Wpływ rozwiązań prawnych wybranych państw na skuteczność nabycia własności nielegalnie pozyskanych zabytków archeologicznych

Agata Rabiej

Abstrakt

Artykuł przybliża rozwiązania normatywne dotyczące nabycia własności rzeczy ruchomej od nieuprawnionego przez nabywcę w dobrej wierze, występujące w systemach wybranych państw systemu prawa stanowionego i common law, w kontekście obrotu nielegalnie pozyskanymi zabytkami archeologicznymi. W artykule poruszono także problem wyboru prawa właściwego w przypadku spraw dotyczących zabytków archeologicznych oraz dzieł sztuki: czy powinny być stosowane takie reguły wyboru prawa jak do każdej innej rzeczy ruchomej, czy też należy zastosować odmienne rozwiązania?

 

The impact of the normative regulations of selected countries on the effectiveness of acquiring the ownership of illegally acquired archaeological monuments

Abtract

The article deals with different normative regulations concerning the acquisition of movables from a non domino purchased in good faith, which occur in selected civil law and common law systems, within the context of trafficking in illegally acquired archaeological monuments. The article also raises the problem of the choice of law in cases concerning archaeological monuments and works of art – whether the same rules for choosing the law should be applied to any movables, or if a different approach should be taken into consideration as far as archaeological monuments are concerned.

