Prawo do pochówku nasciturusa w świetle praw człowieka

Agnieszka Kania

Abstrakt

Przed nowelizacją ustawy o cmentarzach i chowaniu zmarłych z 2011 r. znacząco utrudniony był pochówek dzieci martwo urodzonych. Przyczyną tego problemu był niejasny stan prawny. Wynikał on z nierelewantnych przepisów dotyczących dokumentacji medycznej i aktów stanu cywilnego, utrudniających pochówek dzieci martwo urodzonych przed 22 tygodniem ciąży. Celem niniejszego opracowania była historyczna i dogmatyczna analiza regulacji administracyjnoprawnej pochówku dziecka utraconego, co pozwoliło na rozstrzygnięcie problemu statusu prawnego nasciturusa w ujęciu przedmiotowym lub podmiotowym w kontekście prawa do grobu. Sformułowano postulaty de lege ferenda w zakresie zmiany zakresu pojęć dotyczących śmierci dziecka poczętego, aby zrealizować dyrektywę spójności polskiego systemu prawnego. Całościowa analiza tworzy podstawę do zaproponowania zmian statusu prawnego nasciturusa przez wprowadzenie definicji dziecka poczętego, a co za tym idzie objęcie wprost ochroną także dziecka martwo urodzonego i instytucji chroniących jego prawa (rozszerzenia zadań kuratora ustanawianego na mocy art. 182 k.r.o.). 

 

The Right to Burial of Unborn Children in the Light of Human Rights

ABSTRACT

Before the amendment of the Act on cemeteries and burial of the dead, it was difficult to bury stillborn children due to unclear legal status resulting from irrelevant provisions regarding medical and civil status records. This state of affairs made the burial of stillborn children before 22nd week of pregnancy difficult. The purpose of the article is a historical and dogmatic analysis of the administrative regulation of the burial of unborn children, hopefully facilitating the resolution of the issue of the legal status of the nasciturus in terms of the subjective and human approach in the context of the right to the grave. The article helps formulate de lege ferenda postulates as regards changing the concepts surrounding the death of the unborn child. All this to implement the directive of the cohesive Polish legal system. The comprehensive analysis will provide the basis for proposing changes in the legal status of the nasciturusby introducing the definition of a conceived child, and thus protecting the stillborn child and institutions protecting his/her rights (e.g. institution of the nasciturus curator established by Article 182 of the Polish Family and Guardianship Code). 

Słowa kluczowe: prawo do pochówku, nasciturus, prawa człowieka, dziecko martwo urodzone / right to burial, human rights, stillborn child
References

Darmorost E., Ustawa o cmentarzach i chowaniu zmaych. Komentarz, Warszawa 2014.

Drembkowski P., Ustawa o cmentarzach i chowaniu zmaych. Komentarz, Warszawa 2018.

Dziecko martwo urodzone czynności prawne,  http://www.sluzew.dominikanie. pl/rodzice_dziecka_utraconego/img/dziecko_martwo_urodzone_czynnosci_ prawne.pdf.

Fąk J., Zarodek, ód, od kiedy człowiek? [w:] Aborcja w ujęciu prawa, medycyny i psychologii, D. Franków (red.), Siedlce 2005.

Haberko J., Konsekwencje prawne żywego i martwego urodzenia, Prawo i Medycyna” 2007, nr 3.

Hub G., Godność osobowa dziecka nienarodzonego, http://bc.upjp2.edu.pl/Con- tent/1756/holub-grzegorz.pdf.

Jkowski M., Konsekwencje prawne Protokołu nr 30 w sprawie stosowania Karty praw podstawowych Unii Europejskiej do Polski i Zjednoczonego Królestwa, Zeszyty Prawnicze” 2013, nr 4 (40).

Kania A., Nasciturus pro iam nato habetur dziecko (nasciturus) czy kobieta? Przesłanki przerwania ciąży w kontekście praw człowieka analiza prawna [w:] Powszechny system ochrony praw człowieka 70 lat po proklamowaniu Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka. Osiągncia – bariery – nowe wyzwania i rozwiązania, J. Jaskiernia, K. Spryszak (red.), Toruń 2019.

