Zagrożenie dziedzictwa kulturowego przestępczością – analiza wydarzeń w 2017 roku

Olgierd Jakubowski

Abstrakt

Badając zjawisko przestępczości przeciwko dziedzictwu kulturowemu, można stosować różne metody w celu zdiagnozowania poziomu zagrożenia. Studium konkretnych przypadków przestępstw, których ofiarą padają dobra kultury, w ujęciu rocznym pozwala dostrzec tendencje w działaniach sprawców oraz pomaga wypracować metody przeciwdziałania przyszłym zdarzeniom. Wieloletnie badania przypadków przestępstw godzących w dziedzictwo kulturowe umożliwiają w sposób komplementarny ocenić poziom zagrożenia takimi czynami i zminimalizować ryzyko ich występowania. W artykule przedstawiono wybrane przypadki przestępstw w 2017 r. na tle statystyk Policji i Krajowej Administracji Skarbowej Straży Granicznej. Będące częścią cyklu corocznych analiz opracowanie obrazuje tendencje i zagrożenia zabytków oraz dóbr kultury w danym roku. Komplementarne przedstawienie informacji o zagrożeniu dziedzictwa kulturowego przestępczością jest istotne dla badań mających na celu wypracowanie strategii jego ochrony.

Criminal Threats to National Heritage – An Analysis of the Events of 2017

Abstract

There are a variety of methods that may be used in the analysis of crimes against cultural heritage which allow us to determine the level of risk. A case study covering all instances of crime against cultural goods during the period of one year allows us to note tendencies present in the behaviour of criminals, and helps develop methods to counteract similar crimes in the future. Based on the results of several such case studies, it is then possible to assess the risk of crime against national heritage in a much more complementary manner and minimise its occurrence. This article presents selected cases of crime in 2017 based on statistics prepared by the national police,National Revenue Administration,and border police. The study is part of an annual series and aims to illustrate the trends and threats related to monuments and cultural assets in a given year. The complementary presentation of collective information on the threat to cultural heritage is essential for a research perspective, in order to develop a strategy for its protection.

