Praktyczne zastosowanie instytucji safe haven przez dyrektorów muzeów oraz kuratorów

Piotr Lasik

Abstrakt

Zastosowanie instytucji safe haven jako pomocy dla zagrożonych zabytków stanowi realne wyzwanie dla muzealników w zakresie zarządzania obiektami oraz kuratorów w przedmiocie prezentowania dzieł. Artykuł ukazuje pracę, jaką muszą wykonać dyrektorzy i pracownicy muzeów, by zapewnić ochronę wszystkim przyjętym obiektom, oraz niebezpieczeństwa, jakie z tym się wiążą. Jest to także szansa dla muzeów na przezwyciężenie kryzysu organizacyjnego i finansowego panującego w instytucjach kultury oraz zaangażowanie się w sprawy dotyczące światowego dziedzictwa. Również kuratorzy są odpowiedzialni za właściwe zarządzanie zabytkami. Mają odpowiednią wiedzę na temat obiektów, potrafią zaangażować i uwrażliwić zwiedzających na kwestie związane z ochroną dziedzictwa kulturowego.

Practical Application of Safe Haven Principles at Cultural Institutions by Museum Directors and Curators
Abstract

Safe haven as a remedy for affected monuments not only challenges museum directors when managing the safeguarded monuments, but also curators, who engage in monument displays. This article shows the risks and work needed to be done by both directors and regular museum workers to provide the required help for all of the received objects. This is also an opportunity for the museums to overcome financial and governance crises in cultural institutions, and to involve themselves in international heritage matters. Curators as well are responsible for properly managing the monuments, by using the instruments at their disposal to tell a story beyond the objects, involve the audience, and make them aware of the importance of protecting cultural heritage. 

Słowa kluczowe: safe haven, dziedzictwo kulturowe, kurator, dyrektor muzeum, muzeum, artefakt , cultural heritage, curator, museum director, museum, artifact
References

AAMD Protocols for Safe Havens for Works of Cultural Significance from Countries in Crisis, https://www.aamd.org/document/aamd-protocols-for-safe-havens-for-works-ofcultural-significance-from-countries-in-crisis [dostęp: 4.10.2018].

Anspach E., Dintenfass A.J., Dintenfass N. i in., The Art of Collecting African Art, The Center for African Art, New York 1988, https://issuu.com/theafricacenternewyork/docs/the_art_of_collecting_african_art?e=23433780/33398504 [dostęp: 28.10.2018].

Baldwin J., Bearden R., Eyo E. i in., Perspectives: Angles on African Art, The Center for African Art, New York 1987, https://issuu.com/theafricacenternewyork/docs/perspectives-_angles_on_african_art?e=23433780/33398701 [dostęp: 28.10.2018].

Chechi A., Rescuing Cultural Heritage from War and Terrorism: A View from Switzerland, „Santander Art and Culture Law Review” 2015, nr 2(1).

Danto A., Gramly R.M., Hultgren M.L. i in., Art/Artifact. African Art in Anthropology Collections, The Center for African Art, New York 1988, https://issuu.com/theafricacenternewyork/docs/art_artifact-_african_art_in_anthro?e=23433780/33398715 [dostęp: 28.10.2018].

Drela M., Działalność gospodarcza instytucji kultury, w: A. Jagielska-Burduk, W. Szafrański (red.), Kultura w praktyce. Zagadnienia prawne, t. 2: Wokół problematyki prawnej zabytków i rynku sztuki, Wydawnictwo Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk, Poznań 2013.

Drela M., Umowa o zwiedzanie wystawy w muzeum, w: A. Jagielska-Burduk, W. Szafrański (red.), Kultura w praktyce. Zagadnienia prawne, t. 3: Muzea a rynek sztuki. Aspekty prawne, Wydawnictwo Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk, Poznań 2014.

Folga-Januszewska D., Muzeum: definicja i pojęcie. Czym jest muzeum dzisiaj?, „Muzealnictwo” 2008, nr 49

Fyderek N., Szafrański W., Sprzedaż muzealiów – niewykorzystana szansa czy brak konieczności, w: A. Jagielska-Burduk, W. Szafrański (red.), Kultura w praktyce. Zagadnienia prawne, t. 3: Muzea a rynek sztuki. Aspekty prawne, Wydawnictwo Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk, Poznań 2014.

Glaeser E.L., The Governance of Not-for-Profit Firms, Harvard Institute of Economic Research, Cambridge 2002.

Gredka I., Bezpieczeństwo nabycia obiektów do muzeum, w: A. Jagielska-Burduk, W. Szafrański (red.), Kultura w praktyce. Zagadnienia prawne, t. 3: Muzea a rynek sztuki. Aspekty prawne, Wydawnictwo Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk, Poznań 2014.

https://icom.museum/en/activities/standards-guidelines/museum-definition/ [dostęp:20.10.2018].

https://icom.museum/en/committee/committee-for-museum-definition-prospects-and-potentials/ [dostęp: 20.10.2018].

https://icom.museum/en/news/the-museum-definition-the-backbone-of-icom/ [dostęp: 20.10.2018].

