Znaczenia nadawane urządzeniu dotykowemu przez rodziców małych dzieci w interakcji ja–dziecko–urządzenie mobilne – badanie eksploracyjne

Katarzyna Gołuńska,

Magdalena Miotk-Mrozowska

Abstrakt

Referring to psychological concepts of child development inspired by the achievements of Lev S. Vygotsky (1971, 2002, 2006) and John Bowlby (2007), the authors formed a procedural model of sensitive teaching. The sensitive teaching model was referenced to experiences with mobile devices reported by families with young children. The presented study explores the meanings assigned by the caregivers to mobile devices in the parent–child–mobile device interaction. The qualitative content analysis of 97 self-narration resulted in seven categories of meaning: (1) educator, (2) amusement, (3) risk, (4) distractor and inhibitor, (5) replacement, (6) regulator of emotions, (7) biological control.

Słowa kluczowe: wrażliwe nauczanie, wrażliwość rodzicielska, urządzenia mobilne, wczesne dzieciństwo, jakościowa analiza treści
References

Ainsworth M.D.S., Bell S.M. (1970), Attachment, exploration, and separation: Illustrated by the behavior of one–year–olds in strange situation. Child Development, 41, 49–67.

Ainsworth M.D.S., Blehar M.C., Waters E., Wall S. (1978), Patterns of Attachment: psychological study of the strange situation. Hillsdale, NJ: Lawrance Erlbaum.

Appelt K. (2005), Wiek poniemowlęcy. Jak rozpoznać potencjał dziecka? W: A.I. Brzezińska (red.), Psycholo­giczne portrety człowieka. Praktyczna psychologia rozwojowa (95–130). Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.

Bąk A. (2015), Korzystanie urządzeń mobilnych przez małe dzieci Polsce. Wyniki badania ilościowego. Warszawa: Fundacja Dzieci Niczyje.

Białecka-Pikul M. (2014), Wczesne dzieciństwo. W: J. Trempała (red.), Psychologia rozwoju człowieka (172–201). Warszawa: PWN.

Blumer H. (1969), Symbolic interactionism. Perspective and method. Englewood Cliffs, New Jersey: Prentice-Hall.

Bowlby J. (2007), Przywiązanie. Warszawa: PWN.

Bradley R.H., Burchinal M., Casey P.H. (2001), Early intervention: the moderatig role of the home environment. Applied Developmental Science, 5, 1, 2–8.

Brown A.L., Ferrara R. (1994), Poznawanie stref najbliższego rozwoju. W: A. Brzezińska, G. Lutomski (red.), Dziecko świecie ludzi przedmiotów (217–254). Poznań: Zysk S-ka.

Chaudron S. (2015), Young Children (0–8) and digital technology: qualitative exploratory study across seven countries. Italy: Jonint Research Centre. Publications Office of the European Union.

Czub M. (2005a), Wiek niemowlęcy. Jak rozpoznać potencjał dziecka? W: A.I. Brzezińska (red.), Psychologiczne portrety człowieka. Praktyczna psychologia rozwojowa (41–66). Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.

Czub T. (2005b), Wiek niemowlęcy. Jak rozpoznać ryzyko? jak pomagać? W: A.I. Brzezińska (red.), Psychologiczne portrety człowieka. Praktyczna psychologia rozwojowa (67–94). Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.

Filipiak E. (2011), Wygotskim Brunerem tle: Słownik pojęć kluczowych. Bydgoszcz: Wydawnictwo Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego.

Glaser B.G., Strauss A.L. (2009), Odkrywanie teorii ugruntowanej: strategie badania jakościowegoKraków: Zakład Wydawniczy Nomos.

Grossmann K.E., Grossmann K., Waters E. (eds.) (2005), Attachment from infancy to adulthood: The major longitudinal studies. New York: Guilford Press.

Grossmann K.E., Bretherton I., Waters E., Grossmann K. (eds.) (2013), Maternal sensitivity: Observational studies honoring Mary Ainsworth’s 100th year. Special Issue. Attachment and Human Development, 15.

Heider F. (1958), The psychology of interpersonal relations. Hoboken: John Wiley & Sons Inc.

Helsper E., Eynon R. (2009), Digital natives: Where is the evidence? British Educational Research Journal, 35, 1–18.

Hewitt J.P. (1979), Self and society: symbolic interactionist social psychologyBoston: Allyn and Bacon.

Hornowska E., Brzezińska A.I., Appelt K., Kaliszewska-Czeremska K. (red.) (2014), Rola środowiska rozwoju małego dziecka – metody badania. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Scholar.

Kaja B.M. (2010), Psychologia wspomagania rozwoju człowieka: zrozumieć świat życia człowieka. Sopot: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.

Klein P.S. (1994), Całościowa ocena interwencja okresie niemowlęctwa wczesnego dzieciństwa. W: A. Brzezińska, G. Lutomski (red.), Dziecko świecie ludzi przedmiotó(189–216). Poznań: Zysk S-ka.

Krejtz K., Krejtz I. (2005a), Metody analizy treści – teoria praktyka badawcza. W: K. Stemplewska-Żakowicz, K. Krejtz (red.), Wywiad psychologiczny. Wywiad jako postępowanie badawcze (129–149). Warszawa: Pracownia Testów Psychologicznych Polskiego Towarzystwa Psychologicznego.

Krejtz K., Krejtz I. (2005b), Rzetelność analizie treści. W: K. Stemplewska-Żakowicz, K. Krejtz (red.), Wywiad psychologiczny. Wywiad jako postępowanie badawcze (217–230). Warszawa: Pracownia Testów Psychologicznych Polskiego Towarzystwa Psychologicznego.

