Możliwości wystąpień porozumień ograniczających konkurencję na rynku sztuki. Uwagi wstępne

Wojciech Szafrański,

Alicja Jagielska-Burduk,

Katarzyna Jóźwiak

Abstrakt

Wyjątkowość rynku sztuki obejmuje specyfikę przedmiotu obrotu i mechanizmów działania podmiotów biorących udział w obrocie, a także tradycję rynku opartą na szczególnej więzi między sprzedawcą a kupującym. Doświadczenia rynków zagranicznych z udziałem najsłynniejszych domów aukcyjnych potwierdziły, że rynek sztuki jest również narażony na wystąpienie porozumień ograniczających konkurencję i praktyki monopolistyczne. Obserwując rozwój polskiego rynku sztuki, przewiduje się, że wraz z umocnieniem się uczestników rynku dostarczających towar na rynek jako pośrednicy (domy aukcyjne) wkrótce mogą się na nim pojawić porozumienia ograniczające konkurencję. W artykule poddano analizie przepisy prawa unijnego oraz polskiego (w szczególności ustawę z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów). Jednocześnie ukazano wpływ zmieniającego się otoczenia prawnego zagranicznych rynków sztuki oraz polskiego rynku sztuki na zawieranie porozumień ograniczających konkurencję (niejednolite definiowanie przez ustawodawców krajowych kategorii narodowych dóbr kultury, dynamika zmian przepisów odnoszących się do wywozu zabytków oraz potencjał instytucji res extra commercium).

 

