"Asy czystej rasy", czyli Samuela Jakuba Imbera spojrzenie na relacje polsko-żydowskie

Magdalena Ruta

Abstrakt

“THE PUREBRED ACES,” OR SAMUEL JAKUB IMBER’S LOOK AT POLISH-JEWISH RELATIONS

Samuel Jakub (Shmuel Yankev) Imber (1889–1942), a Yiddish and Polish poet and critic, can be regarded as the spiritual father of modern Yiddish poetry in Galicia. He wrote also for Polish- ewish press, trying to improve the image of Jews in the eyes of their Polish fellow citizens. This matter was a major concern already in his long poem Esterke (1911), one of the high points of Imber’s oeuvre in which he called for a harmonious coexistence of Jews and Poles. In the 1930s, when antisemitism was on the rise in Poland, Imber published two collections of articles in Polish: Asy czystej rasy [The Purebred Aces; 1934] and Kąkol na roli [The Weed in the Fields; 1938], in which he sought to counteract the ways in which Jews had been portrayed by the Polish nationalist press. The article discusses the significance of the poem Esterke and of selected texts from both collections of articles.  

Słowa kluczowe: antysemityzm, polemika, relacje polsko-żydowskie, Polska 1918– 1939, Samuel Jakub Imber / antisemitism, polemics, Polish-Jewish relations, Poland 1918–1939, Shmuel Yankev Imber.
References

Bibliografia

1. Źródła opublikowane

Biblia to jest księgi Starego i Nowego Testamentu przełożone przez ksJakóba Wujka [bez ksiąg deuterokanonicznych], Warszawa 1923.

Hirszhorn Samuel, Śmierć Kazimierza wielkiego (z poematu „Esterka”), [w:] Antologia poezji żydowskiej, przełożył i zebrał Samuel Hirszhorn, Warszawa 1921.

Imber Samuel Jakub (Szmuel Jankew), Asy czystej rasy, Kraków 1934.

Imber Samuel Jakub (Szmuel Jankew), Kąkol na roli, Lwów 1939.

Imber Szmuel Jankew (Samuel Jakub), Esterke, [w:] Geklibene dichtungenWien 1921.

Imber Szmuel Jankew (Samuel Jakub), Der plonter fun undzer goles-politik, „Cwiszen Windmihlen” (1931), nr 1.

2. Opracowania

Bar-Itzhak Haya, Esterke, [w:] The YIVO Encyclopedia of Jews in Eastern Europe (6 Aug. 2010), http://www.yivoencyclopedia.org/article.aspx/Esterke [dostęp: 8 kwietnia 2017].

Bielecki Tadeusz, Karol Hubert RostworowskiZarys idei społeczno-politycznych, Warszawa 1938.

Cohen Nathan, ImberShmuel Yankev, [w:] The YIVO Encyclopedia of Jews in Eastern Europe (16 Aug. 2010), http://www.yivoencyclopedia.org/article.aspx/Imber_Shmuel_Yankev [dostęp: 8 kwietnia 2017].

Domagalska Małgorzata, Antysemityzm dla inteligencjiKwestia żydowska w publicystyce Adolfa Nowaczyńskiego na łamach „Myśli Narodowej” (19211934i Prosto z mostu” (19351939) (na tle porównawczym), Warszawa 2004.

[Grinberg Daniel], Makabiada, [w:] Polski słownik judaistyczny, http://www.jhi.pl/psj/Makabiada [dostęp: 9 kwietnia 2017].

[Kejtelman Jechezkiel] Jud. Kuf., Imber Szmuel-Jankew, [w:] Leksikon fun der najer jidiszer literatur, t. 1: alef–bejs, Nju Jork 1956.

Kohlbauer-Fritz Gabriele, Yiddish as an Expression of Jewish Cultural Identity in Galicia and Vienna, „Polin” 12 (1999).

