Ścieżka zawodowa w relacji do osobowości i duchowości człowieka  

Katarzyna Skrzypińska,

Paweł Atroszko

Abstrakt

Occupational pathway in relation to human personality and spirituality

Presented research concerns developmental aspect of human personality and spirituality. We compared study participants taking into account age and profession: 170 doctors, 48 managers, 81 monks and 561 persons from general population (N = 860; women 471). Two questionnaires were used: NEO-FFI (Costa, McCrae, 1992) to measure personality, and Self-Description Questionnaire (Kwestionariusz Samoopisu of Heszen-Niejodek,Gruszczyńska, 2004) to assess the essence and level of spirituality.
The results show that personality and spirituality (mainly religious attitude) allow to predict occupational pathways. Moreover age and dimensions of Big-Five Model (without openness) are predictors of spirituality, with age and Agreeableness being its best predictors. The results provide premises which indicate that personality, and spirituality as one of its dimensions, is an important factor related to choice of individual occupational pathway in life.
 

Słowa kluczowe: osobowość, Wielka Piątka, duchowość, ścieżka zawodowa, wiek
References

Atroszko P.A. (2013), Zachowania postawy studentów związane uczeniem się determinanty rozwoju gospodarki opartej na wiedzy [w:] J. Osiński, M. Pachocka (red.), Zmieniający się świat. Perspektywa demograficzna, społeczna gospodarcza, 185–197. Warszawa: Oficyna Wydawnicza Szkoła Główna Handlowa Warszawie.

Barrick M.R., Mount M.K. (1991), The big five personality dimensions and job performance: meta-analysis. Personnel Psychology, 44, 1–26.

Bąkała I. (2011), Duchowa jakość życia osób powołaniem do pełnienia służby wobec ludziPraca magisterska niepublikowana (promotor: K. Skrzypińska). Gdańsk: Uniwersytet Gdański.

Corner P.D. (2009), Workplace spirituality and business ethics: Insights from an eastern spiritual tradition. Journal of Business Ethics, 85, 377–389.

Costa P.T. Jr., McCrae R.R. (1992), Revised NEO Personality Inventory (NEO-PI-Rand NEO Five-Factor Inventory (NEO-FFI) professional manual. Odessa, FL: Psychological Assessment Resources.

Emmons R.A. (1999), The psychology of ultimate concerns. New York: Guilford Press.

Furnham A. (1990), The protestant work ethic: The psychology of work-related beliefs and behaviors. London, New York: Routledge.

Fowler J.W. (1981), Stages of faith: The psychology of human development and the quest for meaning. San Francisco: Harper & Row Publishers.

Frankl V.E. (1978), Nieuświadomiony Bóg. Warszawa: PAX.

Giacalone R.A., Jurkiewicz C.L. (2003), Toward science of workplace spirituality [w:] R.A. Giacalone, C.L. Jurkiewicz (red.), Handbook of workplace spirituality and organizational performance, 3–28. New York: M.E. Sharp.

Griffith J.L., Griffith M.E. (2008), Odkrywanie duchowości psychoterapiiKraków: WAM.

Heszen-Niejodek I., Sęk H. (2007), Psychologia zdrowia. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Heszen-Niejodek I., Gruszczyńska E. (2004), Wymiar duchowy człowieka, jego znaczenie psychologii zdrowia jego pomiar. Przegląd Psychologiczny, 47, 1, 15–31.

Hood R.W. Jr., Hill P.C., Spilka B. (2009), Psychology of religionNew York: Guilford Press.

Iannaccone L.R., Klick J. (2003), Spiritual capital: An introduction and literature review. Preliminary draft, prepared for the Spiritual Capital Planning Meeting, October 9–10, 2003, Cambridge.

Jones H.B. Jr. (1997), The protestant ethic: Weber’s model and the empirical literature. Human Relations, 50, 757–778.

King D.B., Mara C.A., DeCicco T.L. (2009), viable model and self-report measure of spiritual intelligence. The International Journal of Transpersonal Studies, 28, 6885.

Knots T.L. (2003), Relation between employees’ religiosity and job involvement. Psychological Reports, 93, 1, 3, 867–875.

Kozielecki J. (1991), Bogiem albo bez Boga. Warszawa: PWN.

Levenson M.R., Aldwin C.M., Igarashi H. (2013), Religious development from adolescence to middle adulthood [w:] R.F. Paloutzian, C.L. Park (red.), The handbook of the psychology of religion and spirituality, 2nd edition, 183–197. New York: Guilford Press.

Lynn M.L., Naughton M.J., VanderVeen S. (2011), Connecting religion and work: Patterns and influences of work-faith integration. Human Relations, 64, 5, 675–701.

MacDonald D.A. (2000), Spirituality: Description, measurement, and relation to the five factor model of personality. Journal of Personality, 68, 1, 153–197.

Malinowski B. (1990), Magia, nauka religia [w:] B. Malinowski, Mit, magia religia, 368–445. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.

McCrae R.R., Costa P.T. (2003), Personality in adulthood: five-factor theory. New York: Guilford Press.