Jagielska-Burduk A., Szafrański W., Gaweł Ł., Mechanizmy prawne zarządzania dziedzictwem kultury, Gdańsk–Warszawa 2016.

Jagielska-Burduk A., Szafrański W., Lasik P. (red.), Zogniskowany wywiad grupowy jako metoda badania prawa ochrony dziedzictwa kultury, Wydawnictwo Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego, Bydgoszcz 2016.

Jagielska-Burduk A., Szafrański W., Sektor kultury – działalność kulturalna. Wokół problematyki prawnej, w: A. Jagielska-Burduk, W. Szafrański (red.), Kultura w praktyce. Zagadnienia prawne, t. 1, Wydawnictwo Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk, Poznań 2012.

Jakubowski O., Nabywanie dóbr kultury przez muzea, „Muzealnictwo” 2012, nr 53.

Kantchev G., Buyer Beware: Looted Antiquities Flood Online Sites Like Amazon, Facebook, 1.11.2016, https://www.wsj.com/articles/the-online-bazaar-for-looted-antiquities-1509466087 [dostęp: 15.10.2018].

Kodeks Etyki ICOM dla Muzeów, https://icom.museum/wp-content/uploads/2018/07/poland.pdf [dostęp: 20.10.2018]. 

Lasik P., Czy rzeczywiście dobrze rozumiemy definicję muzeum?, w: P. Dobosz, M. Adamus, D. Guzek, A. Mazur (red.), Węzłowe problemy prawnej ochrony dziedzictwa kulturowego, t. 1, Wydawnictwo Kasper, Kraków 2016.

Lasik P., Zabytki na uchodźstwie – safe haven jako narzędzie wielopoziomowej współpracy międzynarodowej na rzecz ochrony dóbr kultury, „Santander Art and Culture Law Rewiev” 2018, nr 1(4). 

Loi fédérale sur la protection des biens culturels en cas de conflit armé, de catastrophe ou de situation d’urgence (LPBC) du 20 juin 2014, Recueil officiel du droit fédéral, No 44, 11 novembre 2014, p. 3545-3554, ang. Federal Act on the Protection of Cultural Property in the Event of Armed Conflict, Disaster or Emergency Situations (PCPA), Federal Law No. 520.3, 20 June 2014, http://www.unesco.org/culture/natlaws/media/pdf/switzerland/suisse_fedactprotcltprop_entof [dostęp: 30.09.2018].

Lyotard J.F., Kondycja ponowoczesna. Raport o stanie wiedzy, tłum. M. Kowalska, J. Migasiński, Fundacja Aletheia, Warszawa 1997.

Raport Strategia Rozwoju Muzealnictwa – założenia programowe, oprac. przez zespół ekspertów NIMOZ, Narodowy Instytut Muzealnictwa i Ochrony Zbiorów, Warszawa 2012, https://www.nimoz.pl/files//articles/133/Raport_Strategia_Rozwoju_Muzealnictwa_-_zalozenia_programowe001.pdf [dostęp: 12.10.2018]. 

Report of the Seventy-third Conference, held in Rio de Janeiro, Brazil, 17-21 August 2008, The International Law Association, https://heinonline.org/HOL/LandingPage?handle=hein.ilarc/ilarc0073&div=1&src=home [dostęp: 23.10.2018].

Rivière G.H., La muséologie selon, Dunod, Paris 1989.

Shabi R., Looted in Syria – and sold in London: the British antiques shops dealing in artefacts smuggled by Isis, 3.07.2015, https://www.theguardian.com/world/2015/jul/03/antiquitieslooted-by-isis-end-up-in-london-shops [dostęp: 15.10.2018].

Ustawa z dnia 25 października 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej, tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 115 i 730. 

Ustawa z dnia 21 listopada 1996 r. o muzeach, Dz. U. z 1997 r. Nr 5, poz. 24, tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 720, 1669.

Vogel S., Always True to the Object, in Our Fashion, w: I. Karp, S.D. Lavine (red.), Exhibiting Cultures: The Poetics and Politics of Museum Display, Smithsonian Books, Washington DC 1991.

Zalasińska K., Zeidler K., Wykład prawa ochrony zabytków, Wolters Kluwer, Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego, Warszawa–Gdańsk 2015.

Zeidler K. (red.), Prawo ochrony zabytków, Wolters Kluwer, Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego, Warszawa–Gdańsk 2014.

Zeidler K., Prawo ochrony dziedzictwa kultury, Wolters Kluwer Polska, Warszawa 2007.  

Czasopismo ukazuje się w sposób ciągły on-line.

Pierwotną formą czasopisma jest wersja papierowa.