O potrzebie nowej umowy międzynarodowej chroniącej swobodę twórczości artystycznej

Marcin Górski

Abstrakt

Przedmiotem artykułu jest krytyczna ocena istniejących międzynarodowych instrumentów chroniących wolność wypowiedzi artystycznej oraz ich stosowania, a także znaczenia tej wolności jako doniosłej dla postępu ludzkości. Bardziej pogłębiona analiza odnosi się do standardu ochrony wolności wypowiedzi artystycznej na podstawie Europejskiej Konwencji Praw Człowieka. Wynika z niej wniosek o potrzebie rozważenia zawarcia nowej umowy międzynarodowej, która skuteczniej chroniłaby tę wolność.

 

On the Need for a New Treaty Protecting the Freedom of Artistic Expression

Abstract

This article provides for a critical analysis of existing international instruments protecting the freedom of artistic expression and their application, as well as of the importance of that freedom as a significant development for the progress of mankind. A more detailed analysis is focused on the standard of protection for freedom of artistic expression under the European Convention on Human Rights. This ultimately leads to the conclusion that it is necessary to assess the need for a new treaty, which is likely to safeguard the aforementioned freedom more effectively.

Słowa kluczowe: Prawo międzynarodowe publiczne, wolność wypowiedzi artystycznej, sądownictwo międzynarodowe , Public international law, freedom of artistic expression, international adjudication
References
African (Banjul) Charter on Human and Peoples’ Rights, adopted 27 June 1981, OAU Doc. CAB/LEG/67/3 rev. 5, 21 I.L.M. 58 (1982), entered into force 21 October 1986, http:// www.achpr.org/instruments/achpr/ [dostęp: 5.11.2018].
American Convention on Human Rights, adopted at the Inter-American Specialized Conference on Human Rights, San José, Costa Rica, 22 November 1969, https://www.cidh. oas.org/basicos/english/basic3.american%20convention.htm [dostęp: 5.11.2018]. 
Amin Al-Midani M., The Enforcement Mechanisms of the Arab Charter on Human Rights and the Need for an Arab Court of Human Rights, https://acihl.org/articles.htm?article_id=22 [dostęp: 30.08.2018]. 
Arab Charter on Human Rights, 15 September 1994, http://www.refworld.org/docid/3ae6b38540.html [dostęp: 5.11.2018]. 
Burnham D., Immanuel Kant: Aesthetics, w: The Internet Encyclopedia of Philosophy, http:// www.iep.utm.edu/kantaest/#SH2c [dostęp: 30.08.2018]. 
CESCR, General Comment No. 21, E/C.12/GC/21, 21 December 2009, http://www.refworld.org/docid/4ed35bae2.html [dostęp: 5.11.2018]. 
Constitutional Court of South Africa, Case and Another v Minister of Safety and Security and Others, Curtis v Minister of Safety and Security and Others (CCT20/95, CCT21/95) [1996] ZACC 7; 1996 (3) SA 617; 1996 (5) BCLR 608), http://www.saflii.org/za/cases/ ZACC/1996/7.html, [dostęp: 5.11.2018]. 
Corte Constitucional de Colombia Auto 060/15, Bogotá DC, Marzo 2, Aclarar órdenes relacionadas con la restitución y rehabilitación de la Plaza de Toros de Santa María de Bogotá, http://www.corteconstitucional.gov.co/relatoria/autos/2015/A060-15.htm [dostęp: 5.11.2018]. 
Cour d’appel de Versailles (8ème chambre, Audience publique du jeudi 18 février 2016 N° de RG: 15/02687, X…Aurélien, Pascal, https://www.legifrance.gouv.fr/affichJuriJudi.do?idTexte=JURITEXT000032382820 [dostęp: 5.11.2018]. 
Cour de cassation, chambre commerciale Audience publique du mardi 21 février 1995 N° de pourvoi: 92-13688, https://www.legifrance.gouv.fr/affichJuriJudi.do?idTexte=JURITEXT000007032498&dateTexte= [dostęp: 5.11.2018]. 