McCrae R.R., Costa P.T. (2005), Osobowość dorosłego człowieka. Kraków: Wydawnictwo WAM.

Mitroff I., Denton E.A. (1999), spiritual audit of corporate America: hard look at Spirituality, religion and Values in the Workplace. San Francisco: Joossey-Bass.

Piedmont R.L. (1999), Does spirituality represents the sixth factor of personality? Spiritual transcendence and the five-factor model. Journal of Personality, 67, 6, 985–1013.

Piedmont R.L. (2005), The role of personality in understanding religious and spiritual constructs [w:] R.F. Paloutzian, C.L. Park (red.), The Handbook of the psychology of religion and spirituality, 253–273. New York: Guilford Press.

Piedmont R.L. (2010), ASPIRES – Assessment of Spirituality and Religious Sentiments. Technical manual. Second edition. Timonium, MD USA. Polska adaptacja opracowaniu: J. Piotrowski, M. Żemojtel-
-Piotrowska, R. Piedmont, T. Baran, K. Skrzypińska.

Piotrowski J., Skrzypińska K., Żemojtel-Piotrowska M. (2013), Skala Transcendencji Duchowej. Roczniki Psychologiczne, 16, 3, 449–465.

Polak J., Chrupała-Pniak M. (2010), Duch organizacji – próba stworzenia modelu na podstawie zaangażowania organizacyjnego, orientacji rozwojowej religijności pracowników [w:] Menedżer gospodarce opartej na wiedzy, 606–616. Wrocław: Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Wrocławskiego.

Polak J., Grabowski D. (2010), Religijność etyka pracy jako czynniki kapitału ludzkiego [w:] W. Kosiedowski (red.), Kapitał ludzki procesie przemian Europy Środkowej Wschodniej, 279–290. Toruń: Wydawnictwo „Dom Organizatora”.

Popielski K. (1994), Noetyczny wymiar osobowości. Psychologiczna analiza poczucia sensu życiaLublin, Redakcja Wydawnictw KUL.

Saucier G., Skrzypińska K. (2006), Spiritual but not religious? Evidence for two independent dispositions. Journal of Personality, 74, 5, 1257–1292.

Skrzypińska K. (2012a), Granice duchowości – perspektywa pierwsza. Roczniki Psychologiczne, 1, 15, 75–96.

Skrzypińska K. (2012b), Spirituality and religiousness – coexistence or separation? Plenary lecture presented at the First International Conference „Science, Human Religiousness and Spirituality”, 24–25th April 2012, Gdańsk, University of Gdańsk.

Skrzypińska K. (2013), Psychologiczny portret duchowości osób świeckich zakonnych [w:] D. Krok, A. Bronowicka (red.), Jednostka religia relacjach społecznych, 279–304. Opole: Redakcja Wydawnictw Wydziału Teologicznego Uniwersytetu Opolskiego.

Skrzypińska K., Chudzik I. (2012), Intricacies of the calling: Spirituality of polish nuns. Women’s Studies International Forum, 35, 314–322.

Skrzypińska K., Karasiewicz K. (2013), Granice duchowości – perspektywa druga – Kwestionariusz Sfery Duchowej. Roczniki Psychologiczne, 16, 3, 485–509.

Skrzypińska K., Romankiewicz M. (2012), Małżeństwo czy klasztor? Czyli poszukiwaniu duchowej jakości życia [w:] T. Rostowska, A. Lewandowska-Walter (red.), Małżeństwo rodzicielstwo zdrowie, 54–78. Gdańsk: GWSH, Wydawnictwo Marszałek.

Skrzypińska K., Socha P. (2013), The Threefold Nature of Spirituality in the Inclusive Cognitive Framework Congress IAPR (International Association for the Psychology of Religion), 26–30 sierpnia 2013. Szwajcaria: University of Lausanne.

Socha P. (2000), Duchowy rozwój człowieka. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Solomon S., Greenberg J., Pyszczynski T. (1991), terror management theory of social behavior: The psychological functions of esteem and cultural worldviews [w:] M.P. Zanna (red.), Advances in Experimental Social Psychology, 24, 93–159.

Weisberg Y.J., DeYoung C.G., Hirsh J.B. (2011), Gender differences in personality across the ten aspects of the Big Five. Frontiers in Personality Science and Individual Differences, 2, 178.

Witkowski T. (2000), Nowoczesne metody doboru oceny personeluKraków: Wydawnictwo Profesjonalnej Szkoły Biznesu.

Wulff D. (1997), Psychology of religion: Classic and contemporary. New York: Wiley and Sons.

Zawadzki B., Szczepaniak P., Strelau J. (1995), Próba diagnozy Pięciu Wielkich czynników osobowości: adaptacja inwentarza NEO-FFI Costy McCrae do warunków polskich. Studia Psychologiczne, 33, 189–225.

Zsolnai L. (2007), Business, ethics and spirituality: Europe–Asia views. Business Ethics: European Review, 16, 1, 87–93.

Czasopismo ukazuje się w sposób ciągły on-line.
Pierwotną wersją czasopisma jest wersja elektroniczna
publikowana kwartalnie w internecie.