Suffix order in double and multiple diminutives: with data from Polish and Bulgarian

Stela Manova,

Kimberley Winternitz

Abstrakt

In this article we investigate suffix combinations in second- and third-grade diminutive nouns in Polish and Bulgarian. We show that the formation of double and multiple diminutives in both languages is subject to phonological, morphological, semantic and psycholinguistic constraints. Although diminutive suffixes constitute a semantically homogeneous set, they do not combine freely with each other and of all possible combinations of diminutive suffixes in a language only very few exist. Both languages under scrutiny in this paper ‘filter’ their relatively large sets of DIM1 suffixes and use very few of them for the formation of DIM2 nouns, and Bulgarian also for DIM3 nouns. Moreover, only suffixes that occur in DIM2 nouns can derive DIM3 nouns in Bulgarian. The combinations of diminutive suffixes in double and multiple diminutives are fixed and resemble to some extent a template order. The paper also contributes to morphological theory: to the proper understanding of diminutivization, to the definition of closing suffixation, and to revealing the way affix order is constrained in human languages.

Porządek sufi ksów w wielokrotnych zdrobnieniach: na materiale języka polskiego i bułgarskiego

Artykuł prezentuje opis kombinacji sufi ksów występujących w deminutywach drugiego i trzeciego stopnia w języku polskim i bułgarskim. Wykazujemy w nim, że tworzenie deminutywów pierwszego i drugiego stopnia w obu językach zależy od czynników fonologicznych, morfologicznych, semantycznych i psycholingwistycznych. Spośród wielu hipotetycznych kombinacji sufi ksów deminutywnych wykorzystywanych jest w rzeczywistości zaledwie kilka. Oba języki fi ltrują swoje względnie obszerne zasoby sufi ksów DIM1 i używają bardzo niewielu z nich do tworzenia rzeczowników DIM2 (w języku bułgarskim również do tworzenia rzeczowników DIM3). Ponadto tylko sufi ksy pojawiające się w rzeczownikach DIM2 mogą derywować rzeczowniki DIM3. Kombinacje sufi ksów w deminutywach pierwszego i drugiego stopnia są stałe i przypominają szablon. Artykuł jest przyczynkiem do teorii morfologicznej – do właściwego rozumienia procesów deminutywizacji, próbą ustalenia listy sufi ksów kończących procesy derywacyjne i odkrycia zasad, które rządzą układem afi ksów w językach naturalnych.

Słowa kluczowe: affix order, constraints, derivation, diminutives, Polish, Bulgarian , kolejność afi ksów, ograniczenia, derywacja, deminutywa, język polski, język bułgarski
References

Aronoff Mark, Fuhrhop Nanna (2002): Restricting Suffi x Combinations in German and English: Closing Suffi xes and the Monosuffi x Constraint. — Natural Language and Linguistic Theory 20, 451–490.

Booij Geert (2000): Infl ection and derivation. — [In:] Geert booij, Christian Lehmann, Joachim mugdan (eds.): Morphology. An international handbook on infl ection and word-formation; Berlin–New York: Walter de Gruyter, 360–369.

Booij Geert (2010): Construction morphology. — Oxford: Oxford University Press.

Bulgarian National Corpus, http://dcl.bas.bg/en/corpora_en.html

Caballero Gabriela (2010): Scope, phonology and morphology in an agglutinating language: Choguita Rarámuri (Tarahumara) variable suffi x ordering. — Morphology 20 (1), 165–204.

Corbett Greville G. (1991): Gender. — Cambridge: Cambridge University Press.

Derzhanski Ivan (2005): On Diminutive Plurals and Plural Diminutives. — [In:] Geert Booij, Emiliano Guevara, Angela Ralli, Salvatore Sgroi, Sergio Scalise (eds.): Morphology and Linguistic Typology: On-line Proceedings of the Fourth Mediterranean Morphology Meeting (MMM4); Catania, 21–23 September 2003, Università degli Studi di Bologna.

Długosz Natalia (2009): Słowotwórstwo polskich i bułgarskich deminutywów rzeczownikowych. — Poznań: Wydawnictwo Poznańskie.

Doroszewski Witold, ed. (1997): Słownik języka polskiego. Electronic version. — Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Dressler Wolfgang U. (1989): Prototypical diff erences between infl ection and derivation. — Zeitschrift für Phonetik, Sprachwissenschaft and Kommunikationsforschung 42, 3–10.

