Jednorazowe pozwolenie na stały wywóz zabytku za granicę z perspektywy kategorii wieku i wartości – ochrona dziedzictwa kulturowego a rynek sztuki w Polsce

Wojciech Szafrański,

Alicja Jagielska-Burduk

Abstrakt

Artykuł przedstawia problem wywozu zabytków za granicę. Analizie została poddana procedura wywozu zabytku na stałe w kontekście kategorii wieku i wartości obiektu. Autorzy prezentują nowy test VOH (Value of Heritage), który może być stosowany przez rzeczoznawców Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Pomoże to w dużym stopniu obniżyć ryzyko wydania decyzji nienależycie uzasadnionych czy niekorzystnych dla zachowania narodowego dziedzictwa kultury w Polsce.

Single Licence for Permanent Export from the Age and Value Requirements’ Perspective – between Cultural Heritage Protection and the Art Market in the Polish Legal System

Abstract

This article deals with the export of monuments and the existing combination of an object’s age and value while issuing permits. It provides an analysis of the procedure of permanent export focusing on a single license for permanent export in the Polish legal system. The authors offer a new questionnaire model (Value of Heritage Test) to support the procedure undertaken by experts of the Polish ministry of culture and national heritage involved in the process. The VOH test aims to diminish the risk of mistakes in assessing objects’ roles and meanings for national cultural heritage and reassure that the justification meets high standards. 

Słowa kluczowe: test VOH (Value of Heritage), jednorazowe pozwolenie na stały wywóz za granice, rzeczoznawcy Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, narodowe dziedzictwo kultury , Value of Heritage Test, single license for permanent export, exports of the ministry of culture and national heritage, national cultural heritage
References

Białynicka-Birula J., Rynek dzieł sztuki w Polsce. Aspekty prawno-ekonomiczne, Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego [2008], http://www.kongreskultury.pl/library/File/RaportRynekSzt/rynek_dziel_sztuki_raport_w.pelna(1).pdf [dostęp: 5.05.2019].

Boz Z., Fighting the Illicit Trafficking of Cultural Property: a Toolkit for European Judiciary and Law Enforcement, UNESCO, Paris 2018.

Codice dei beni culturali e del paesaggio, ai sensi dell’articolo 10 della legge 6 luglio 2002, n. 137, w: Kodeks dóbr kultury i krajobrazu Republiki Włoskiej, tłum. A. Moś, Gdańsk 2017.

Dekret Rady Regencyjnej z dnia 31 października 1918 r. o opiece nad zabytkami sztuki i kultury, „Dziennik Praw” 1918, nr 16, poz. 36.

Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/60/UE z dnia 15 maja 2014 r. w sprawie zwrotu dóbr kultury wyprowadzonych niezgodnie z prawem z terytorium państwa członkowskiego, zmieniająca rozporządzenie (UE) nr 1024/2012 (wersja przekształcona), Dz. Urz. UE L 159 z 28.05.2014.

Jagielska-Burduk A., Zabytek ruchomy, Wolters Kluwer Polska, Warszawa 2011.

Jakubowski A., Jakubowski O., Pierwokup przy wywozie dóbr kultury za granicę – analiza kierunkowych zmian w prawie polskim, w: A. Jagielska-Burduk, W. Szafrański (red.), Kultura w praktyce. Zagadnienia prawne, t. 3: Muzea a rynek sztuki. Aspekty prawne, Wydawnictwo Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk, Poznań 2014.

Pasieczny R. (red.), Problematyka autentyczności dzieł sztuki na polskim rynku. Teoria, praktyka, prawo, Narodowy Instytut Muzealnictwa i Ochrony Zbiorów, Warszawa 2012.

Pownall R.A.J., TEFA Art Market Report 2017, http://made2measure.org/tefaf/amr2017/home [dostęp: 20.05.2019].

Rozporządzenie Ministra Kultury z dnia 10 maja 2004 r. w sprawie rzeczoznawców Ministra Kultury w zakresie opieki nad zabytkami, Dz.U. Nr 124, poz. 1302.

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/880 z dnia 17 kwietnia 2019 r. w sprawie wprowadzania i przywozu dóbr kultury, Dz. Urz. UE L 151 z 7.06.2019 r.

Subsidiary Committee of the Meeting of States Parties to the UNESCO Convention on the Means of Prohibiting and Preventing the Illicit Import, Export and Transfer of Ownership of Cultural Property (UNESCO, Paris, 1970), C70/19/7.SC/8a, Paris, April 2019, Seventh Session UNESCO Headquarters, Room XI, 22 and 23 May 2019, http://www.unesco.org/new/fileadmin/MULTIMEDIA/HQ/CLT/movable/images/FINAL_SC_Duediligence_EN.pdf [dostęp: 11.06.2019].

Szafrański W., Dziedzictwo kultury – ekonomia – prawo, w: A. Jagielska-Burduk, W. Szafrański, Ł. Gaweł, Mechanizmy prawne zarządzania dziedzictwem kultury, Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego, Gdańsk–Warszawa 2016.

Ustawa z dnia 30 czerwca 1998 r. o historycznym środowisku (Kulturmiljölag) (1988:950), https://en.unesco.org/cultnatlaws/list [dostęp: 12.05.2019].

Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 2067, 2245.

Ustawa z dnia 25 maja 2017 r. o restytucji narodowych dóbr kultury, Dz. U. poz. 1086.

Węgrzak M.J., Zasady prawa ochrony dziedzictwa kultury w orzecznictwie sądów administracyjnych, rozprawa doktorska napisana pod kierunkiem dr. hab. K. Zeidlera, prof. UG i promotora pomocniczego dr A. Jagielskiej-Burduk, Uniwersytet Gdański 2019, niepubl.

Zalasińska K., Wpływ zmiany przepisów dotyczących wywozu zabytków za granicę na rynek sztuki w Polsce, w: W. Kowalski, K. Zalasińska (red.), Rynek sztuki. Aspekty prawne, Wolters Kluwer Polska, Warszawa 2011.

Zeidler K., Zasady prawa ochrony dziedzictwa kultury – propozycja katalogu, „Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny” 2018, z. 4. 

Czasopismo ukazuje się w sposób ciągły on-line.

Pierwotną formą czasopisma jest wersja papierowa.