Kulak Teresa, Kawalec Krzysztof, Endecja wobec kwestii żydowskiej (lata 18931939), [w:] Polska – Polacy – mniejszości narodowePolska myśl polityczna XIX i XX wiekured. Wojciech Wrzesiński, Wrocław 1992.

Landau-Czajka Anna, Polska to nie oniPolska i Polacy w polskojęzycznej prasie żydowskiej II Rzeczypospolitej, Warszawa 2015.

Landau-Czajka Anna, Rozwiązanie kwestii żydowskiej w Polsce w świetle prasy katolickiej lat międzywojennych, „Dzieje Najnowsze” (1993), nr 1.

Landau-Czajka Anna, The Ubiquitous EnemyThe Jew in the Political Thought of Radical Right-Wing Nationalists in Poland19261939, „Polin” 4 (1989).

Landau-Czajka Anna, W jednym stali domu… Koncepcje rozwiązania kwestii żydowskiej w publicystyce polskiej lat 19331939, Warszawa 1998.

Landau-Czajka Anna, Żydzi w oczach prasy katolickiej okresu II Rzeczypospolitej, „Przegląd Polonijny” (1992), nr 4.

Libionka Dariusz, ObcywrodzyniebezpieczniObraz Żydów i kwestii żydowskiej” w prasie inteligencji katolickiej w Polsce w latach trzydziestych, „Kwartalnik Historii Żydów” (2002), nr 3.

Liptzin Sol, A History of Yiddish Literature, New York 1985.

Mark Ber, Sandel Józef, Imber Samuel Jakub, [w:] Polski Słownik Biograficzny, t. 10, z. 2, Wrocław–Warszawa 1962–1964.

Michlic Joanna Beata, Obcy jako zagrożenieObraz Żyda w Polsce od roku 1880 do czasów obecnych, tłum. Anna Switzer, Warszawa 2015.

Modras Ronald, Kościół katolicki i antysemityzm w Polsce w latach 19331939, tłum. Witold Turopolski, Kraków 2004.

Najgreszl Mendel, Di moderne jidisze literatur in Galicje, [w:] Fun noentn owar (praca zbiorowa), Nju Jork 1955.

Polonsky Antony, Roman Dmowski and Italian Fascism, [w:] Ideas into PoliticsAspects of European History 18801950, red. Roger J. Bullen, Hartmut Pogge von Strandmann, Antony Polonsky, London–Sydney 1984.

Prokop-Janiec Eugenia, Międzywojenna literatura polsko-żydowska jako zjawisko kulturowe i artystyczne, Kraków 1992.

Puder Tadeusz [hasło], Wirtualny Sztetl, http://www.sztetl.org.pl/pl/person/1006,
tadeusz-puder/ [dostęp: 15 kwietnia 2017].

Rawicz Melech, Szmuel Jankew Imber, [w:] Majn leksikon, t. 1, Montreal 1945.

Rejzen ZalmanLeksikon fun der jidiszer literaturprese un filologiet1alefjudWilne 1928.

Rostworowski Karol Hubert, O uzdrowienie literatury polskiej, „Polonia” (1929), nr 1876.

Shmeruk Chone, Legenda o Esterce w kulturze jidysz i polskiej, tłum. Monika Adamczyk-Garbowska, Warszawa 2000.

Tazbir Janusz, Protokoły mędrców SyjonuAutentyk czy falsyfikat, Warszawa 1992, http://niniwa22.cba.pl/protokoly_janusz_tazbir_1.htm [dostęp: 24 kwietnia 2017].

Twilight of IsraelThe (1932[hasło], [w:] AntisemitismA Historical Encyclopedia of Prejudice and Persecution, red. Richard S. Levy, t. 1, Santa Barbara 2005.

Urbanowski Maciej, Nacjonalistyczna krytyka literackaPróba rekonstrukcji i opisu nurtu w II Rzeczypospolitej, Kraków 1997.

Żyndul Jolanta, Zajścia antyżydowskie w Polsce w latach 19351937, Warszawa 1994.