski), a także nad innymi zagadnieniami, które można rozpatrywać pod kątem przekładowej asymetrii, np. dwu/wielojęzycznością w literaturze, autoprzekładem, tłumaczeniem dialektów.

Bardziej szczegółowe informacje o zakresie tematycznym numeru oraz termin nadsyłania zgłoszeń zostaną podane wkrótce.

Przekład a realizm spekulatywny

Informacje o zakresie tematycznym i terminie nadsyłania zgłoszeń zostaną podane wkrótce.

***
Prowadzimy również ciągły nabór artykułów przekładoznawczych do niepodlegającego ograniczeniom tematycznym działu „Varia” oraz krytycznych omówień polskich i zagranicznych publikacji przekładoznawczych do działu „Lektury”. Zapraszamy do nadsyłania propozycji na adres przekładaniec@uj.edu.pl.