Wybrane predyktory integralności psychospołecznej w późnej dorosłości

Martyna Reder,

Kinga Tucholska,

Danuta Rode

Abstrakt

Chosen Predictors of Psychosocial Integrity in Late Adulthood

According to the Erikson’s theory, personality development is associated with a positive resolution of developmental confl icts, appearing in stages, as a result of human interaction with the social and culture world. People in late adulthood are faced with the diffi cult task of finding a balance between the syntonic and dystonic feature of ego – integrity and despair – having a chance to develop life wisdom, deciding how to perceive themselves, other people and the surrounding world. The aim of this paper is to present and discuss predictors of psychosocial integrity in the late adulthood. Psychosocial integrity was a dependent variable, while the level of basic hope, level of depression and anxiety as a trait and selected sociodemographic data – were independent variables. The study of elderly people (N = 152) used the Measures of the Psychosocial Development (MPD) by G. Hawley (polish adaptation: Z. Uchnast), the Basic Hope Inventory (BHI-12) by J. Trzebiński and M. Zięba, the Hospital Scale of Anxiety and Depression (HADS) by A.S. Zigmond and R.P. Snaith (polish adaptation: K. de Walden-Gałuszko and M. Majkowicz) and the Sociodemographic Data Sheet, designed by the authors of the study. It  has been proved that the level of psychosocial integrity depends mainly on the level of basic hope, but it is also determined by the level of education of the respondents, which is  important for the perceived level of anxiety and depression.

Słowa kluczowe: psychosocial integrity, basic hope, psychosocial crisis, psychosocial development, late adulthood, anxiety, rozwój psychospołeczny, integralność psychospołeczna, nadzieja podstawowa, depresyjność, lęk, późna dorosłość
References

Alon S., Sela Y., Carmel S. (2017), Effects of perception of prognosis on existential well-being and ego-integrity among advanced cancer patients. Palliative Medicine and Hospice Care, 1, 59–67.

Arnau R.C., Rosen D.H., Finch J.F., Rhudy J.L., Fortunato V.J. (2006), Longitudinal effects of hope on depression and anxiety: A latent variable analysys. Journal of Personality, 75(1), 43–64.

Bebrysz M., Zagórska W. (2017), Depresja a integracja osobowa. Ujęcie poeriksonowskie. Psychologia Rozwojowa, 22(1), 77–92.

Bee H. (2004), Psychologia rozwoju człowieka. Poznań: Wydawnictwo Zysk i S-ka.

Borawska-Kowalczyk U., Sands D. (2014), Skala Depresji i Lęku (HADS) – zastosowanie w grupie zdrowych i chorych na mukowiscydozę nastolatków w Polsce. Pediatria Polska, 89, 27–32.

Bühler C. (1999), Bieg życia ludzkiego. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Derejczyk J. (2002), Służba zdrowia wobec potrzeb osób starszych. W: L. Frąckiewicz (red.), Polska a Europa. Procesy demografi czne u progu XXI wieku. Proces starzenia się ludności Polski i jego społeczne konsekwencje, 125–140. Katowice: Wydawnictwo Śląsk.

Deuzutter J., Toussaint L., Leijssen M. (2014), Forgiveness, ego-integrity and depressive symptoms in community- dwelling and residential elderly adults. Journals of Gerontology. Series B: Psychological Sciences and Social Sciences, 71(5), 1–11.

Erikson E. (1997), Dzieciństwo a społeczeństwo. Poznań: Dom Wydawniczy Rebis.

Erikson E. (2002), Dopełniony cykl życia. Poznań: Dom Wydawniczy Rebis.

Erikson E. (2004), Tożsamość a cykl życia. Poznań: Zysk i S-ka.

Havighurst R. (1953), Human development and education. New York: Longmans, Green.

Hawley G.A. (1988), MPD. The Measures of Psychosocial Development. Professional Manual. Odessa: PAR Psychological Assessment Resources, Inc. Jose E.G. de (2009), Ego-integrity of institutionalized and co-resident older adults. Hawaii International Conference on Social Sciences, June 4–7, 2009. Honolulu, USA.

Jung C.G. (1993), Wspomnienia, sny, myśli. Warszawa: Wrota.

Lazarus R.S., Lazarus B.N. (2006), Coping with Aging. Oxford: University Press.

Leidy N.K., Darling-Fisher C.S. (1995), Reliability and validity of the modifi ed Erikson Psychosocial Stage Inventory in diverse samples. Western Journal of Nursing Research, 17(2), 168–187.

Rasińska R., Nowakowska I. (2012), Obraz ludzi starszych w raportach i zestawieniach. Nowiny Lekarskie, 81(1), 84–88.

Steuden S. (2014), Psychologia starzenia się i starości. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Straś-Romanowska M. (2004), Późna dorosłość. Wiek starzenia się. W: B. Harwas-Napierała, J. Trempała (red.), Psychologia rozwoju człowieka. T. 2, 263–292. Wrocław: Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego.

Straś-Romanowska M., Frąckowiak T. (2009), Fenomen długowieczności. Perspektywa psychologiczna. W: H. Romanowska-Łakomy (red.), Odrodzenie człowieczeństwa. Ludzkie transformacje, 383–390. Warszawa: Wydawnictwo Psychologii i Kultury ENETEIA.

Torges C.M., Stewart A.J. Duncan, L.E. (2008), Achieving ego integrity: Personality development in late midlife. Journal of Research in Personality, 42, 1004–1019.

Trzebiński J., Zięba M. (2003), Kwestionariusz Nadziei Podstawowej – BHI-12. Podręcznik. Warszawa: Pracownia Testów Psychologicznych PTP.

Uchnast Z. (2016), Integralność psychospołeczna i osobowa u seniorów oraz narzędzie do jej psychologicznego pomiaru. W: M. Kielar-Turska (red.), Starość jak ją widzi psychologia, 387–416. Kraków: WAM.

Vaupel J.W. (2000), Setting the stage: A generation of centenarians? Washington Quarterly, 23, 197–200.

de Walden-Gałuszko K., Majkowicz M. (2001), Model oceny jakości opieki paliatywnej realizowanej w warunkach stacjonarnych. Gdańsk: Zakład Medycyny Paliatywnej.

Westerhof G.J., Bohlmeijer E.T., McAdams D.P. (2015), The relation of Ego Integrity and Despair to Personality Traits and Mental Health. Journals of Gerontology: Psychological Sciences, 00, 1–9.

Wiśniewska-Roszkowska K. (1989), Starość jako zadanie. Warszawa: Instytut Wydawniczy PAX.

Zigmond A.S., Snaith R.P. (1983), The Hospital Anxiety and Depression Scale. Acta Psychiatrica Scandinavica, 67, 361–370.

Czasopismo ukazuje się w sposób ciągły on-line.
Pierwotną wersją czasopisma jest wersja elektroniczna
publikowana kwartalnie w internecie.