Dressler Wolfgang U., Mayerthaler Willi, Panagl Oswald, Wurzel Wolfgang U., eds. (1987): Leitmotifs in Natural Morphology. — Amsterdam: Benjamins.

Dressler Wolfgang U., Merlini-Barbaresi Lavinia (1994): Morphopragmatics: diminutives and intensifiers in Italian, German, and other languages. — Berlin–New York: Mouton de Gruyter.

Dubisz Stanisław, ed. (2008): Uniwersalny słownik języka polskiego. Electronic version. —Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Grabias Stanisław (1981): O ekspresywności języka. Ekspresja a słowotwórstwo. — Lublin: Wydawnictwo Lubelskie.

Grzegorczykowa Renata, Laskowski Roman, Wróbel Henryk, eds. (1998): Gramatyka współczesnego języka polskiego. Morfologia. — Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Grzegorczykowa Renata, Puzynina Jadwiga (1979): Słowotwórstwo współczesnego języka polskiego. Rzeczowniki sufi ksalne rodzime. — Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.

Gussmann Edmund (2007): The Phonology of Polish. — Oxford: Oxford University Press.

Hay Jennifer (2003): Causes and consequences of word structure. — London: Routledge.

Hay Jennifer, Plag Ingo (2004): What constrains possible suffix combinations? On the interaction of grammatical and processing restrictions in derivational morphology. — Natural Language and Linguistic Theory 22, 565–596.

Jadacka Hanna, ed. (2001): Słownik gniazd słowotwórczych współczesnego języka ogólnopolskiego. Tom 2: Gniazda odrzeczownikowe. — Kraków: Universitas.

Jurafsky Daniel (1996): Universal Tendencies in the Semantics of the Diminutive. — Language 72 (3): 533–578.

Kager Rene (1999): Optimality Theory. — Cambridge: Cambridge University Press.

Kallas Krystyna (2009): O formantach infi ksalnych w polskim słowotwórstwie synchronicznym. —Linguistica Copernicana 1 (1): 171–181.

Kreja Bogusław (1989): Problem dystrybucji przyrostków deminutywnych -ek i ik. — [In:] Bogusław Kreja: Z morfonologii i morfotaktyki współczesnej polszczyzny; Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 25–37.

Kryk-Kastovsky Barbara (2000): Diminutives: An interface of word-formation, semantics and pragmatics. — [In:] Christiane Dalton-Puffer, Nikolaus Ritt (eds.): Words: Structure, meaning, function. A festschrift for Dieter Kastovsky; Berlin–New York: Mouton de Gruyter, 165–174.

Langacker Ronald W. (1987): Foundations of Cognitive Grammar, Vol. I: Theoretical prerequisites. — Stanford: Stanford University Press.

Manova Stela (2002): Between derivation and infl ection: on morphotactic expression of aspect and gender in Bulgarian, Russian and Serbo-Croatian. — Wiener Slavistisches Jahrbuch 48, 203–217.

Manova Stela (2003): An input-oriented approach to infl ection class assignment illustrated with Bulgarian nominal inflection. — Wiener Slavistisches Jarbuch 49, 103–118.

Manova Stela (2005): Derivation versus Inflection in three Inflecting Languages. — [In:] Wolfgang U. Dressler, Dieter Kastovsky, Oskar Pfeiffer, Franz Rainer (eds.): Morphology and its Demarcations; Amsterdam–Philadelphia: Benjamins, 233–252.

Manova Stela (2008): Closing suffi xes and the structure of the Slavic word: Movierung. Austrian Contributions to the 14th International Congress of Slavists, Ohrid, Macedonia, September 2008. — Wiener Slavistisches Jahrbuch 54, 91–104.

Manova Stela (2009a): Restrictions on recursive diminutivization in Slavic. Paper presented at the Workshop on recursiveness in word-formation. 42 Annual Meeting of the Societas Lingusitica Europaea, Lisbon, Portugal, September 9–12, 2009.

Manova Stela (2009b): Closing suffi xes in Bulgarian, Russian and German: the role of semantics. — [In:] Mónika Farkas Baráthi (ed.): Bulgarian Language and Literature in Slavic and Non-Slavic Contexts; http://homepage.univie.ac.at/stela.manova/manova_szeged2009.pdf (22.08.2010).

Manova Stela (2010): Suffix Combinations in Bulgarian: Parsability and Hierarchy-Based Ordering. — Morphology 20 (1): 267–296.