Mead G.H. (1975), Umysł, osobowość społeczeństwo. Warszawa: PWN.

Miotk-Mrozowska M. (2009), Komunikacja interpersonalna internecie. Bydgoszcz: Wydawnictwo Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego.

Miotk-Mrozowska, M. (2011), Współpraca szkoły rodzicami ucznia. W: S. Kowalik (red.), Psychologia ucznia nauczyciela. Podręcznik akademicki (220–249). Warszawa: PWN.

Ólafsson K., Livingstone S., Haddon L. (2013), Children’s use of online technologies in europe: review of the european evidence database. London: School of Economics and Political Science and EU Kids Online.

Prensky M. (2001), Digital natives, digital immigrants. On the Horizon. Brandford: MCB University Press, 9, 5, 1–5.

Radesky J.S., Schumacher J., Zuckerman B. (2015), Mobile and interactive media use by young children: the good, the bad, and the unknown. Pediatrics, 135, 1, 1–3.

Rheingold H L., Adams J. L. (1980), The significance of speech to newborns. Developmental Psychology, 16, 397–403.

Ryan R.M., Deci E.L. (2000).The darker and brighter sides of human existence: Basic psychological needs as unifying concept. Psychological Inquiry, 11, 319–338.

Schaffer H.R. (1994a), Społeczny kontekst rozwoju psychobiologicznego. W: A. Brzezińska, G. Lutomski (red.) Dziecko świecie ludzi przedmiotów (72–95). Poznań: Zysk S-ka.

Schaffer H.R. (1994b), Wczesny rozwój społeczny. W: A. Brzezińska, G. Lutomski (red.), Dziecko świecie ludzi przedmiotów (96–124). Poznań: Zysk S-ka.

Schaffer H.R. (1994c), Wzajemność kontroli we wczesnym dzieciństwie. W: A. Brzezińska, G. Lutomski (red.), Dziecko świecie ludzi przedmiotów (125–149). Poznań: Zysk S-ka.

Schaffer H.R. (1994d), Epizody wspólnego zaangażowania jako kontekst rozwoju poznawczego. W: A. Brzezińska, G. Lutomski (red.), Dziecko świecie ludzi przedmiotów (151–188). Poznań: Zysk S-ka.

Schaffer H.R. (2005), Dziecko jako praktykant: Wygotskiego społeczno-poznawcza teoria rozwoju. W: H.R. Schaffer (red.), Psychologia dziecka (216–244). Warszawa: PWN.

Schore A. (2002), The neurobiology of attachment and early personality organisation. Journal of Prenatal & Perinatal Psychology & Health, 16, 3, 249–263.

Shotter J. (1994), Psychologia Wygotskiego: Wspólna aktywność strefie rozwoju. W: A. Brzezińska, G. Lutomski (red.), Dziecko świecie ludzi przedmiotów (13–44). Poznań: Zysk S-ka.

Siuda P., Sunża G.D. (red.) (2012), Dzieci Sieci – kompetencje komunikacyjne najmłodszych. Raport badań. Gdańsk: Instytut Kultury Miejskiej.

Smykowski B. (2003), Porządek rozwoju funkcji psychicznych dynamika form działalności dziecka. Edukacja, 1, 81, 19–32.

Snow C.E. (1977), The development of conversation between mothers and babies. Journal of Child Development, 50, 989–998.

Soroko E. (2007), Poziom autonarracyjności wypowiedzi użyteczność wybranych sposobów ich generowania. Niepublikowana praca doktorska. Instytut Psychologii, Uniwersytet im. Adama Mickiewicza Poznaniu.

Soroko E. (2010), Określanie wad zalet metod generowania autonarracji. W: M. Straś-Romanowska, B. Bartosz, M. Żurko (red.), Psychologia małych wielkich narracji (101–128). Warszawa: Eneteia.

Staksrud E., Livingstone S., Haddon L., Ólafsson K. (2009), What do we know about children’s use of online technologies?: report on data availability and research gaps in Europe [2nd ed.]. EU Kids Online, London, UK.

Straś-Romanowska M., Bartosz B., Żurko M. (2010), Narracja jako opowieść indywidualna jako tekst kultury. W: M. Straś-Romanowska, B. Bartosz, M. Żurko (red.), Psychologia małych wielkich narracji (13–21). Warszawa: Eneteia.

Wood D. (1995), Społeczne interakcje jako tutoring. W: A.I. Brzezinska, G. Lutomski, B. Smykowski (red.), Dziecko wśród rówieśnikódorosłych (214–235). Poznań: Zysk S-ka.

Wood D. (2006), Jak dzieci uczą się myślą. Społeczne konteksty rozwoju poznawczego. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Wygotski L.S. (1971), Wybrane prace psychologiczne. Warszawa: PWN.

Wygotski L.S. (2002a), Problem wieku rozwojowego. W: A. Brzezińska, M. Marchow (red.), L.S. Wygotski, Wybrane prace psychologiczne II: dzieciństwo dorastanie (61–90). Poznań: Zysk S-ka.

Wygotski L.S. (2002b), Wczesne dzieciństwo. W: L.S. Wygotski, Wybrane prace psychologiczne IIdzieciństwo dorastanie (91–129). Poznań: Zysk S-ka.

Wygotski L.S. (2006), Narzędzie znak rozwoju dziecka. Warszawa: PWN.

Czasopismo ukazuje się w sposób ciągły on-line.
Pierwotną wersją czasopisma jest wersja elektroniczna
publikowana kwartalnie w internecie.