Psycholog jako współkreator środowiska i procesu edukacyjno-wychowawczego

Ewa Sokołowska,

Grażyna Katra,

Anna Cierpka,

Dorota Turska

Abstrakt

This article is an invitation to discuss the role and tasks of a contemporary school psychologist. The main purpose of the presented theory is to outline a school psychologist’s role as a co-creator of the environment and educational process within the school setting. The introduced M-I-P-P model consists of the following psychological activities: Monitoring-Intervention-Prevention-Promotion. The need to constantly widen the possibilities of psychological action as well as to develop the ability to create autonomous plans of implementing those actions, are part of the described model. The understanding and accurate implementation of the presented model are key to the school psychologist’s professional future, just as a clearly outlined and articulate professional identity is the necessary basis and regulator of one’s functioning in the professional environment.

Słowa kluczowe: wychowanie, psycholog szkolny, tożsamość zawodowa, model pracy psychologa w szkole
References

Ashforth B.E., Harrison S.H., Corley C.G. (2008), Identification in organizations: An examination of four fundamental questions. Journal of Management, 34 (3), 325–374.

Ashforth B.E., Joshi M., Anand V., O’Leary-Kelly A.M. (2013), Extending the expanded model of organizational identification to occupations. Journal of Applied Social Psychology, 43, 2426–2448.

Bauman Z. (2000), Globalizacja co tego dla ludzi wynika. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy.

Bauman Z. (2007), Płynne czasy: życie epoce niepewności. Warszawa: Wydawnictwo Sic!

Bauman Z., Tester K. (2001), O pożytkach wątpliwości. Warszawa: Wydawnictwo Sic!

Brzezińska A.I. (2005), Psychologiczne portrety człowieka. Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.

Cierpka A. (2016), Charakterystyka podstawowych kategorii oddziaływań psychologa podejmowanych środowisku instytucjach wychowawczych. Warszawa: Niepublikowane wystąpienie na XXV Ogólnopolska Konferencja Psychologii Rozwojowej, który odbyło się Krakowie dniach 16–18 czerwca 2016 roku.

Crone D.A., Horner R.H., Hawken L.S. (2009), Przeciwdziałanie niepożądanym zachowaniom szkole. Program wzorców zachowania. Warszawa: PARPA.

Deklaracja Edukacji Globalnej (2002), Przyjęta przez Europejski Kongres Edukacji Globalnej Maastricht, dniach 15–17.11.2002 roku, https://www.coe.int/t/dg4/nscentre/GE/GE/GE-Guidelines/Global_Education_Guidelines_PL.pdf, dostęp: 30.09.2016.

Dembo M.H. (1997), Stosowana psychologia wychowawcza. Warszawa: WSiP.

Dobrow S.R., Tosti-Kharas J. (2011), Calling: the development of scale measure. Personnel Psychology, 64, 1001–1049, http://eds-1a-1ebscohost-1com-1ebsco.han.buw.uw.edu.pl/eds/pdfviewer/pdfviewer?vid=4&sid=7d49e7a0-3cc7-47c1-986e-f13a60b108f1%40sessionmgr4006&hid=4202.

Duffy R.D., Sedlacek W.E. (2007), The presence of and search for calling: Connections to career development. Journal of Vocational Behavior, 70, 590–601, http://ac-1els-2cdn-1com-1ebsco.han.buw.uw.edu.pl/S0001879107000358/1-s2.0-S0001879107000358-main.pdf?_tid=96b974be-8bbd-11e6-b053-00000aacb361&acdnat=1475755887_e774b266e95a14ba229a22540e58dd2d.

Duffy R.D., Allan B.A., Autin K.L., Bott E.M. (2013), Calling and life satisfaction: it’s not about having it, it’s about living it. Journal of Counseling Psychology, 60(1), 42–52, http://content-1ebscohost-1com-1ebsco.han.buw.uw.edu.pl/ContentServer.asp?T=P&P=AN&K=2012-30618-001&S=L&D=pdh&EbscoContent=dGJyMNLe80SeprQ4zdnyOLCmr06eprdSrqe4S7WWxWXS&ContentCustomer=dGJyMPGvsE2xqrZPuePfgeyx43zx.

Fiutak A. (2016), Pomoc psychologiczna. Prawo etyka zawodach terapeuty psychiatry. Warszawa: Wydawnictwo Difin.