Lewandowska-Malec I., Dobra osobiste, wyd. 2, Warszawa 2017, Legalis.

Michajlik A., Ramotowski W., Anatomia i fizjologia człowieka, Warszawa 2015.

Michowska K., Niemajątkowe wartości życia rodzinnego w polskim prawie cywilnym, Warszawa 2017, Legalis.

Radwski Z., Olejniczak A., Prawo cywilne – część ogólna, Warszawa 2017.

Smyczyński T., Prawo rodzinne i opiekuńcze, Warszawa 2016.

Zubik M., Ochrona prawna początku życia człowieka w rozwiązaniach mdzynarodowych i konstytucyjnych w Europie, Przegląd Sejmowy” 2007, nr 3 (80).

Stanowisko Zespołu Prawnego ws. wymogów karty martwego urodzenia Federacji na  rzecz Kobiet i Planowania Rodziny, http://federa.org.pl/karta-martwego-urodzenia/.

Akty prawne i dokumenty urzędowe

Powszechna Deklaracja Praw Człowieka z 10 grudnia 1948 r., http://www.unesco. pl/fileadmin/user_upload/pdf/Powszechna_Deklaracja_Praw_Czlowieka.pdf.

Konwencja o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności sporządzona w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., zmieniona następnie Protokami nr 3, 5 i 8 oraz uzupełniona Protokołem nr 2, Dz.U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284.

Międzynarodowy Pakt Praw Obywatelskich i Politycznych otwarty do podpisu w Nowym Jorku dnia 19 grudnia 1966 r., Dz.U. z 1977 r. Nr 38, poz. 167.

Karta Praw Podstawowych Unii Europejskiej, Dz.Urz. UE z 2016 r. C 202, s. 389.

Konstytucja  Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r., Dz.U. Nr 78, poz. 483 ze zm.

Ustawa z dnia 31 stycznia 1959 r. o cmentarzach i chowaniu zmaych, tekst jedn.: Dz.U. z 2019 r. poz. 1473 ze zm.

Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy, tekst jedn.: Dz.U. z 2017 r. poz. 682 ze zm.

Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny, tekst jedn.: Dz.U. z 2019 r. poz. 1145 ze zm.

Ustawa z dnia 29 września 1986 r. Prawo o aktach stanu cywilnego, tekst jedn.: Dz.U. z 2018 r. poz. 2224 ze zm.

Ustawa z dnia 7 stycznia 1993 r. o planowaniu rodziny, ochronie odu ludzkiego i warunkach dopuszczalności przerywania ciąży, Dz.U. Nr 17, poz. 78 ze zm.

Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie rodzajów i zakresu dokumentacji medycznej oraz sposobu jej przetwarzania, Dz.U. Nr 252, poz. 1697 ze zm.

Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 9 listopada 2015 r. w sprawie rodzajów, zakresu  i wzow dokumentacji medycznej oraz sposobu jej przetwarzania, Dz.U. poz. 2069.

Druk sejmowy nr 3941 Sejmu RP VI kadencji z 19.01.2011 r., http://orka.sejm.gov. pl/Druki6ka.nsf/0/BAC0DF460FF65CCDC1257849003B7988/$file/3941.pdf.

Orzecznictwo

Orzeczenie TK z dnia 28 maja 1997 r., K 26/96, Legalis nr 10361.

Wyrok SN z dnia 9 grudnia 2011 r., III CSK 106/11, Legalis nr 429214.

Wyrok SN z dnia 3 grudnia 2010 r., I CSK 66/10, Legalis nr 414109.

Wyrok du Apelacyjnego w Rzeszowie z dnia 25 października 2012 r., I ACa 352/12, http://orzeczenia.ms.gov.pl.

Wyrok du Okręgowego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 27 listopada 2011 r., I C 1760/13, http://orzeczenia.ms.gov.pl.

Wyrok du Rejonowego dla Warszawy Pragi-Południe z dnia 17 lutego 2016 r., VI U 462/15, http://orzeczenia.ms.gov.pl. 

Pierwotną wersją czasopisma jest wersja elektroniczna publikowana w internecie.