Czub K., Interes publiczny w prawie własności intelektualnej, „Gdańskie Studia Prawnicze” 2017, t. 37.
Draft International Covenants on Human Rights. Annotation prepared by the Secretary-General, 1 July 1955, United Nations General Assembly, A/2929, s. 144-145, http://repository. un.org/handle/11176/302618 [dostęp: 5.11.2018]. 
European Court of Human Rights, Case of Karataş v. Turkey, Application no. 23168/94, Judgment of 8 July 1999, http://hudoc.echr.coe.int/eng?i=001-58274 [dostęp: 5.11.2018]. 
European Court of Human Rights, Case of Mariya Alekhina and others v. Russia, Judgment of 17 July 2018, Application no. 38004/12, http://hudoc.echr.coe.int/eng?i=001-184666 [dostęp: 5.11.2018]. 
European Court of Human Rights, Case of Müller and others v. Switzerland, Judgment of 24 May 1988, Application no. 10737/84, http://hudoc.echr.coe.int/eng?i=001-57487, [dostęp: 5.11.2018]. 
European Court of Human Rights, Case of Otto-Preminger-Institut v. Austria, Application no. 13470/87, Judgment of 20 September 1994, http://hudoc.echr.coe.int/eng?i=001- 57897 [dostęp: 5.11.2018]. 
European Court of Human Rights, Case of S. and G. against the United Kingdom, Decision of 2 September 1991, Application no. 17634/91, http://hudoc.echr.coe.int/eng?i=001- 980 [dostęp: 5.11.2018].
European Court of Human Rights, Case of Sinkova v. Ukraine, Application no. 39496/11, Judgment of 27 February 2018, http://hudoc.echr.coe.int/eng?i=001-181210 [dostęp: 5.11.2018]. 
European Court of Human Rights, Case of Wingrove v. The United Kingdom, Application no. 17419/90, Judgment of 25 November 1996, http://hudoc.echr.coe.int/eng?i=001-58080 [dostęp: 5.11.2018]. 
European Court of Human Rights, Case of Vereinigung Bildender Künstler v. Austria, Application no. 68354/01, Judgment of 25 January 2007, http://hudoc.echr.coe.int/eng?i=001-79213 [dostęp: 5.11.2018]. 
Famiglietti G., Diritti culturali e diritto della cultura. La voce “cultura” dal campo delle tutele a quello della tutela, Giappichelli, Torino 2010. 
Federal Status of the Artists Act, assented to 23rd June 1992, http://laws-lois.justice.gc.ca/ eng/acts/S-19.6/ [dostęp: 30.08.2018]. 
General comment No. 34, Article 19, Freedoms of opinion and expression, Human Rights Committee 102nd session, Geneva, 11-29 July 2011, CCPR/C/GC/34, https://www. refworld.org/docid/4ed34b562.html [dostęp: 5.11.2018]. 
Gesetz über die Sozialversicherung der selbständigen Künstler und Publizisten, 27.07.1981, https://www.gesetze-im-internet.de/ksvg/ [dostęp: 5.11.2018]. 
Górski M., And whosoever shall offend one of these little ones…? Is ‘community standard’ applicable to cases of freedom of artistic expression?, „Journal of Law, Social Justice and Global Development” 2018, nr 22. 
Grabenwarter Ch., The European Convention on Human Rights: Inherent Constitutional Tendencies and the Role of the European Court of Human Rights, „ELTE Law Journal” 2014, t. 1. 
Human Rights Committee, Bakhytzhan Toregozhina v Kazachstan, Communication No. 2137/2012: Human Rights Committee: views / adopted by the Committee at its 112th session, 7-31 October 2014, http://repository.un.org/handle/11176/338301?show=full [dostęp: 5.11.2018]. 
Human Rights Committee, Ballantyne, Davidson, McIntyre v. Canada, Communications Nos. 359/1989 and 385/1989, U.N. Doc. CCPR/C/47/D/359/1989 and 385/1989/Rev.1 (1993), 5 May 1993, http://hrlibrary.umn.edu/undocs/html/v359385.htm [dostęp: 5.11.2018]. 
Human Rights Committee. Shin v Korea, Republic of, Merits, Communication No. 926/2000, UN Doc CCPR/C/80/D/926/2000, (2004) 11 IHRR 928, IHRL 1894 (UNHRC 2004), 16th March 2004, https://www.ohchr.org/Documents/Publications/SDecisionsVol8en.pdf [dostęp: 5.11.2018]. 