Słowa kluczowe: dzieło sztuki, lex originis, lex situs, wybór prawa właściwego, zabytek, zabytek archeologiczny
References
Bauer A., New Ways of Thinking About Cultural Property: A Critical Appraisal of the Antiquities Trade Debates, „Fordham International Law Journal” 2007, nr 31.
Bogaert S. van den, Tereszkiewicz T., Belgijskie prawo prywatne międzynarodowe, „Kwartalnik Prawa Prywatnego” 2005, z. 3.
Brodie N., Doole J., Watson P., Stealing History: the Illicit Trade in Cultural Material, McDonald Institute, Cambridge 2000.
Bürgerliches Gesetzbuch (BGB) tekst ustawy: https://www.gesetze-im-internet.de/bundesrecht/bgb/gesamt.pdf [dostęp 13.06.2016].
Code Civil, tekst ustawy: https://www.legifrance.gouv.fr/affichCode.do?cidTexte=LEGITEXT000006070721 [dostęp: 13.06.2016].
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/60/UE z dnia 15 maja 2014 r. w sprawie zwrotu dóbr kultury wyprowadzonych niezgodnie z prawem z terytorium państwa członkowskiego, zmieniająca rozporządzenie (UE) nr 1024/2012 (wersja przekształcona), Dz. Urz. UE L 159 z 28.05.2014, s. 1.
Dyrektywa Rady 93/7/EWG z dnia 15 marca 1993 r. w sprawie zwrotu dóbr kultury wyprowadzonych niezgodnie z prawem z terytorium Państwa Członkowskiego, Dz. Urz. UE L 74 z 27.03.1993, s. 74 ze zm.
Europejska konwencja o ochronie dziedzictwa archeologicznego (poprawiona), sporządzona w La Valetta dnia 16 stycznia 1992 r., Dz. U. z 1996 r. Nr 120, poz. 564 i 565.
Fincham D., How Adopting the Lex Originis Rule Can Impede the Flow of Illicit Cultural Property, „Columbia Journal of Law and the Arts” 2008, t. 32.
Fincham D., Why U.S. Federal Criminal Penalties for Dealing in Illicit Cultural Property are Ineffective, and a Pragmatic Alternative, „The Cardozo Arts and Entertainment Law Journal” 2007, t. 25.
Frey L., Bakalar v. Vavra and the art of conflicts analysis in New York: framing a choice of law approach for moveable property, „Columbia Law Review” 2012, t. 112, nr 5.
Galgano F., Legal Aspects of Trade in Art in Italy, „Geneva Workshop – International Sales of Works of Art” 1985.
Grover S.F., The Need for Civil-Law Nations to Adopt Discovery Rules in Art Replevin Actions: A Comparative Study, „Texas Law Review” 1992, nr 70.
Hawkins A., Rothmani R., Goldstein D., A Tale of Two Innocents: Creating an Equitable Balance Between the Rights of Former Owners and Good Faith Purchasers of Stolen Art, „Fordham Law Review” 1999, nr 49.
Jagielska-Burduk A., Zabytek ruchomy, Wolters Kluwer Polska, Warszawa 2011. 
Kaye L.M., The Recovery of Stolen Cultural Property: A Practitioner’s View, War Stories and Morality Tales, „Sports and Entertainment Law Journal” 1998, t. 5.
Kowalski W., Nabycie własności dzieła sztuki od nieuprawnionego, Zakamycze, Kraków 2004.
Margules P., International Art Theft and the Illegal Import and Export of Cultural Property: A Study of Relevant Values, Legislation, and Solutions, „Suffolk Transnational Law Journal” 1992, nr 15.
Paczuski W., Handel dziełami sztuki w Unii Europejskiej, Zakamycze, Kraków 2005.
Pecoraro T., Choice of law in litigation to recover national cultural property: efforts at harmonization in private international law, „Virginia Journal of International Law” 1990, nr 31.
Rozporządzenie Rady (WE) nr 44/2001 z dnia 22 grudnia 2000 r. w sprawie jurysdykcji i uznawania orzeczeń sądowych oraz ich wykonywania w sprawach cywilnych i handlowych, Dz. Urz. UE L 12 z 16.01.2001, s. 1, ze zm.
Sauveplanne J., The protection of the bona fide purchaser of corporeal movables in comparative law, „The Rabel Journal of Comparative and International Private Law” 1965, nr 4.
Schweizerisches Zivilgesetzbuch (ZGB) vom 10. Dezember 1907 (Stand am 1. April 2016), AS 24 233, tekst ustawy: http://www.admin.ch/opc/de/classified-compilation/19070042/index.html [dostęp: 12.03.2015].
Stec P., Dyrektywa 93/7/EWG z perspektywy dwóch dekad funkcjonowania, „Santander Art and Culture Law Review” 2015, nr 1.
Symeonides S., A Choice-of-Law Rule for Conflicts Involving Stolen Cultural Property, „Vanderbilt Journal of Transational Law” 2005, nr 38.
Szpunar A., Nabycie własności ruchomości od nieuprawnionego, Zakamycze, Kraków 1998.
Traktat z Lizbony zmieniający Traktat o Unii Europejskiej i Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską, sporządzony w Lizbonie dnia 13 grudnia 2007 r., Dz. U. z 2009, Nr 203, poz. 1569.
Trzciński M., Przestępczość przeciwko zabytkom archeologicznym. Problematyka prawno-kryminalistyczna, Wolters Kluwer Polska, Warszawa 2010.
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny, Dz. U. z 2016 r., poz. 380.
Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, Dz. U. Nr 162, poz. 1568.
Ustawa z dnia 4 lutego 2011 r. Prawo prywatne międzynarodowe, Dz. U. Nr 80, poz. 432.
Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o rzeczach znalezionych, Dz. U. poz. 397.
Youngblood Reyhan P., A Chaotic Palette: Conflict of Laws in Litigation Between Original Owners and Good-Faith Purchasers of Stolen Art, „Duke Law Journal” 2001, t. 50, nr 4.
Zeidler K., Prawo ochrony dziedzictwa kultury, Wolters Kluwer Polska, Warszawa 2007.
Zalasińska K., Dobra wiara jako przesłanka ochrony nabywców kradzionych dzieł sztuki – wybrane zagadnienia, „Palestra” 2010, nr 5-6.

Czasopismo ukazuje się w sposób ciągły on-line.

Pierwotną formą czasopisma jest wersja papierowa.