Manova Stela (2011): Understanding Morphological Rules: With Special Emphasis on Conversion and Subtraction in Bulgarian, Russian and Serbo-Croatian. (= Studies in Morphology 1). — Dordrecht: Springer.

Manova Stela, Aronoff Mark (2010): Modeling Affi x Order. — Morphology 20 (1): 109–131.

Manova Stela, Egginger Philipp, Winternitz Kimberley (2009): Diminutivierung im Bulgarischen, Russischen und Polnischen: Eine kontrastive Analyse. Paper given at the 37. Österreichischen Linguistiktagung, Salzburg, Austria, 5–7. Dec. 2009.

Melissaropoulou Dimitra, Ralli Angela (2010): Greek derivational structures: restrictions and constraints. — Morphology 20 (2): 343–357.

Narodowy Korpus Języka Polskiego, www.nkjp.pl

Plag Ingo, Baayen Harald (2009): Suffi x ordering and morphological processing. — Language 85 (1): 109–152.

Rice Keren (2000): Morpheme Order and Semantic Scope. — Cambridge: Cambridge University Press.

Rice Keren (2011): Priciples of affix ordering: an overview. — Word Structure 4 (2), 169–200.

Saloni Zygmunt, ed. (2007): Słownik gramatyczny języka polskiego. Electronic version. — Warszawa: Wiedza Powszechna.

Scalise Sergio (1984): Generative Morphology. — Dordrecht: Foris.

Simpson Jane, Withgott Margaret (1986): Pronominal clitic clusters and templates. — [In:] Hagit Borer (ed.): The syntax of pronominal clitics. (= Syntax and semantics 19); New York: Academic Press, 149–174.

Skalička Vladimir (1979): Typologische Studien, Peter Hartmann (ed.). (= Schriften zur Linguistik 11). — Braunschweig–Wiesbaden: Vieweg.

Spencer Andrew (1991): Morphological theory. — Oxford: Blackwell Publishers.

Stump Gregory T. (1992): On the theoretical status of position class restriction in inflectional affi xes. — [In:] Geert Booij, Jaap van Marle (eds.): Yearbook of morphology 1991; Dordrecht: Kluwer, 211–241.

Stump Gregory T. (1997): Template morphology and infl ectional morphology. — [In:] Geert Booij, Jaap van Marle (eds.): Yearbook of morphology 1996; Dordrecht: Kluwer, 217–241.

Szymanek Bogdan (2000): On morphotactics: Closing morphemes in English. — [In:] Bożena Rozwadowska (ed.): PASE Papers in Language Studies; Wrocław: Aksel, 311–320.

Szymanek Bogdan, Derkach Tetyana (2005): Constraints on the derivation of double diminutives in Polish and Ukrainian. — Studies in Polish Linguistics 2, 93–112.

Wierzbicka Anna (1984): Diminutives and depreciatives: Semantic representation for derivational categories. — Quaderni di Semantica 5, 123–130.

АНДРЕЙЧИН Любомир, ed. (1975): Обратен речник на съвременния български език. — София: Издателство на БАН.

АНДРЕЙЧИН Любомир, AСЕНОВА П., ГЕОРГИЕВА Е., ИВАНОВА К., ИИЦОЛОВА Р., ПАШОВ П., ПЪРВЕВ Х., PУСИНОВ Р., CТАНКОВ С., ЧОЛАКОВА К., eds. (1983): Граматика на съвременния български книжовен език. Том II. Морфология. — София: Издателство на БАН (reprint In 1998 by Aбaгар, София.

ЗИДАРОВА Ваня (2008): Деминутиви и лексикална номинация, http://www.belb.net/personal/zidarova/deminutiva_lex.htm.

НИЦОЛОВА Руселина (2009): Wortbildung der Deminutiva aus abstrakten Substantiven im Bulgarischen. Paper presented at the 2nd Vienna Workshop on Affi x Order, Vienna, 15–16 June 2009.

РАДЕВА Василка (1991): Българското словообразуване. — София: Университетско издателство Св. Климент Охрид ски.

РАДЕВА Василка (2007): В света на думите. — София: Университетско издателство Св. Климент Охридски.

СТАНКОВ Валентин, ed. (2002): Нов правописен речник на българския език. — София: Хейзъл.

СТОЯНОВ Стоян (1993): Граматика на българския книжовен език. — София: Университетско издателство „Св. Климент Охридски”.

Pierwotną wersją czasopisma jest wersja elektroniczna publikowana w internecie.

Czasopismo ukazuje się w sposób ciągły on-line