Joseph S., Schultz J., Castan M. (red.), The International Covenant on Civil and Political Rights. Cases, Materials, and Commentary. Second Edition, Oxford University Press, Oxford 2004. 
Judgment of Supreme Court of India, 14 May 2015, Devidas Ramachandra Tuljapurkar vs State Of Maharashtra & Ors, https://indiankanoon.org/doc/69910146/ [dostęp: 5.11.2018]. 
Judgment of the Supreme Court of Canada, 27 February 1992, Donald Victor Butler v. Her Majesty The Queen [1992] 1 S.C.R. 452, https://scc-csc.lexum.com/scc-csc/scc-csc/en/ item/844/index.do [dostęp: 5.11.2018]. 
Judgment of the Supreme Court of Canada, 26 January 2001, Her Majesty The Queen v. John Robin Sharpe [2001] 1 SCR 45, https://scc-csc.lexum.com/scc-csc/scc-csc/en/ item/1837/index.do [dostęp: 5.11.2018]. 
Julius A., Transgressions: The Offences of Art, Thames and Hudson, Chicago 2002. 
Kamiński I.C., Ograniczenia swobody wypowiedzi dopuszczalne w Europejskiej Konwencji Praw Człowieka. Analiza krytyczna, Wolters Kluwer Polska, Warszawa 2010, Lex. 
Karta Praw Podstawowych Unii Europejskiej, Dz. Urz. UE C 83 z 30.03.2010, s. 389-403. 
Kearns P., Freedom of artistic expression. Essays on Culture and Legal Censure, Hart Publishing, Oxford 2013. 
Konwencja o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzona w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., zmieniona następnie Protokołami nr 3, 5 i 8 oraz uzupełniona Protokołem nr 2, Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 ze zm. 
Konwencja UNESCO w sprawie ochrony i promowania różnorodności form wyrazu kulturowego, sporządzona w Paryżu dnia 20 października 2005 r., Dz. U. z 2007 r. Nr 215, poz. 1585. 
Kuznetsov D., Freedom Collide: Freedom of Expression and Freedom of Religion in Russia in comparative perspective, „Russian Law Journal” 2014, t. 2, z. 2. La Corte Suprema di Cassazione, Sentenza per esteso Cassazione n. 10495/2009, 1 ottobre 2009, https://www.diritto.it/sentenza-per-esteso-cassazione-n-104952009/ [dostęp: 5.11.2018]. 
Loi n° 2016-925 du 7 juillet 2016 relative à la liberté de la création, à l’architecture et au patrimoine, https://www.legifrance.gouv.fr/affichTexte.do?cidTexte=JORFTEXT00 0032854341&categorieLien=id [dostęp: 5.11.2018]. 
Mattar M.Y., Article 43 of the Arab Charter on Human Rights: Reconciling National, Regional, and International Standards, „Harvard Human Rights Journal” 2013, vol. 26. 
Międzynarodowy Pakt Praw Gospodarczych, Społecznych i Kulturalnych otwarty do podpisu w Nowym Jorku dnia 19 grudnia 1966 r., Dz. U. z 1977 r. Nr 38, poz. 169. 
Międzynarodowy Pakt Praw Obywatelskich i Politycznych otwarty do podpisu w Nowym Jorku dnia 19 grudnia 1966 r., Dz. U. z 1977 r. Nr 38, poz. 167. 
Myjer B.E.P., The Success Story of the European Court: The Times They Are a’Changin, „Netherlands Quarterly of Human Rights” 2012, t. 30. 
Nietzsche F., Zmierzch bożyszcz, czyli jak filozofuje się młotem, przeł. i wstępem opatrzył G. Sowiński, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 2013. 
Ochońska Z., Stanisławska-Kloc S., Glosa do wyroku SN z dnia 10 stycznia 2017 r., III UK 53/16, „Glosa” 2017, nr 1. Order of the Inter-American Court of Human Rights, Case of “The Last Temptation of Christ” (Olmedo-Bustos et al.) v. Chile, Judgment of February 5, 2001 (Merits, Reparations and Costs), http://www.corteidh.or.cr/docs/supervisiones/tentacion_28_11_03_ing.pdf [dostęp: 5.11.2018]. 
