Między prawem a faktem – wewnątrz-instytucjonalna cenzura sztuki nieobyczajnej

Mateusz Maria Bieczyński

Abstrakt

W artykule podjęto temat cenzury wewnątrz-instytucjonalnej, czyli przypadków ograniczania wolności sztuki przez decyzje organów zarządzających instytucjami kultury. Celem opracowania jest zwrócenie uwagi na problem wyznaczania faktycznego zakresu wolności twórczości artystycznej przez praktykę wewnątrz instytucjonalną. Przedstawiono w nim przykłady takich ograniczeń oraz podstawowe problemy prawne i praktyczne z nimi związane.

 

Between Law and Facts - Intra-Institutional Censorship of Indecent Art

Abstract

This article deals with the subject of intra-institutional censorship; that is, with cases restricting the freedom of artistic expression through the decisions of managing bodies in cultural institutions. The aim of this study is to draw attention to the problem of determining the actual scope of freedom of artistic creation through intra-institutional practice. It presents examples of such limitations as well as the basic legal and practical problems connected with them.

Słowa kluczowe: cenzura, wolność sztuki, granice wolności słowa , Censorship, freedom of art, limitations of free speech
References
Azimi R., FIAC: l’œuvre «Domestikator», du Néerlandais Van Lieshout, retoquée pour sa connotation sexuelle, „Le Monde”, 30.09.2017, https://www.lemonde.fr/arts/article/ 2017/09/30/fiac-l-uvre-domestikator-du-neerlandais-van-lieshout-retoquee-poursa-connotation-sexuelle_5194139_1655012.html [dostęp: 2.08.2018]. 
Berlusconi ‘touches up’ Italian masterpiece that showed too much breast, „Evening Standard”, 3.08.2008, https://www.standard.co.uk/news/berlusconi-touches-up-italian-masterpiece-that-showed-too-much-breast-6909041.html [dostęp: 20.07.2018]. 
Bieczyński M.M. (red.), Aksjologiczne granice sztuki, „Zeszyty Artystyczne” 2015, nr 26. 
Bieczyński M.M., Dąbrowski J., Demenko A., Nalewajko P., Turczyńska D., (red.), Wolność sztuki w Polsce i w Niemczech: w świetle prawa konstytucyjnego i karnego, Wydawnictwo Szkoły Wyższej Psychologii Społecznej, Warszawa 2012. 
Bieczyński M.M., Jakubowski A., Wprowadzenie, w: M.M. Bieczyński, A. Jakubowski (red.), Prawo wobec erotyki w sztuce oraz pornografii, Wydawnictwo Silva Rerum, Wydawnictwo Uniwersytetu Artystycznego, Poznań 2016. 
Bieczyński M.M., Od zakazu do wolności. Historia prawnej pozytywizacji wolności sztuki, Wydawnictwo Naukowe Silva Rerum, Uniwersytet Artystyczny w Poznaniu, Poznań 2018. 
Bieczyński M.M., Publiczne dotowanie sztuki w debacie medialnej. Agenda Settings i Art.-Founding Controversy, w: W. Machura, J. Sobczak (red.), Media – czwarta władza?, t. III, cz. 2, Wydawnictwo Naukowe Scriptorium, Opole 2011. 
Bieczyński M.M., Sztuka i pornografia z punktu widzenia prawa – perspektywa historyczna, w: M.M. Bieczyński, A. Jakubowski (red.), Prawo wobec erotyki w sztuce oraz pornografii, Wydawnictwo Silva Rerum, Wydawnictwo Uniwersytetu Artystycznego, Poznań 2016. 
Bieczyński M.M.,  Jakubowski A. (red.), Prawo wobec erotyki w sztuce oraz pornografii, Wydawnictwo Silva Rerum, Wydawnictwo Uniwersytetu Artystycznego, Poznań 2016. 
Bychawska-Siniarska D., Głowacka G. (red.), Swoboda wypowiedzi w działalności artystycznej, Helsińska Fundacja Praw Człowieka, Warszawa 2014. 
Cichoń Z., Swoboda wypowiedzi według standardów Europejskiej Konwencji Praw Człowieka a penalizacja czynów obrazoburczych lub naruszających zasady moralności, w: J. Białocerkiewicz, M. Balcerzak, A. Czeczko-Durlak (red.), Księga jubileuszowa prof. Tadeusza Jasudowicza, Towarzystwo Naukowe Organizacji i Kierownictwa „Dom Organizatora”, Toruń 2004. 
Ciepły F. (red.), Odpowiedzialność karna artysty za obrazę uczuć religijnych, Ordo Iuris, Warszawa 2014. 
Cramer P., Recruiting and Nominating Participants for the Brooklyn Museum Controversy: The Contributions of New York City Print Journalists, w: R. Howells, A. D. Ritivoi, J.  Schachter (red.), Outrage: Art, Controversy and Society, Palgrave Macmillan UK, New York 2012. 