Słowa kluczowe: przestępczość, dziedzictwo kulturowe, napad rabunkowy, zniszczenie , crime, statistics, national heritage, robbery, theft, damage
References
Ceglińska R., Międzynarodowa Operacja Pandora II, http://cennebezcenne.pl/wp-content/ uploads/2018/08/CEGLINSKA_2_www.pdf [dostęp: 12.11.2018]. 
Ceglińska R., Skala zagrożeń przestępczością przeciwko dobrom kultury w 2017 r. Efektywność działań Policji, http://cennebezcenne.pl/wp-content/uploads/2018/07/CEGLINSKA_ 1-www.pdf [dostęp: 20.10.2018]. 
Commission expert group on the return of cultural objects (E03204), http://ec.europa.eu/ transparency/regexpert/index.cfm?do=groupDetail.groupDetail&groupID=3204 [dostęp: 20.10.2018]. Dane z Departamentu Ceł Ministerstwa Finansów – pismo z dnia 23 sierpnia 2018 r., sygn. DC5.8870.746.2018, niepubl. 
Dane z Komendy Głównej Policji – pismo z dnia 1 marca 2018 r., sygn. KR-KRYM-878/18. Dane z Komendy Głównej Straży Granicznej – pismo z dnia 3 sierpnia 2018 r., sygn. KG.OI. III.0180.93.2018.JB-I, niepubl.
Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/60/UE z dnia 15 maja 2014 r. w sprawie zwrotu dóbr kultury wyprowadzonych niezgodnie z prawem z terytorium państwa członkowskiego, zmieniająca rozporządzenie (UE) nr 1024/2012 (wersja przekształcona), Dz. Urz. UE L 159 z 28.05.2014 ze zm. 
Jakubowski O., Bazy danych jako narzędzia do poszukiwań utraconych dóbr kultury w regulacjach ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, w: M. Łuczak (red.), Służby w ochronie dziedzictwa sakralnego i archeologicznego Europy Wschodniej. Materiały pokonferencyjne, Pęzino 2-5 X 2017, Pomorskie Towarzystwo Historyczne, Zapol Spółka jawna, Szczecin 2018. 
Jakubowski O., The Internal Market Information System (IMI) on the Return of Cultural Objects – Its Principles, Application, and Evaluation of Its Effectiveness for the Protection of Cultural Heritage, „Santander Art and Culture Law Review” 2016, nr 2(2). 
Jakubowski O., Zagrożenie dziedzictwa kulturowego przestępczością – analiza wydarzeń z 2014 roku, „Santander Art and Culture Law Review” 2015, nr 1. 
Jakubowski O., Zagrożenie dziedzictwa kulturowego przestępczością – analiza wydarzeń z 2015 roku, „Santander Art and Culture Law Review” 2016, nr 1(2).
Jakubowski O., Zagrożenie dziedzictwa kulturowego przestępczością – analiza wydarzeń z 2016 roku, „Santander Art and Culture Law Review” 2017, nr 1(3). 
Kaleta B., Interpol rozszerza dostęp do bazy danych skradzionych dzieł sztuki, w: Katalog utraconych dzieł sztuki, Ośrodek Ochrony Zbiorów Publicznych, Warszawa 2009. 
Kaleta B., Międzynarodowa współpraca policyjna w zwalczaniu przestępczości skierowanej przeciwko dobrom kultury oraz cennym przedmiotom zabytkowym, „Kwartalnik Policyjny” 2018, nr 1(44). 
Kind K.-H., The Role of INTERPOL in the Fight Against the Illicit Trafficking in Cultural Property, w: S. Manacorda, D. Chappell (red.), Crime in the Art and Antiquities World Illegal Trafficking in Cultural Property, Springer-Verlag, New York. Krajowy wykaz zabytków skradzionych lub wywiezionych za granicę niezgodnie z prawem, https://skradzionezabytki.pl/i/#/ [dostęp: 21.09.2018]. 
Krupiński W., Działania Straży Granicznej w zakresie zwalczania przestępczości dotyczącej przemytu zabytków, „Kwartalnik Policyjny” 2018, nr 1(44). 
Odpowiedź Ministerstwa Sprawiedliwości na wystąpienie autora – pismo Ministerstwa Sprawiedliwości z dnia 8 września 2018 r., sygn. DSF-II-082-226/18, niepubl. 
Odpowiedź z Biura Międzynarodowej Współpracy Policji Komendy Głównej Policji na wystąpienie autora – pismo z dnia 12 stycznia 2018 r., sygn. L.dz. BMWP – 1214/2018, niepubl. 
Odpowiedź z Prokuratury Krajowej na wystąpienie autora – pismo Prokuratury Krajowej z dnia 27 marca 2018 r., sygn. PK I Ip 136.2018 r., niepubl. 
Ogrodzki P., Krajowy wykaz zabytków skradzionych lub wywiezionych za granicę niezgodnie z prawem, w: K. Zeidler (red.), Leksykon prawa ochrony zabytków. 100 podstawowych pojęć, C.H. Beck, Warszawa 2010. 
Romanowska-Zadrożna M., Rola Narodowego Instytutu Muzealnictwa i Ochrony Zbiorów w dokumentowaniu i poszukiwaniu współcześnie skradzionych obiektów zabytkowych, „Kwartalnik Policyjny” 2018, nr 1(44). 
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 17 października 2017 r. w sprawie współpracy dotyczącej restytucji dóbr kultury, w tym zwrotu dóbr kultury wyprowadzonych z naruszeniem prawa z terytorium państw członkowskich Unii Europejskiej, Dz.U. poz. 2023. 
Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji, Dz. U. Nr 30, poz. 179 ze zm. 
Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny, tekst jedn. Dz.U. z 2016 r., poz. 1137 ze zm.
Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, tekst jedn. Dz. U. z 2014 r., poz. 1446 ze zm. 
Ustawa z dnia 25 maja 2017 r. o restytucji narodowych dóbr kultury, Dz. U. poz. 1086 ze zm.
Wykaz organów centralnych wyznaczonych przez państwa członkowskie do zajmowania się sprawami związanymi ze zwrotem dóbr kultury wyprowadzonych niezgodnie z prawem z terytorium państwa członkowskiego oraz stosujących art. 4 dyrektywy 2014/60/UE, Dz. Urz. UE C 160 z 4.05.2016, s. 2-12. 
Zarządzenie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 30 kwietnia 2018 r. zmieniające zarządzenie w sprawie ustalenia regulaminu organizacyjnego Ministerstwu Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Dz. Urz. MKiDN poz. 26.

Czasopismo ukazuje się w sposób ciągły on-line.

Pierwotną formą czasopisma jest wersja papierowa.