The possibility for the appearance of restrictive agreements on the Polish art market
Abstract
The uniqueness of the art market covers the specifics of the subject of sale and the mechanisms in operation for subjects taking part in the process of sale, as well as the tradition of a market based on the specific bond between the seller and the buyer. The experience of foreign markets with the participation of the most famous auction houses has confirmed that the art market is also susceptible to the appearance of agreements limiting competition (restrictive agreements) and ones causing monopolistic practices. In observing the development of the Polish art market it is forecast that together with a strengthening of those supplying the market with goods as intermediaries (auction houses) there could shortly appear restrictive agreements within this market. The article offers a comprehensive analysis of relevant provisions of EU law as well as Polish law (in particular that of the 16th of February 2007 on consumer protection). It equally shows the impact of the changing legal surroundings within both foreign and Polish markets in the concluding of restrictive agreements (non-uniformly defined by national legislators of cultural heritage, the dynamic changes in the regulations relating to the shipment of monuments as well as the potential of institutions res extra commercium)
Słowa kluczowe: dom aukcyjny, porozumienie cenowe, porozumienie ograniczające konkurencję, rynek sztuki
References
Amore A.M., The Art of the Con: The Most Notorious Fakes, Frauds and Forgeries in the Art Word, St. Martin’s Press, New York 2015.
Asker J., A Study of the Internal Organization of a Bidding Cartel, „American Economic Review” 2010, t. 100(3).
Beckmann M., Art Auctions and Bidding Rings: Empirical Evidence from German Auction Data, „Journal of Cultural Economics” 2004, t. 28(2).
Białynicka-Birula J., Morfologia rynku aukcyjnego dzieł sztuki w ujęciu systemowym, „Zeszyty Naukowe Akademii Ekonomicznej w Krakowie” 2002, nr 605.
Chamberlin E., The Theory of Monopolistic Competition, Harvard University Press, Cambridge 1933.
Dziamski G., Rynek sztuki w Europie, w: M. Iwaszkiewicz (red.), Menedżer kultury, Centrum Animacji Kultury, Warszawa – Poznań 1995.
Golka M., Rynek sztuki, Agencja Badawczo-Promocyjna „Artis”, Poznań 1991.
Golka M., Transformacja systemowa a kultura w Polsce po 1989 roku, Instytut Kultury, Warszawa 1997.
Grzywacz A., Obrót dziełami sztuki, Wydawnictwo Prawnicze „LexisNexis”, Polsko-Niemieckie Centrum Prawa Bankowego, Warszawa 2004.
Iwański M., Uruchomić polski rynek sztuki!, „Obieg”, 11.09.2012, http://www.obieg.pl/teksty/26289 [dostęp: 2.04.2016].
Jurczyk Z., Kartele w polityce konkurencji Unii Europejskiej, C.H. Beck, Warszawa 2012.
Karta praw podstawowych Unii Europejskiej, Dz. Urz. UE C 326/391 z 26.10.2012.
Korzeniowska-Marciniak M., Międzynarodowy rynek dzieł sztuki, Towarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych „Universitas”, Kraków 2001.
Malawski M., Wieczorek A., Sosnowska H., Konkurencja i kooperacja: teoria gier w ekonomii i naukach społecznych, wyd. 2, Państwowe Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2012.
Mason Ch., The Art of Steal: Inside the Sotheby’s – Christie’s Auction House Scandal, G.P. Putnam Sons, New York 2005.
Mei J., Moses M., Art as an Investment and the Underperformance of Masterpieces, „The American Economic Review” 2002, t. 92(5).
Miąsik D., Reguła rozsądku w prawie antymonopolowym, Zakamycze, Kraków 2004.
Milewski R., Kwiatkowski E., Podstawy ekonomii, Państwowe Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2007.
Miliszkiewicz J., Rynek sztuki czyli walizka iluzjonisty, w: W. Szafrański (red.), Wokół problematyki prawnej zabytków i dzieł sztuki, t. 2, Wydawnictwo Poznańskie, Poznań 2008.
Miliszkiewicz J., Życie na niby, czyli krajowy rynek sztuki i antyków, w: W. Kowalski, K. Zalasińska (red.), Rynek sztuki. Aspekty prawne, Wolters Kluwer Polska, Warszawa 2011.
Narahari Y., Garg D., Narayanam R., Prakash H., Game Theoretic Problems in Network Economics and Mechanism Design Solutions, Springer Verlag, London 2009.
Podrecki P., Porozumienia ograniczające konkurencję, w: System prawa prywatnego, t. 15: M. Kępiński (red.), Prawo konkurencji, C.H. Beck, Instytut Nauk Prawnych PAN, Warszawa 2014.
Polityka ochrony konkurencji i konsumentów, UOKiK, Warszawa 2015.
Potocki T., 20 lat polskiego rynku sztuki w kierunku rynku dojrzałego, „Art&Business” 2012, nr 3.
Powałowski A. (red.), Prawo gospodarcze publiczne, C.H. Beck, Warszawa 2011.
Rozporządzenie (WE) nr 139/2004 w sprawie kontroli koncentracji przedsiębiorstw, Dz. Urz. UE L 24 z 29.1.2004.
Sendrowicz M., Gronowski S., Wyznaczanie rynku w sprawie antymonopolowej, „Przegląd Sądowy” 1997, nr 7-8.
Sieradzka M., Zmowy przetargowe w świetle prawa zamówień publicznych oraz prawa konkurencji,C.H. Beck, Warszawa 2015.
Skurzyński P., Nowe wytyczne Komisji w sprawie ograniczeń wertykalnych a pobieranie innych niż marża handlowa opłat za przyjęcie towaru do sprzedaży, „Przegląd Prawa Handlowego” 2012, nr 6.
Stawicki A., Stawicki E. (red.), Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów. Komentarz, Wolters Kluwer Polska, Warszawa 2011.
Stec P., Dyrektywa 93/7/EWG z perspektywy dwóch dekad funkcjonowania, „Santander Art and Culture Law Review” 2015, nr 1.
Stec P., Nierzetelne praktyki aukcyjne i środki ich zwalczania w wybranych obcych systemach prawnych, „Opolskie Studia Administracyjno-Prawne” 2011, t. 8.
Stec P., Pozycja prawna domu aukcyjnego w prawie wybranych państw europejskich, „Problemy Współczesnego Prawa Międzynarodowego, Europejskiego i Porównawczego” 2004, t. 2. 
Stec P., Sprzedaż aukcyjna, Katowice 2001 [maszynopis, praca doktorska].
Stiglitz J.E., The Causes and Consequences of the Dependence of Quality on Price, „Journal of Economic Literature” 1987, t. 25(1).
Szafrański W., Handel dziełami sztuki w Polsce a gry rynkowe – zarys problematyki, w: W. Kowalski, K. Zalasińska (red.), Rynek sztuki. Aspekty prawne, Wolters Kluwer Polska, Warszawa 2011.
Szafrański W., Mechanizm tzw. budowania cen na polskim rynku sztuki, „Prawo Europejskie w Praktyce” 2010, nr 7-8.
Szafrański W., Mity i patologie obrotu dziełami sztuki, „Santander Art & Culture Law Review” 2015, nr 1.
Szafrański W., Od falsów z „3P” do „żyrandolowych” aukcji. Nowe zjawiska na rynku sztuki, „Cenne, Bezcenne, Utracone” 2015, nr 3-4.
Szafrański W., Regulaminy aukcyjne na polskim rynku sztuki, w: W. Kowalski, K. Zalasińska (red.), Rynek sztuki. Aspekty prawne, Wolters Kluwer Polska, Warszawa 2011.
Szafrański W., Res extra commercium, w: A. Jagielska-Burduk, W. Szafrański, Ł. Gaweł, Mechanizmy prawne zarządzania dziedzictwem kultury, Wolters Kluwer, Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego, Gdańsk – Warszawa 2016.
Szanciło T., Porozumienia ograniczające konkurencję, „Przegląd Prawa Handlowego” 2006, nr 8.
Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej z dnia 26 października 2012 r., Dz. Urz. UE. C 326 z 26.10.2012.
Traktat o Unii Europejskiej (wersja skonsolidowana), Dz. Urz. UE. C 326 z 26.10.2012.
Traktat z Lizbony zmieniający Traktat o Unii Europejskiej i Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską, sporządzony w Lizbonie dnia 13 grudnia 2007 r., Dz.U. z 2009 r. Nr 203, poz. 1569, wszedł w życie 1 grudnia 2009 r.
Turno B., Kategoria porozumień zakazanych ze względu na cel w unijnym oraz polskim prawie ochrony konkurencji, „Kwartalnik Prawa Publicznego” 2012, nr 2.
Ustawa z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów, tekst jedn. Dz.U. z 2015 r., poz. 1634.
Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, Dz. U. Nr 162, poz. 1568 ze zm.
Zalasińska K., Wpływ zmiany przepisów dotyczących wywozu zabytków za granicę na rynek sztuki w Polsce, w: W. Kowalski, K. Zalasińska (red.), Rynek sztuki. Aspekty prawne, Wolters Kluwer Polska, Warszawa 2011.

Czasopismo ukazuje się w sposób ciągły on-line.

Pierwotną formą czasopisma jest wersja papierowa.