Rozpoznawanie podmiotowych znaczeń. Analiza hermeneutyczna autonarracji osób w późnej dorosłości z zastosowaniem oryginalnej metody interpretacji treści

Wanda Zagórska,

Magdalena Majewska

Abstrakt

Recognition of Subjective Meanings. Hermeneutic Analysis of Self-narration of People in Late Adulthood Using the Original Method of Content Interpretation

Phenomenological-existential psychology assumes that the human identity consists of the subjectively experienced meanings, inscribed in the system of meanings and senses present in the world in which he or she lives. Human can defi ne and recognize his/her world of subjective meanings through narration and dialogue, and the form of self-narration refl ects the shape of his/her identity (Ricoeur, 1992; McAdams, 1993; Riessman, 2008; Gergen, Gergen, 2011). Analysis and interpretation of the story in terms of these meanings, which are manifestations of human subjectivity, seems to be the most effective when undertaken in the hermeneutic approach. The article indicates the advantages of this method, illustrating its effectiveness in relation to the analysis and interpretation of the stories of people in the senior age about life-important experiences. Self-narratives were obtained through a modifi ed version of the autobiographical-narrative interview according to the German sociologist Fritz Schütze (2007; Kaźmierska, Schütze, 2013). Content interpretation has been verifi ed by its evaluation by the subjects. The presented analysis of two out of ten self-narratives obtained allowed to discover the subjective world of meanings of the subjects, deepen the knowledge about the subjective nature of human life, as well as verify the effectiveness of the applied method.

Słowa kluczowe: self-narrative, subjective meanings, autobiographical experience, hermeneutic interpretation, late adulthood, autonarracja, subiektywne znaczenia, doświadczenie autobiografi czne, interpretacja hermeneutyczna, późna dorosłość
References

Bartosz B. (2004), Ludzie chcą opowiedzieć swoją historię: konstruowanie rzeczywistości w narracji (przez pryzmat doświadczeń autobiograficznych). W: E. Dryll, A. Cierpka (red.), Narracja. Koncepcje i badania psychologiczne, 229–240. Warszawa: Wydawnictwo Instytutu Psychologii PAN.

Cierpka A. (2013), Tożsamość i narracje w relacjach rodzinnych. Warszawa: ENETEIA.

Denzin N.K. (1990), Reinterpretacja metody biograficznej w socjologii: Znaczenie a metoda w analizie biograficznej. W: J. Włodarek, M. Ziółkowski (red.), Metoda biograficzna w socjologii, 55–62. Warszawa– Poznań: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Dilthey J. (1982), Pisma estetyczne. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Dryll E. (2004), Homo narrans wprowadzenie. W: E. Dryll, A. Cierpka (red.), Narracja. Koncepcje i bada nia psychologiczne, 7–20. Warszawa: Wydawnictwo Instytutu Psychologii PAN.

Dryll E. (2013), Wrastanie w kulturę. Transmisja narracji w wychowaniu rodzinnym. Warszawa: ENETEIA.

Elsbree L. (1982), The Rituals of Life: Pattern in Narratives. Washington: Kennikat Press.

Frye N. (1963), Fables of Identity. Studies in Poethic Mythology. New York: Harcourt Brace.

Gergen K., Gergen M. (2011), Narrative tensions: Perilous and productive. Narrative Inquiry, 20(2), 374–381.DOI: 10.1075/ni.21.2.17ger.

Gorbaniuk O. (2016), Wykorzystywanie procedury sędziów kompetentnych w naukach społecznych i możliwości jej oceny psychometrycznej za pomocą narzędzi dostępnych w STATISTICA. https://media.statsoft.pl/pdf/ czytelnia/wykorzystywanie _procedury_sedziow_kompetentnych.pdf (dostęp: 10.05.2019).

Helling I.K. (1990), Metoda badań biogracznych. W: J. Włodarek, M. Ziółkowski (red.), Metoda biograficzna w socjologii, 20–34. Warszawa–Poznań: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Hermans H.J.M, Hermans-Jansen E. (2000), Autonarracje. Tworzenie znaczeń w psychoterapii. Warszawa: Pracownia Testów Psychologicznych PTP.

James W. (1892/2002), Psychologia. Kurs skrócony. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Kaźmierska K., Schütze F. (2013), Wykorzystanie autobiogracznego wywiadu narracyjnego w badaniach nad konstruowaniem obrazu przeszłości w biografii. Na przykładzie socjologicznego porównania narracji na temat życia w PRL-u i NRD. Przegląd Socjologii Jakościowej, 9(4), 122–139, www.przegladsocjologii- jakosciowej.org (dostęp: 12.05.2019).