Gaś Z.B. (1998), Psychoprofilaktyka. Procedury konstruowania programów wczesnej interwencji. Lublin: Wydawnictwo UMCS.

Grousec J.E., Hastings P.D. (2016), Handbook of socialization. Theory and research. New York, London: The Guilford Press.

Hirschi A. (2012), Callings and work engagement: moderated mediation model of work meaningfulness, occupational identity, and occupational self-efficacy. Journal of Counseling Psychology, 59(3), 479–485, http://dx.doi.org/10.1037/a0028949.

Jelonkiewicz I. (2012), Stres zdrowie młodzieżyWarszawa: Wydawnictwo Akademii Pedagogiki Specjalnej.

Johnson R.E., Lord R.G. (2010), Implicit effects of justice on self-identity. Journal of Applied Psychology, 4, 681–695.

Johnson M. D., Morgeson F.P., Ilgen D.R., Meyer C.J., Lloyd J.W. (2006), Multiple professional identities: examining differences in identification across work-related targets. Journal of Applied Psychology, 2, 498–506. http://content-1ebscohost-1com-1ebsco.han.buw.uw.edu.pl/ContentServer.asp?T=P&P=AN&K=20289047&S=R&D=bth&EbscoContent=dGJyMNLe80SeprQ4zdnyOLCmr06ep65Sr6i4SbOWxWXS&ContentCustomer=dGJyMPGvsE2xqrZPuePfgeyx43zx.

Jurkowski A. (2003), Specyfika znaczenie społeczne psychologii wychowawczej. W: A. Jurkowski (red.), zagadnień współczesnej psychologii wychowawczej (12–26)Warszawa: Wydawnictwo Instytutu Psychologii PAN.

Katra G. (2009), Młodzież globalizacja. W: A. Błachnio (red.), Globalizacja jednostka (43–66). Bydgoszcz: Wydawnictwo Uniwersytetu Bydgoskiego im. Kazimierza Wielkiego.

Katra G. (2010), Psycholog szkolny Polsce i w innych krajach. W: G. Katra, E. Sokołowska (red.), Rola zadania psychologa we współczesnej szkole (11–20)Warszawa: Wolters Kluwer.

Katra G. (2010), Model roli psychologa szkolnego. W: G. Katra, E. Sokołowska (red.), Rola zadania psychologa we współczesnej szkole (21–32)Warszawa: Wolters Kluwer.

Katra G. (2014), Status psychologa pedagoga placówce oświatowej poradni psychologiczno-pedago­gicznej. Warszawa: Niepublikowane materiały do wykładu.

Katra G., Sokołowska E. (red.) (2010), Rola zadania psychologa we współczesnej szkole (59–73)Warszawa: Wolters Kluwer.

Knez I. (2016), Toward model of work related self: narrative review. Frontiers in Psychology, 7, 331, 1–13.

Kreator (1996), Materiały edukacyjne kreatora. Kraków: Dariusz Pasieka.

Kruszewski K. (1998), Sztuka nauczania. Tom 1. Czynności nauczyciela. Warszawa: PWN.

Ledzińska M. (2012), Młodzi dorośli obliczu globalizacji. Szkice psychologiczne. Warszawa: Wydawnictwo Difin.

Luyckx K., Duriez B., Klimstra T. A., De Witte H. (2010), Identity statuses in young adult employees: Prospective relations with work engagement and burnout. Journal of Vocational Behavior, 77, 339–349.

Łobocki M. (2008), Teoria wychowania zarysie. Kraków: Oficyna Wydawnicza Impuls.

Sędek G. (2000), Psychologia kształcenia. W: J. Strelau (red.), Psychologia. Podręcznik akademicki. Tom 3, 259–280. Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.

Wosińska W. (2011), Oblicza globalizacji. Sopot: Smak Słowa.

Sęk H. (2000), Społeczna psychologia kliniczna. Warszawa PWN.

Ustawa dnia 26.01.1982, Dz.U. 2016, isap.sejm.gov.pl/Download?id=WDU19820030019&type=3.

Włodarski Z., Hankała A. (2004), Nauczanie wychowanie jako stymulacja rozwoju człowieka. Warszawa–Kraków: Oficyna Wydawnicza Impuls.

Czasopismo ukazuje się w sposób ciągły on-line.
Pierwotną wersją czasopisma jest wersja elektroniczna
publikowana kwartalnie w internecie.