Interdyscyplinarne podejście do badań mechanizmów uwagi jako model badawczy dla kognitywistyki?

Dariusz Asanowicz,

Marta Siedlecka,

Łukasz Michalczyk

Abstrakt

Jednym z głównych wyzwań stojących przed kognitywistyką jest integracja wiedzy gromadzonej przez różne dyscypliny naukowe zajmujące się problematyką umysłu i poznania. Wydaje się jednak, że jeszcze ważniejszym i jednocześnie trudniejszym zadaniem jest stworzenie spójnego paradygmatu pozwalającego na wielopoziomowe ujęcie zarówno starych, jak i nowych problemów badawczych. Przed wyzwaniem tym stoi nie tylko interdyscyplinarna, bardzo ogólna nauka, jaką jest kognitywistyka, ale także dyscypliny naukowe, które niejako wchodzą w skład kognitywistyki. Przykładowo, psychologowie poznawczy, którzy badają funkcjonowanie ludzkiego umysłu, coraz częściej zmuszeni są czerpać z innych dziedzin psychologii, a także łączyć wiedzę psychologiczną z tą, której o mózgu, poznaniu, emocjach czy zachowaniu społecznym dostarczają badania prowadzone na gruncie innych nauk. Niezwykle szybki przyrost wiedzy czyni to zadanie coraz trudniejszym. Współczesna psychologia wciąż oferuje wiedzę bardzo fragmentaryczną, nietworzącą spójnego obrazu. Jej poszczególne dziedziny funkcjonują niemal niezależnie od siebie, a rezultaty badań prowadzonych w różnych paradygmatach eksperymentalnych trudno jest z sobą zintegrować. Jesteśmy przekonani, że tak uprawiana psychologia nie jest w stanie wypracować pełnego i adekwatnego obrazu działania ludzkiego umysłu.

References

Asanowicz D., Siedlecka M. 2008, The Influence of Emotion on the Efficiency of Attentional Networks. W przygotowaniu.

Ashby F.G., Isen A.M., Turken A.U. 1999, A neuropsychological theory of positive affect and its influence on cognition, „Psychological Review”, nr 106, s. 529–550.

Barnea A., Rassis A., Raz A., Othmer S., Zaidel,E. 2004, Effects of neurofeedback on hemispheric attentional networks, „Brain and Cognition”. W druku.

Cavanagh P. 2004, Attention Routines and the Architecture of Selection [w:] Cognitive Neuroscience of Attention, red. M.I. Posner, NY: Guilford Press, s. 13–28.

Center for the Study of Emotion and Attention (CSEA), 1999, The international affective picture system. Photographic slides. Gainesville, FL: The Center for Research in Psychophysiology, University of Florida.

Colzato L.S., van Wouwe N.C., Hommel B. 2007, Feature binding and affect: Emotional modulation of visuo-motor integration, „Neuropsychologia”, nr 45 (2), s. 440–446.

Fan J., Byrne J., Worden M.S., Guise K.G., McCandliss B.D., Fossella J., Posner M.I. 2007, The relation of brain oscillations to attentional networks, „Journal of Neuroscience”, nr 27(23), s. 197–206.

Fan J., McCandliss B.D., Fossella J., Flombaum J.I., Posner M.I. 2005, Activation of attentional networks, „Neuroimage”, nr 26, s. 471–479.

Fan J., McCandliss B.D., Sommer, T. , Raz, A. i Posner, M. I. 2002, Testing the efficiency and independence of attentional networks, „Journal of Cognitive Neuroscience”, nr 14, s. 340–347.

Fernandez-Duque D., Posner M. I. 2001, Brain imaging of attentional networks in normal and pathological states, „Journal of Clinical and Experimental Neuropsychology”, nr 23(1), s. 477–486.

Fossella J., Posner M.I., Fan J., Swanson J.M., Pfaff D.M. 2002, Attentional phenotypes for the analysis of higher mental function, „The Scientific World Journal”, nr 2, s. 217–223.

Kolańczyk A. 2004, Serce w rozumie. Afektywne podstawy orientacji w otoczeniu. Gdańsk: GWP.

Marrocco R.T., Davidson M.C. 2000, Neurochemistry of attention [w:]The Attentive Brain, red. R. Parasuraman, Cambridge MA: MIT Press, s. 33–50.

Mesulam M.M. 1999, Spatial attention and neglect: parietal, frontal and cingulate contributions to the mental representation and attentional targeting of salient extrapersonal events. Philosophical Transaction of the Royal Sociaty B. Biological Sciences 354(1387), 1325–1346.

Nęcka E. 2000, Procesy uwagi [w:] Psychologia. Podręcznik akademicki, t. 2, red. J. Strelau, GWP, Gdańsk, s. 77–96.

Posner M.I. 2004, Cognitive Neuroscience of Attention. The Guilford Press, New York.

Posner M.I., Fan J. 2007, Attention as an organ system [w:] Neurobiology of Perception and Communication: From Synapse to Society, red.J. Pomerantz, Cambridge University Press, London.

Posner M.I., Petersen S. 1990, The attentional system of the human brain, „The Annual Review of Neuroscience”, nr 13, s. 25–42.

Posner M.I., Rothbart M.K. 2007, Research on Attention Networks as a Model for the Integration of Psychological Science, „Annual Review of Psychology”, nr 58, s. 1–23.

Raz A. 2004, Anatomy of attentional networks, “Anatomical Record (Part B) New Anatomy”. 281B, s. 21–36.

Raz A., Buhle J. 2006, Typologies of attentional networks, „Nature”, nr 7 (5), s. 367–379.

Rothbart M.K., Posner M.I. 2006, Temperament, attention, and developmental psychopathology [w:] Handbook of Developmental Psychopathology, Revised, red. D. Cicchetti, D.J. Cohen, Wiley, New York, s. 167–188.

Rueda M.R., Rothbart M.K., McCandliss B.D., Saccomanno L., Posner M.I. 2005, Training, maturation and genetic influences on the development of executive attention, „Proc. Natl. Acad. Sci. USA”102(41):14931–36.

Wang H., Fan J. 2007, Human Attentional Networks: A Connectionist Model, „Journal of Cognitive Neuroscience”, nr 19, s. 1678–1689.

Wang H., Fan J., Johnson T.R. 2004, A symbolic model of human attentional networks, „Cogn. Syst. Res.”, nr 5, s. 119–134.

Wronka E. 2004, Uwaga. Mózg w działaniu. O neuronalnych podstawach mechanizmu uwagi, „Studia psychologiczne”, nr 4 (1), s. 11–23.

Pierwotną wersją czasopisma jest wersja elektroniczna publikowana w internecie.
Czasopismo ukazuje się w sposób ciągły on-line