Krejtz K., Krejtz I. (2013a), Rzetelność w analizie treści. W: K. Stemplewska-Żakowicz, K. Krejtz (red.), Wywiad psychologiczny, t. 1, 217–230. Warszawa: Pracownia Testów Psychologicznych PTP.

Krejtz K., Krejtz I. (2013b), Wybrane statystyki zgodności między sędziami w analizie treści. W: K. Stemplewska-Żakowicz, K. Krejtz (red.), Wywiad psychologiczny, t. 1, 231–249. Warszawa: Pracownia Testów Psy- chologicznych PTP.

Kwiatkowska G.E. (1996), Wstęp do psychologii hermeneutycznej. Geneza, teoria, zastosowania badawcze. Lublin: Wydawnictwo UMCS.

Landgrebe L. (1968), Phänomenologie und Geschichte. Gütersloh: Gütersloher Verlagshaus G. Mohn.

Markowska M. (2007), Interpretacja jako rozumienie w ujęciu Wilhelma Diltheya. Czasopismo Filozoficzne2, 58–74, http://www.czasopismolozoczne.us.edu.pl/pliki/nr_2/interpretacja_jako_rozumienie.pdf (dostęp: 11.05.2019).

Maruszewski T. (2011), Psychologia poznania. Umysł i świat. Gdańsk: GWP.

McAdams D.P. (1993), Stories we Live by: Personal Myths and the Making of the Self: New York, NY: William Morrow and Company, Inc.

Pervin, L.A., John, O.P. (1997). Osobowość teoria i badania. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego

Radnitzky, G. (1970). Contemporary Schools of Metascience, 2nd ed. Copenhagen: Scandinavian University Books.

Ricoeur P. (1992), Filozofia osoby. Kraków: Papieska Akademia Teologiczna.

Riessman C.K. (2008), Narrative Methods for the Human Sciences. London: Sage Publications.

Schütze F. (2007), Biography analysis on the empirical base of autobiographical narratives: How to analyse autobiobiographical narrative interviews. European Studies on Inequalities and Social Cohesion, part one no 1/2, 153–242, part two no 3/4, 5–77.

Straś-Romanowska M. (1992), Los człowieka jako problem psychologiczny: podstawy teoretyczne. Wrocław: Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego.

Straś-Romanowska M. (1997), Hermeneutyka w psychologicznych badaniach jakościowych. W: A. Gałdowa

(red.), Hermeneutyka a psychologia, 143–156. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Straś-Romanowska M. (2000), O metodzie jakościowej w kontekście rozważań nad tożsamością psychologii. W: M. Straś-Romanowska (red.). Metody jakościowe w psychologii współczesnej. Acta Universitas Wra- tislaviensis No 2263, 15–32. Wrocław: Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego.

Straś-Romanowska M. (2004), Podmiotowość człowieka w badaniach narracyjnych. W: E. Dryll, A. Cierpka (red.), Narracja. Koncepcje i badania psychologiczne, 23–36. Warszawa: Wydawnictwo Instytutu Psychologii PAN.

Straś-Romanowska, M. (2010), Badania ilościowe vs jakościowe pytanie o tożsamość psychologii. Roczniki Psychologiczne, 13(1), 97–105.

Straś-Romanowska M. (2016), Podmiot osobowy w świecie współczesnym. Psychologia Rozwojowa, 21(2), 15–25. DOI: 10.4467/20843879PR.16.007.5085.

Trzebiński J. (2002), Narracja jako sposób rozumienia świata. Gdańsk: GWP.

Uchnast Z. (1983), Humanistyczna orientacja w psychologii osobowości. Lublin: Roczniki Wydawnicze KUL.

Żurko M. (2004), Rekonstrukcja poczucia tożsamości na podstawie narracji: Propozycje interpretacji tekstu autobiograficznego. W: E. Dryll, A. Cierpka (red.), Narracja. Koncepcje i badania psychologiczne, 220–226. Warszawa: Wydawnictwo Instytutu Psychologii PAN.

Czasopismo ukazuje się w sposób ciągły on-line.
Pierwotną wersją czasopisma jest wersja elektroniczna
publikowana kwartalnie w internecie.