Culture for the 2030 Agenda, UNESCO, http://unesdoc.unesco.org/images/0026/002646/ 264687e.pdf [dostęp: 15.11.2018]. 
Demenko A., Dąbrowski J., Cenzura w sztuce polskiej po 1989 roku, t. 2, Fundacja Kultura Miejsca, Warszawa 2014. European Court of Human Rights, Case of Akdaş v. Turkey, Judgment of 16 February 2010, Application no. no. 41056/04, https://biblio.ugent.be/publication/1069819/ file/6720006.pdf [dostęp: 2.08.2018]. 
European Court of Human Rights, Case of Handyside v. The United Kingdom, Judgment of 7 December 1976, Application no. 5493/72, http://hudoc.echr.coe.int/eng?i=001-57499 [dostęp: 2.08.2018]. 
European Court of Human Rights, Case of Müller and others v. Switzerland, Judgment of 24 May 1988, Application no. 10737/84, http://hudoc.echr.coe.int/eng?i=001-57487 [dostęp: 2.08.2018]. 
European Court of Human Rights, Case of Vereinigung Bildender Künstler v. Austria, Application no. 68354/01, Judgment of 25 January 2007, http://hudoc.echr.coe.int/eng?i=001-79213 [dostęp: 2.08.2018]. 
Grant K., Thumbs up or thumbs down? The trials and tribulations of Norman Lindsay’s Pollice Verso, „Art Bulletin of Victoria” nr 42, https://www.ngv.vic.gov.au/journal_edition/ edition-42/ [dostęp: 21.07.2018]. https://artistsatrisk.org/?lang=en [dostęp: 5.08.2018]. https://freemuse.org [dostęp: 2.08.2018]. 
Kearns P., The Legal Concept of Art, Hart Publishing, Oxford 1998, s. 37. 
Kendrick W.M., The Secret Museum: Pornography in Modern Culture, Viking, Berkeley – Los Angeles – London 1987. 
Konwencja UNESCO w sprawie ochrony i promowania różnorodności form wyrazu kulturowego, sporządzona w Paryżu dnia 20 października 2005 r., Dz. U. z 2007 r. Nr 215, poz. 1585. 
Kowalczyk I., Art. 202 § 4b k.k. w kontekście sprawy Krzysztofa Kuszeja, w: M.M. Bieczyński, A. Jakubowski (red.), Prawo wobec erotyki w sztuce oraz pornografii, Wydawnictwo Silva Rerum, Wydawnictwo Uniwersytetu Artystycznego, Poznań 2016. 
McIntyre A., Contemporary Australian Collage and Its Origins, Craftsman House, Sydney 1990. 
Nowicki M.A., Wokół Konwencji Europejskiej. Komentarz do Europejskiej Konwencji Praw Człowieka, Wolters Kluwer Polska, Warszawa 2013. 
Pałasz M., Muzeum jako świątynia erotyzmu. Kultura jako źródło rozkoszy. Tło i przesłanki istnienia europejskich muzeów o tematyce erotycznej, „Zarządzanie w Kulturze” 2011, t. 12.
Parkes A., A Sense of Shock: The Impact of Impressionism of Modern British and Irish writing, Oxford University Press, Oxford 2011. 
Re|Shaping Cultural Policies. Advancing Creativity for Development, UNESCO 2017, http:// unesdoc.unesco.org/images/0026/002606/260678e.pdf [dostęp: 5.08.2018]. 
Silvio Berlusconi and the ‘bunga bunga’ parties in pictures, „The Telegraph”, https://www.telegraph.co.uk/news/picturegalleries/worldnews/8400591/Silvio-Berlusconi-and-the-bunga-bunga-parties-in-pictures.html [dostęp: 20.08.2018]. 
Sobczak J., Polityka historyczna a wolności ekspresji, twórczości artystycznej i badań naukowych, w: M. Kosman (red.), Na obrzeżach polityki, cz. 6, Wydawnictwo Naukowe Wydziału Nauk Politycznych i Dziennikarstwa Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza, Poznań 2008. 
Sobczak J., Wolność ekspresji artystycznej. Standardy europejskie i rzeczywistość polska, w: J. Jaskiernia (red.), Rada Europy a przemiany demokratyczne w państwach Europy Środkowej i Wschodniej w latach 1989-2009, Wydawnictwo Adam Marszałek, Toruń 2009. 
Stark G.D., Pornography, Society and the Law in Imperial Germany, „Central European History” 1981, vol. 14, nr 3. Steiner H.J., Alston P., Goodman R., International Human Rights in Context, wyd. 2, Oxford University Press, New York 2000. 
Whyatt S., Promoting the freedom to imagine and create, w: Re|Shaping Cultural Policies. Advancing Creativity for Development, UNESCO 2017, http://unesdoc.unesco.org/images/0026/002606/260678e.pdf [dostęp: 5.08.2018].

Czasopismo ukazuje się w sposób ciągły on-line.

Pierwotną formą czasopisma jest wersja papierowa.