Płażek S., Glosa do wyroku SN z 2 czerwca 2017 r., III UK 147/16, „Finanse Komunalne” 2018, nr 8. Polymenopoulou E., Does One Swallow Make a Spring? Artistic and Literary Freedom at the European Court of Human Rights, „Human Rights Law Review” 2016, t. 16, z. 3. 
Powszechna Deklaracja Praw Człowieka (rezolucja Zgromadzenia Ogólnego ONZ 217 A (III) przyjęta i proklamowana w dniu 10 grudnia 1948 r.), http://www.unic.un.org.pl/ dokumenty/deklaracja.php [dostęp: 5.11.2018]. 
Protocol No. 16 to the Convention on the Protection of Human Rights and Fundamental Freedoms, Strasbourg, 2.10.2013, https://www.echr.coe.int/Documents/Protocol_ 16_ENG.pdf [dostęp: 5.11.2018]. Rechtsprechung Bundessozialgericht, BSG, 20.04.2016 – B 8 SO 20/14 R, https://dejure. org/2016,7699 [dostęp: 5.11.2018]. 
Rechtsprechung Bundesverfassungsgericht, BVerfG, Beschluss vom 24.02.1971 – 1 BvR 435/68, Mephisto, https://openjur.de/u/31670.html [dostęp: 5.11.2018]. 
Rechtsprechung Bundesverfassungsgericht, BVerfG, 17.07.1984 – 1 BvR 816/82, Anachronistischer Zug, https://dejure.org/1984,24 [dostęp: 5.11.2018]. 
Rechtsprechung Bundesverfassungsgericht, BVerfG, 03.11.1987 – 1 BvR 1257/84, 1 BvR 861/85, Herrnburger Bericht, https://dejure.org/1987,241 [dostęp: 5.11.2018]. 
Rechtsprechung Bundesverfassungsgericht, BVerfG, 12.12.2000 – 1 BvR 1762/95, Benetton-Schockwerbung, https://dejure.org/2000,44 [dostęp: 5.11.2018]. 
Resolution 59 of the General Assembly adopted during its first session, 14 December 1946, Calling of an International Conference on Freedom of Information, http://www.refworld. org/docid/3b00f0975f.html [dostęp: 5.11.2018]. 
Saul B., Kinley D., Mowbray J., The International Covenant on Economic, Social and Cultural Rights. Commentary, Cases, and Materials, Oxford University Press, Oxford 2014. 
Schneider W., Arts and Development Parameters for a Future international Cultural Policy, w: W. Schneider, D. Gad (red.), Good Governance for Cultural Policy. An African-European Research about Arts and Development, Peter Lang Publishing, Frankruft am Main 2014. Schopenhauer A., Świat jako wola i przedstawienie, t. 2, tłum. J. Garewicz, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1995. 
Shelton D., Carozza P.G., Regional Protection of Human Rights, Oxford University Press, Oxford 2013. 
Tribunal Constitucional [Peru], Sentencia del Pleno Jurisdiccional del Tribunal Constitucional, 19 de abril de 2011, 00017-2010-PI/TC, http://www.tc.gob.pe/jurisprudencia/2011/00017-2010-AI.html [dostęp: 5.11.2018].
United Nations Development agenda, http://www.un.org/esa/devagenda/ [dostęp: 5.11.2018]. United Nations General Assembly, Third Committee, 575th Meeting, 5 November 1954, A/C.3/SR.575, s. 165-166, https://www.ohchr.org/Documents/Issues/Expression/ ICCPR/AC.3.SR.575.pdf [dostęp: 5.11.2018]. 
Wittgenstein L., Culture and Value, red. G.H. von Wright, Wiley-Blackwell, London 1998. 
Wittgenstein L., Notatniki 1914-1916, tłum. W. Walentukiewicz, przejrzał i poprawił W. Sady, w: L. Wittgenstein, Uwagi o religii i etyce, Znak, Kraków 1995. 
Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 stycznia 2017 r., sygn. III UK 53/16, http://www.sn.pl/ sites/orzecznictwo/Orzeczenia3/III%20UK%2053-16-1.pdf [dostęp: 5.11.2018], Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z 26 lipca 2011 r., sygn. akt II SA/Bk 309/11, http://orzeczenia.nsa.gov.pl/doc/8378669DB2 [dostęp: 5.11.2018]. 
Żelechowski Ł., Raczkowski M., w: K. Osajda (red.), Kodeks cywilny. Komentarz, Wolters Kluwer, Warszawa 2018.

Czasopismo ukazuje się w sposób ciągły on-line.

Pierwotną formą czasopisma jest wersja papierowa.